Bir kaç gün önce 21 adet faizsiz finansman şirketinin kapatıldığı, çok sayıda kişinin mağdur olduğu haberiyle irkildik. Bazı haber organlarında zarar görenlerin yüz bin kişiden fazla olduğu yazılmaya başlandı. Şaşırmamak, üzülmemek, kızmamak elde değil. 2021 yılının ortasına geldiğimiz bir dönemde bu tür can yakıcı olayların yaşanması ne kadar kabul edilebilir? Geçmişten günümüze devam eden benzeri olaylar daha ne kadar devam edecek? Vatandaşın, özellikle devletin hata, kusur ve eksiklikleri nelerdir? İşin can alıcı noktası oluşan zararların telafisi mümkün müdür?
Öncelikle vatandaştan başlayalım. Konut kredisi veren onlarca banka ve finans katılım bankaları var iken yazımıza konu teşkil eden şirketlere şahıslar neden bu kadar rağbet etmektedir? Reklamlarında “faizsiz” vurgusu yapılması, kolay sonuç alınması, piyasaya göre daha cazip olması insanımızı buralara itmektedir. Bunlar ilk başta kabul edilebilir gerekçeler arasındadır. Ne var ki değinilen kuruluşların güvenilirliği, ehliyet ve liyakati, yasallığı hiç araştırılmaz mı? Bu kadar hızlı çoğalmaları kuşku yaratmıyor mu? Bir kaç kişinin tavsiyesi, eşin dostun yönlendirmesi yeterli mi? İnsanımızın dini duygularını istismar eden veya piyasaya göre makul olmayan cazip tekliflerle benzeri mağduriyetler yaratanların, ülkemizde bu kadar rağbet görmelerini anlayamadığımı ifade etmek istiyorum.
Devletin sorumluluğuna gelince.. Devlet kavramı her çağda tartışma konusu olmuştur. Günümdeki siyasi akımlar devletin görev, yetki ve sorumluluğunun ne olması gerektiği üzerine yoğunlaşır. Liberal siyasi görüşte devletin iç ve dış güvenliği sağlaması, adaleti tesis etmesi yeterli görülmektedir. Özelikle ekonomi alanına fazla karışmaması, vergi ile ilgili düzenlemelerin sermaye ve teşebbüsleri rahatsız etmemesi istenir. Günümüz dünyasında bir kaç istisna ülke haricinde Türkiye gibi tüm ülkeler liberal siyasi görüşe göre şekillenmiştir.
Bu durum devletin ekonomik faaliyetlere hiç karışmaması anlamına gelmez. Devletin şekli ne olursa olsun yönlendirme-düzenleme-denetleme fonksiyonu devletin varlığının en önemli işaretidir. Değinilen fonksiyonlar vatandaşın ekonomik çıkarlarının korunmasında, onların kötü niyetli veya ehliyetsiz şahıslarca zarara sokulmasının önlenmesinde kullanılır. Yazımıza konu teşkil eden olayda, devletin sözü edilen şirketleri yeterince düzenleyemediği, denetleme işini ise hiç yapamadığı ortaya çıkmıştır. Ortaya böyle sevimsiz tablonun çıkmasında vatandaş ile birlikte devletin de sorumluluğu vardır. Mağdurların zararının giderilmesi için yargı hızlı ve etkin devreye sokulmalı, sorumlulardan oluşan zarar tazmin edilmelidir.
Saygılarımla,
