Toplumumuzda kullanılan "40 paralık adam"ın anlamı nedir?
Aşağılama amaçlı kullanılan bir tabir...
Nereden gelmiştir?
Yaşlılar daha iyi bilir.
Eylem yapıp hakkını arayan öğrencilerin genel adıydı bu tabir.
Peki neden 10,20,30 değil de 40 paralık adam'dı öğrenciler?
Tarih 1924.
Cumhuriyet öncesi İstanbul’da tramvay taşımacılık hakkını Belçikalı bir şirket elinde tutuyordu. Cumhuriyet ilan edildiğinde artık özgür bir ülkedeydik ve ülkemizde iş yapan bütün o yabancı firmalarla Cumhuriyet Türkiye'si bir kez daha masaya oturdu.
Denildi ki ; “Artık o dönem bitti, artık karşınızda özgür ve bağımsız bir ülke var. Yeni yapılacak şartnamelere benim de koyacaklarım var, benim de dediklerim olacak. Sadece sizin dedikleriniz değil ! Bizim de artık haklarımız var. Türkiye Cumhuriyeti ile yeniden anlaşmak isteyen, şartlarımızı kabul edecek, etmeyenler bu masadan çekip gidecek !”
Ardından İstanbul’da tramvay taşımacılık hakkını elinde bulunduran Belçikalı şirketin önüne şartlar konuluyor. Şirket konulan tüm şartları kayıtsız, şartsız kabul ediyor.
Bu şartların içinde yer alan maddelerden birisi de ; tramvaya binen yolculardan öğrenci kimliğini gösterenlerin tam bilet ücreti değil yarım bilet ücreti ödeyeceğidir.
Belçikalı şirket bu şartı da kabul ediyor.
Ancak öğrenciye yarı fiyatına olan tren ve tramvay fiyatları sorun çıkarıyordu.
İstanbul'un tüm duraklarında tramvaya binecekler.
Ancak 15 Kasım'da, Tıp Fakültesi öğrencileri örgütlendi.
Aldıkları karara göre; İstanbul'un tüm duraklarında tramvaya binecekler, bilet ücreti olarak da, 80 para yerine 40 para ödeyeceklerdi.
Harbiye durağından tramvaya binen bir grup öğrenci, bilet ücreti olarak 80 para yerine 40 para verince biletçi kabul etmedi.
Tabi tramvayda olaylar çıktı.
Olaylardan rahatsızlık duyan bazı vatandaşlar da, hakkını arayan öğrencilere tepki gösteriyordu.
"Ne olacak, bunlar 40 paralık adamlar" diye söyleniyorlardı.
Olaylar büyüdü.
2 öğrenci polis tarafından yaralandı
Ertesi gün, İstanbul'daki tüm Üniversite öğrencileri ayaklanmıştı.
Belçikalı şirketin merkezini basıp, her yeri talan ettiler.
Toplumumuzda kullanılan olaylar 3-4 gün yatışmadı.
Sonunda "Kostantinapolis Şirketi" pes etti.
Artık öğrenciler her yerde, tramvaya 40 paraya binecekti.
Bu; Cumhuriyet tarihimizin, ilk öğrenci eylemiydi.
Ve başarıyla sonuçlanmıştı.
Bu gün öğrenciler toplu ulaşım araçlarına "yarı fiyatına" biniyorlarsa, bu; o 40 paralık adamlar sayesindedir.
