İran’ın ABD ve İsrail saldırılarına karşılık olarak boğazı kapatma yönünde adımlar atması, küresel petrol piyasasında ciddi dalgalanmalara yol açtı. Petrol fiyatları kısa sürede varil başına 100 doların üzerine çıkarken, Tahran’daki bazı yetkililer fiyatların 200 doları aşabileceği uyarısında bulundu.
İran: “Boğaz kontrol altında”
İranlı yetkililer ise boğazın tamamen kapatılmadığını, ancak ABD ve müttefiklerine ait gemilere geçiş izni verilmediğini savundu. İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri Komutanı Alireza Tangsiri, ABD’nin İran donanmasının yok edildiği yönündeki açıklamalarını reddederek boğazın askeri abluka altında olmadığını söyledi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi de uluslararası ticari gemilerin geçişine izin verildiğini ancak İran’a saldıran ülkelerin gemilerinin engellendiğini ifade etti.
Trump’tan savaş gemisi çağrısı
Trump, Çin, Fransa, Japonya, Güney Kore ve Birleşik Krallık başta olmak üzere petrol ithalatı için bu geçidi kullanan ülkeleri bölgeye savaş gemisi göndermeye çağırdı. ABD Başkanı, NATO ülkelerinin de bu girişime katılmasını istedi.
Trump, sosyal medya platformu Truth Social’da yaptığı paylaşımda, ABD’nin bölgedeki İran unsurlarına karşı askeri operasyonlarını sürdüreceğini belirterek boğazın yeniden güvenli hale getirileceğini söyledi.
Dar ve riskli bir su yolu
Basra Körfezi’ni Umman Körfezi ve Arap Denizi’ne bağlayan Hürmüz Boğazı’nın en dar noktası yaklaşık 39 kilometre genişliğinde. Dünyadaki petrol ticaretinin yaklaşık beşte biri bu dar geçitten yapılıyor.
Deniz güvenliği uzmanları, boğazın coğrafi yapısı ve İran’ın kıyıya yakın askeri konumu nedeniyle bölgedeki operasyonların oldukça riskli olduğunu belirtiyor. Füze saldırıları, deniz mayınları ve insansız hava araçlarının geçiş yapan gemiler için ciddi tehdit oluşturabileceği ifade ediliyor.
Ülkeler temkinli yaklaşıyor
Trump’ın çağrısına rağmen birçok ülke henüz askeri destek açıklamadı.
Birleşik Krallık boğazın yeniden açılması için müttefiklerle görüşmeler yürüttüğünü belirtirken, Çin taraflara çatışmayı durdurma çağrısı yaptı.
Japonya, bölgeye refakat gemisi gönderme konusunda henüz karar almadığını açıklarken, Fransa ise İran’a karşı savaşa katılmayacağını duyurdu. Avustralya da boğaza savaş gemisi göndermeyeceğini açıkladı.
Bazı ülkeler İran’la görüşüyor
Enerji sevkiyatını sürdürmek isteyen bazı ülkeler ise doğrudan İran’la temas kuruyor. Örneğin Hindistan’ın bazı tankerlerinin geçişine özel izin verildiği belirtilirken, Türkiye bağlantılı bir geminin de diplomatik görüşmeler sonrası boğazdan geçiş yaptığı bildirildi.
Uzmanlara göre İran’ın bu stratejisi, küresel enerji tedarikini etkileyerek petrol ve doğalgaz fiyatlarını yükseltirken, aynı zamanda uluslararası aktörleri müzakere masasına çekmeyi amaçlıyor.
