Kafein: Zihnimiz yorulduğunda içtiğimiz enerji içeceklerinin zihinsel performansı artırmasının nedeni olarak kafein görülüyor. Plasebolarla (yalancı hap, ilaç vb.) yapılan bazı kıyaslama çalışmalarında ise kafeinin dikkat yoğunluğu, muhakeme veya yetenekler üzerine önemli bir etkisi olduğu görülmemiş. Doğal bir uyaran olan kafein, aynı zamanda dünyada en çok tüketilen uyaran olma özelliğine de sahip. Ancak araştırmalar aşırı kafein tüketiminin uyku alışkanlıklarını bozabileceğini, kan basıncını ve psikiyatrik sıkıntıları artırabileceğini belirtiyor. Ayrıca kafein zehirlenmesi durumunda hızlı kalp atışı, kusma, felç hatta ölümün bile gerçekleşebileceği söyleniyor. Kaliforniya Üniversitesi’nde yapılan bir araştırmada günde 400 mg’a kadar kafein tüketiminin sağlıklı yetişkinlerde olumsuz bir etki göstermediği belirlenmiş. Ayrıca çocuklar ve üreme çağındaki kadınların da kafein tüketimini 300 mg ile sınırlandırması tavsiye ediliyor. Hamilelerin, bebek emziren kadınların, ergenlerin ve çocukların enerji içeceği tüketmemeleri gerektiği de belirtiliyor.
Guarana: Tek başına alındığında daha dinç hissetmemize katkı sağladığına dair kesin bir bilgi olmasa da kafeinle birlikte alındığında daha etkili olduğu düşünülüyor. Araştırmalar günde 400 mg’dan fazla Guarana tüketmenin asabiyet, uykusuzluk, idrara çıkmada artma, kalp ritim bozukluğu, kemik yoğunluğu düzeyinin düşmesi ve mide rahatsızlıklarına neden olabileceğini ortaya koyuyor.
Taurin: Taurin molekülü egzersiz yaparken veya stresli halde iken kullanılan, vücudumuzda da üretilebilen, kalp atış hızının ve kas kasılmalarının düzenlemesine yardımcı olan bir amino asit. Doğal Taurin vücudumuz için faydalıdır ve inek sütünden, etten, balıktan ve yumurtadan elde edilebilir. Araştırmacılar, günlük alım miktarının 500 mg’ı geçmemesi gerektiğini söylüyor. Ancak enerji içeceklerinde olduğu gibi dışarıdan alınan yapay taurinin yüksek kan basıncına ve kalp hastalıklarına neden olabildiği belirtiliyor. Taurin ile ilgili dikkat çekici araştırmalardan biri New York’taki Weill Cornell Tıp Fakültesi tarafından yapılmış. Bu çalışmada Taurinin canlandırıcı etkisinin yanı sıra beyinde yatıştırıcı etki gösterdiği de tespit edilmiş.
Şeker: Enerji içeceklerinin yüksek enerji sağlamasının nedeni yoğun şeker içermelerine bağlanıyor. Ancak yüksek miktardaki şeker sağlık sorunlarına neden olabiliyor.
Yerbamate:
Bu madde teofilin ve kafein gibi önemli iki stimülan içermektedir ve etkisi kafeine benzemektedir. Ancak yerbamate ile ilgili henüz daha yeterli bir veri sağlayabilecek araştırma yoktur.
Yohimbin:
Düşük sitümülan ve yüksek düzeyde afrodizyak etkileri bulunan alkaloid türevli olan yohimbin, kafeine benzer bir etki göstermektedir.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
Enerji içeceklerinin spor esnasında tüketilmesi hayli tehlikeli. Spordan hemen önce veya spor esnasında enerji içeceği içip bu ürünlerin size yüksek miktarda enerji sağlayarak performansınızı artıracağını düşünüyorsanız bunu bir daha düşünmenizde fayda var. Enerji içeceklerinin işlevi çoğu zaman spor içecekleriyle karıştırılıyor. Spor içecekleri, spor esnasında kaybedilen su ile kalp, kas ve sinirlerin düzenli çalışmasını sağlayan elektrolitlerin vücuda takviyesi için üretiliyor. Bu ürünlerin tenis müsabakaları veya bisiklet yarışları esnasında sporcular tarafından sıklıkla tüketildiğini görmüşsünüzdür. Oysa spor içeceklerinde bulunmayan, ancak enerji içeceklerinin temel maddesi olan kafein kalp basıncını ve kalp atım hızını artıran bir uyaran olduğu için spor esnasında enerji içeceklerinin tüketimi telafisi mümkün olmayan durumlara neden olabilir. Ayrıca enerji içeceklerinin sağladığı enerji çok kısa ömürlüdür. Önemli noktalardan biri de kafeinin diüretik etkisidir. Diüretik etki, vücudun idrarla su kaybetmesine neden olur. Yani bir taraftan terleyerek su kaybederken kafeinle bu kaybı artırmak pek de akıllıca değil.
Zaman zaman haber bültenlerinde veya yazılı basında enerji içeceği ile birlikte alkol aldığı için hayatını kaybettiği söylenen kişilerle ilgili haberlere rastlayanlarınız olmuştur. Enerji içeceklerinin uyarıcı, alkolün ise yatıştırıcı etkisi olduğundan ikisi birlikte alındığında çok tehlikeli sonuçlar ortaya çıkabiliyor. Araştırmacılar enerji içeceğinin uyarıcı etkisinin bir kişinin ne kadar alkol aldığını fark etmesini engelleyebileceğini söylüyor. Ayrıca araştırmalar kafeinle birlikte insanların daha çok alkol tükettiğini ve kan-alkol konsantrasyonlarının (BAC) daha yüksek değerler verdiğini tespit etmiş. Hem enerji içecekleri hem de alkol vücudun su kaybetmesine neden olduğundan, su kaybı alkolün vücut tarafından metabolize edilme hızını azaltır ve bu yüzden kişi ertesi gün dahi kendini halsiz hissedebilir.
Evet, enerji içeceklerinin büyük bir bölümünde bu etken maddelerin hepsi bulunmaktadır. Bazı markaların enerji içeceklerinde, bazıları yok ya da olmayanların yerine farklı maddeler kullanılmış. Biz sizlere etken maddelerin en önemli olanlarını derleyip listeledik.
Bu maddeleri incelerken dikkatimizi çeken nokta, bu maddelerin birçoğunda stimülan yani aktive edici özelliklerin olması, ayrıca doz konusunda da yapılmış bir araştırmanın olmamasıdır. İşte bu aşamada tehlike çanları çalmaya başlamakta…
Devam edecek…
