Yeni modelde hanelerin yalnızca gelirine değil, çocuk sayısı, yaşlılık, engellilik ve diğer aile koşullarına da bakılması planlanıyor.
Dar gelirli ailelere yönelik sosyal destek sisteminde yeni bir döneme geçilmesi için çalışmalar devam ediyor. Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) olarak adlandırılan modelle, ihtiyaç sahibi hanelerin belirli bir gelir seviyesine ulaştırılması amaçlanıyor.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yapılan açıklamalara göre sistem üzerinde yaklaşık iki yıldır çalışmalar yürütülüyor. Pilot uygulamaların ardından modelin 2027 yılında Türkiye genelinde yaygınlaştırılması hedefleniyor.
Her aileye aynı ödeme yapılmayacak
Yeni sistemin öne çıkan özelliklerinden biri, sosyal desteklerin tüm hanelere aynı tutarda verilmesi yerine ailenin kendi ekonomik ve sosyal koşullarının dikkate alınması olacak.
Bakanlığın açıklamalarında model kapsamında hane içerisinde yaşayan fertlerin özelliklerinin de değerlendirmeye alınacağı belirtiliyor. Buna göre çocuk sayısı, anne ve babanın durumu, hanede engelli veya yaşlı birey bulunup bulunmadığı gibi unsurların destek modelinde dikkate alınması planlanıyor.
Bu nedenle sistemin klasik anlamdaki tek tip bir ödeme yerine, hane bazlı ve ihtiyaç odaklı bir sosyal destek modeli olarak kurgulanması öngörülüyor.
Kira, gıda ve enerji giderleri dikkate alınacak
Hazırlanan modelde ailelerin temel yaşam giderlerinin de değerlendirilmesi gündemde.
Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre destek modelinde gıda, barınma, enerji ve ısınma gibi temel ihtiyaçların dikkate alınması planlanıyor.
Ancak hangi haneye ne kadar ödeme yapılacağına ilişkin nihai tutarlar ve başvuru şartları henüz kesinleşmiş değil.
Amaç aileyi belirli bir gelir seviyesine taşımak
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, sistemi yalnızca doğrudan nakit yardım sağlayan bir model olarak tanımlamıyor.
Bakanlığın açıklamalarına göre amaç, sosyal yardım alan veya belirli koşulları taşıyan hanelere destek sağlayarak aileyi belirli bir gelir seviyesine ulaştırmak ve sosyal refahını güçlendirmek.
Bakan Mahinur Özdemir Göktaş da modelin yalnızca gelir desteğinden ibaret olmayacağını, istihdamı güçlendirecek adımların da sistem içerisinde değerlendirileceğini açıklamıştı.
2027’de Türkiye genelinde uygulanması hedefleniyor
Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi'nin pilot uygulamalarının ardından 2027 yılında Türkiye genelinde yaygınlaştırılması hedefleniyor.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın bütçe açıklamalarında da 2027 yılı sosyal desteklerinin önemli ölçüde artırılması planlanıyor. Bakanlığın 2027 yılı bütçesi 677 milyar 303 milyon 514 bin TL olarak öngörülürken, vatandaşlara doğrudan ulaştırılacak sosyal destek harcamalarını içeren cari transferlerin 505 milyar 270 milyon 406 bin TL seviyesine ulaşması planlanıyor.
“Vatandaşlık maaşı” adı resmî isim değil
Kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak ifade edilen uygulamanın resmî adı Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi/Modeli olarak kullanılıyor.
Dolayısıyla kamuoyunda kullanılan “vatandaşlık maaşı” ifadesi, yeni sosyal destek modelini tanımlamak için kullanılan bir ifade niteliğinde.
Başvuru ve ödeme miktarı ne zaman belli olacak?
Sistemin tüm Türkiye'de uygulanmasına ilişkin çalışmalar sürerken, başvuru yöntemi, gelir sınırı, ödeme tutarları ve hangi hanelerin hangi desteklerden yararlanacağına ilişkin nihai ayrıntıların uygulama süreciyle birlikte netleşmesi bekleniyor.
Resmî açıklamalara göre pilot çalışmaların ardından modelin 2027 yılında ülke genelinde yaygınlaştırılması hedefleniyor.
Yeni sistemle birlikte sosyal yardımlarda “herkese aynı destek” yerine, hanenin gerçek ihtiyaçlarının dikkate alındığı daha bütüncül bir model oluşturulması planlanıyor.
