Vasilis Dimitriadis, 1955-1984 yılları arasında Selanik’te bulunan Makedonya Devlet Arşivi’nin müdürlüğünü yapmış, Girit Üniversitesi’nden emekli olmuş, 86 yaşında bir tarih profesörü.
2010 yılında 80 yaşındayken, Yunanistan’daki arşivleri didik didik tarayarak yazdığı “Bir Evin Hikayesi” Selanik’te, Mustafa Kemal Atatürk’ün evi ve ailesi hakkında “Türkçe ve Yunanca Belgeler”adlı çalışması, Türk Tarih Kurumu tarafından, 6 yıl sonra basıldı.
Aslında 6 yıllık bir gecikmeyle basıldı, demek daha doğru.
Çünkü, Dimitriadis 2010 yılında kitabını yazdıktan sonra Selanik’teki Türkiye Konslosluğuna teslim etmiş.
Konsolosluk kitabı ve belgelerin yer aldığı ‘CD’ leri Dışişleri Bakanlığı’na onlar da Tük Tarih Kurumu’na göndermiş.
Kitap; Tarih Kurumu’nun bilirkişileri, çevirmenler ve sebebi belirsiz düzeltme talebi ile altı yıl bekledikten sonra, nihayet geçen yıl yayınlanabildi.
Gecikmenin sebebi meçhul.
Ama üzerine az şey yazılmış bu kitap sayesinde, ilk defa Atatürk hakkında “1881 yılında Selanik’te doğmuştur. Annesi Zübeyde hanım, babası Ali Rıza Efendir”den daha fazla şey biliyoruz artık.
Profesör Dimitiriyadis; Selanik Ahmed Subaşı Mahallesi, Numan Paşa Sokak No:6 daki, meşhur Pembe Ev’in arşivlerde izini sürerken sadece evle ilgili değil, Atatürk ve ailesi hakkında da ilk defa ortaya çıkan ve bu güne kadar ki pek çok şehir efsanesini bitirecek belgelere ulaşmış.
Öncelikle, bu gün Selanik’te hala Atatürk’ün doğduğu ev olarak ziyaret edilen, ama bazı yerlerde “Aslında o Atatürk’ün evi değil, sonradan ona yakıştırılmış” denen ev, gerçekten Mustafa Kemal’in doğduğu ev.
Evin bulunduğu semt, Selanik’te, Türklerin yaşadığı ‘Bayır’ adı verilen bölge.
Semtin adı; Rumeli beylerbeyi Koca Rasim Paşa’nın yaptırdığı camiden geliyor.
Evin bulunduğu bölgede oturan erkekler, genelde kereste işiyle meşguldüler.
Bu erkeklerden birinin adını iyi biliyoruz.
Ali Rıza Efendi.
Çocukluğumuzda okul köşelerindeki, tek kare resmi dışında, ilk defa bu kitapta Ali Rıza Efendi’yi biraz daha yakından tanımış oluyoruz.
Kitaptaki emlak kayıtlarına göre, onun da mesleği “keresteci”
Ama daha ilginci kayıtlarda ilk kez, Ali Rıza Efendi’nin 18’ci yüz yıla kadar uzanan seceresi yer almakta.
Secereye göre Ali Rıza Efendi’nin babasının yani Mustafa Kemal’in büyükbabasının adı Ahmed.
Ali Rıza Efendi’nin büyük babasının adı ise Mustafa.
Yani Mustafa Kemal’e dedesinin adı verilmiş.
Kayıtlarda Zübeyde Hanımı da, daha yakından tanımamızı sağlayan bilgiler var.
Zübeyde Hanım’ın ailesi o çağa göre, nadir olan kadınların iyi eğitim aldıkları bir aile.
Babasının adı Ömer.
Eşinin adı Halil büyükannesi Emine “Molla” sıfatıyla kayıtlarda yer alıyor.
Bu, dini eğitim almış kadınlara verilen bir sıfat.
Teyzesi Fatma da “Molla” olarak geçiyor, kayıtlarda.
Zübeyde Hanım’ın annesinin yani Mustafa Kemal’in anneannesinin adı Ayşe; babasının, yani Mustafa Kemal’in büyükbabasının adı ise Feyzullah.
Onun babasının adı da İbrahim.
(Devam Edecek)
