Motorlu kara taşıtı kiralama sektöründe yeni bir dönem başlıyor. Ticari amaçla araç kiralayan işletmelerin faaliyetlerinden müşterilerin haklarına, kiralanacak araçların özelliklerinden internet üzerindeki ilanlara kadar birçok alanı kapsayan yeni düzenleme ile sektörde daha sıkı bir sistem kurulması hedefleniyor.
Yeni yönetmelikle birlikte yetki belgesi olmadan ticari araç kiralama faaliyeti yapılamayacak. Ayrıca araç kiralama işletmelerinin belirli şartları karşılaması, kiralanan araçların sisteme kaydedilmesi ve müşteriye sözleşme ile teslim ve iade belgelerinin verilmesi zorunlu olacak.
Araç kiralamada yetki belgesi dönemi
Yeni düzenlemenin en dikkat çekici maddelerinden biri yetki belgesi zorunluluğu oldu.
Buna göre ticari faaliyet kapsamında motorlu kara taşıtı kiralamak isteyen işletmelerin yetki belgesi alması gerekecek. Belge, işletmenin bulunduğu yerdeki Ticaret İl Müdürlüğü tarafından Bilgi Sistemi üzerinden düzenlenecek ve her işletme için ayrı verilecek.
Yetki belgesi alabilmek için işletmelerin vergi mükellefi olması, ilgili meslek odasına kayıtlı bulunması ve faaliyet alanında araç kiralama faaliyetinin yer alması gibi şartlar aranacak.
Ayrıca işletme sorumlusunun 18 yaşını doldurmuş olması, en az ilköğretim mezunu olması ve mesleki yeterlilik belgesine sahip bulunması gerekecek.
Araç kiralama şirketlerine filo şartı
Düzenlemeyle birlikte araç kiralama işletmelerinin sahip olması gereken minimum araç sayısı da belirlendi.
Büyükşehirlerde nüfusu 30 bini aşan ilçelerde faaliyet gösterecek işletmelerin en az 10 araçlık filoya sahip olması gerekecek. Bu araçların en az 5'inin işletme adına tescilli olması, filoda ayrıca en az 2 hibrit veya tamamen elektrikli araç bulunması ve bu araçlardan birinin Türkiye'de üretilmiş olması şartı getiriliyor.
Nüfusu 30 bini geçmeyen ilçeler ile büyükşehir olmayan illerde ise işletmelerin en az 5 araç bulundurması ve bunlardan en az 2'sinin işletme adına tescilli olması gerekecek.
Kiralık araçlarda yaş ve kilometre sınırı
Yeni sistemde kiraya verilecek araçların özellikleri de sınırlandırılıyor.
Klasik araçlar dışında kiralama filosunda bulunan araçların model yılı itibarıyla 6 yaşından büyük olmaması gerekiyor.
Ayrıca elektrikli araçlarda 300 bin kilometre, diğer araçlarda ise 180 bin kilometre sınırı uygulanacak. Araçların ağır hasar kayıtlı olmaması, muayenesinin geçerli bulunması ve zorunlu mali sorumluluk sigortasının bulunması da şartlar arasında yer alıyor.
Depozitoda yeni sınır: En fazla 7 günlük kira bedeli
Araç kiralayanları yakından ilgilendiren bir diğer düzenleme ise depozito konusunda yapıldı.
Yeni yönetmeliğe göre 6 gün ve daha kısa kiralamalarda en fazla 3 günlük kira bedeli, 7 ila 29 günlük veya haftalık kiralamalarda ise en fazla 7 günlük kira bedeli tutarında depozito alınabilecek.
Üstelik müşteriden depozito karşılığında çek, senet, teminat mektubu veya kefaletname gibi borç doğurucu belgeler alınamayacak. Depozitonun, özel olarak belirtilen durumlar dışında, araç iade edildikten sonra en geç 7 gün içinde geri verilmesi gerekecek.
Kiracıdan her hasarın parası alınamayacak
Yeni düzenlemede araçta meydana gelen hasarlara ilişkin önemli korumalar da getiriliyor.
Kiracıdan hasar veya arıza bedeli talep edilebilmesi için hasarın ve maliyetinin yetkili ve bağımsız bir ekspertiz raporuyla belgelenmesi zorunlu olacak.
İşletmenin kendi personeli veya işletmeyle bağlantılı kişi ve kuruluşlar tarafından hazırlanan raporlar tek başına ispat aracı olarak kullanılamayacak.
Dahası, araç teslim ve iade belgelerinde yer almayan hasar ve arızalar için kiracıdan bedel talep edilemeyecek.
Normal kullanım nedeniyle oluşan ve kabul edilebilir sınırlar içerisindeki aşınma ve yıpranmalar da depozitodan kesilemeyecek.
Araç kiralama sözleşmesinde birçok detay zorunlu olacak
Yeni sistemle birlikte kiralama sözleşmeleri de daha ayrıntılı hale gelecek.
Sözleşmede aracın markası, modeli, model yılı, vites türü, kilometresi, enerji türü, kira bedeli, depozito, sigorta kapsamı, kilometre aşımı, otoyol ve köprü geçişleri, trafik cezaları ve diğer hizmetlere ilişkin bilgiler bulunacak.
Sözleşmenin bir nüshasının araç teslim edilmeden önce müşteriye verilmesi veya elektronik ortamda gönderilmesi de zorunlu olacak.
Rezervasyon yapanlara önemli haklar
Ön ödemeli rezervasyonlarda da müşteriyi koruyacak hükümler getiriliyor.
İşletmenin, rezervasyon onayından önce müşteriye bunun ön ödeme yükümlülüğü doğurduğunu açık ve anlaşılır biçimde bildirmesi gerekiyor. Bu bilgilendirme yapılmazsa müşterinin rezervasyonla bağlı ve ön ödeme yapmakla yükümlü olmadığı belirtiliyor.
Rezervasyonun müşteri tarafından iptal edilmesi halinde belirli şartlarda ücret talep edilemeyecek. İptal nedeniyle iade edilmesi gereken kira, hizmet bedelleri ve depozitonun işlemlerinin de 7 gün içinde tamamlanması öngörülüyor.
Kiralanan araç yerine daha düşük segment verilemeyecek
Rezervasyonda belirtilen araç segmentinin teslim sırasında bulunmaması durumunda işletmenin müşteriye ek ücret almadan eş değer veya daha üst segmentte bir araç vermesi esas olacak.
Eş değer veya üst segment araç bulunamazsa daha alt segment araç ancak müşterinin yazılı veya elektronik onayıyla verilebilecek. Müşteri bunu kabul etmezse rezervasyonu ücretsiz iptal edebilecek.
Kiralık araç ilanlarına da yeni kurallar geliyor
İnternet siteleri ve araç kiralama ilanlarının yayınlandığı platformlar da yeni düzenlemenin kapsamına alındı.
Platformlar, işletmelerin ilanlarını yayınlamadan önce yetki belgesini kontrol etmek ve yetki belgesi bulunmayan işletmelerin ilan vermesine izin vermemekle yükümlü olacak.
İlanlarda aracın markası, ticari adı, modeli, model yılı, enerji türü, donanımı, segmenti, kilometresi ve detaylı görsellerinin bulunması gerekecek.
Yanıltıcı bilgi ve belgelerin kullanılması da yasaklanacak.
Mevcut araç kiralama şirketlerine geçiş süresi
Yönetmelik yürürlüğe girdiği tarihte faaliyette olan işletmelerin faaliyetlerine devam edebilmesi için 1 Temmuz 2027'ye kadar yetki belgesi alması gerekecek.
Bazı mevcut işletmeler için araç sayısı, araç yaşı ve bazı diğer şartlarda geçiş süreci uygulanacak. Bu kapsamda belirli hükümlerin 1 Ocak 2028'e kadar uygulanmayacağı da düzenlemede yer alıyor.
Yeni sistem 1 Ocak 2027'de başlıyor
Yönetmeliğin yürürlük tarihi 1 Ocak 2027 olarak belirlendi. Düzenlemeyle araç kiralama sektörünün kayıt altına alınması, tüketicilerin korunması, araçların güvenlik ve kalite standartlarının yükseltilmesi ve internet üzerindeki kiralama ilanlarının daha sıkı denetlenmesi amaçlanıyor.
