Türkiye genelinde yaşanan ekonomik sıkıntılar, özellikle küçük esnaf ve sanatkârı derinden etkilemeye devam ediyor. Geçimini dükkânının bereketiyle sağlayan, mahallesinin can damarı olan esnaf, yükselen maliyetler, azalan alım gücü ve yüksek kira baskısı altında adeta tık nefes kalmış durumda. Bu dramatik tablonun en net örneklerinden biri ise Çukurova'nın incisi Adana'da yaşanıyor.
Gelen son veriler, Adana'daki küçük esnafın karşı karşıya olduğu zorluğun boyutlarını gözler önüne seriyor. Son 10 yılda 25 bin esnafın ticari faaliyetine son vererek kepenk kapattığı belirtiliyor. Bu rakam, sadece kuru bir istatistik değil; arkasında hayalleri sönen, birikimlerini kaybeden ve ailesinin geçim kaynağını yitiren on binlerce insanın hikâyesini barındırıyor. Kapanan her dükkân, o mahallenin bir ışığının sönmesi, komşuluk ilişkilerinin zayıflaması ve yerel ekonominin küçülmesi anlamına geliyor.
***
Maliyetler uçtu, kazançlar eridi! Esnafın en büyük çıkmazı, gelir-gider arasındaki makasın giderek açılması.
Peki, temel sorunlar neler?
Fahiş kira bedeli: Özellikle şehir merkezlerinde ve işlek caddelerde fahiş seviyelere ulaşan kiralar, küçük sermayeli esnafın sırtındaki en ağır yük. Aylık kazancın büyük bir kısmının kiraya gitmesi, yatırım ve büyüme potansiyelini tamamen ortadan kaldırıyor.
Enerji ve hammadde: Artan elektrik, doğalgaz ve su faturaları, hizmet veya üretim yapan esnaf için işletme maliyetlerini katlıyor. Kullandığı hammadde ve sarf malzemelerinin fiyatlarındaki sürekli yükseliş ise ürünlerin son tüketiciye yansıyan fiyatını artırıyor.
Alım gücü sorunu: Enflasyon nedeniyle daralan vatandaşın alım gücü, esnafın cirosunu doğrudan düşürüyor. Zorunlu olmayan harcamaları erteleyen tüketici, çarşı ve pazarda eskisi kadar vakit geçiremiyor.
Borçla dönen çark artık dönmüyor!
Adana'daki Esnaf ve Sanatkârlar Odası temsilcileri, durumu ‘acil’ olarak nitelendiriyor. Sektör temsilcilerine göre, uzun süre borçla ve krediyle çarkı döndürmeye çalışan esnaf, artık bankalardan destek alamayacak duruma geldi. Kredi faizlerinin yüksekliği ve geri ödeme zorlukları, küçük işletmeler için bir çıkış yolu olmaktan çıktı. Birçok esnaf, dükkânını kurtarmak için kişisel varlıklarını dahi satmak zorunda kalıyor.
Çözüm yolları ve beklentiler
Ülke genelinde esnafın bu darboğazdan kurtulabilmesi için acil ve kapsamlı destek paketlerine ihtiyaç duyuluyor:
Kira desteği: Özellikle yüksek kira artışlarına karşı esnafı koruyacak, belirli bir süre için devlet destekli kira sübvansiyonları veya tavan fiyat uygulamaları talep ediliyor.
Vergi ve SGK kolaylıkları: Belirli bir cironun altındaki esnaflar için vergi indirimleri ve SGK prim ödemelerinde erteleme veya teşvik sağlanması.
Düşük faizli krediler: Esnaf ve Sanatkârlar Kredi Kooperatifleri aracılığıyla, işletme sermayesi ve borç kapatma amaçlı, uzun vadeli ve düşük faizli finansman imkânlarının artırılması.
***
Ülkemizin ticaret hayatının kalbi olan küçük esnaf, ayakta kalma mücadelesi veriyor. Bu çığlığın duyulması, yerel yönetimlerin ve merkezi hükümetin somut adımlar atması, yalnızca Adana için değil, Türkiye ekonomisinin sağlığı için de büyük önem taşıyor. Aksi takdirde, mahallelerimizde birer birer sönen ışıklar, tüm ülkenin geleceğini karartma riski taşıyor.
