5ocakgazetesi.com
Türkiye’de ilk kez yürürlüğe giren bu kapsamlı düzenlemeyle birlikte, daha önce ülkemizde yaygın tüketimi olmayan ya da laboratuvar ortamında yeni teknolojilerle geliştirilen gıdaların piyasaya arz edilmesine ilişkin kurallar baştan aşağı yeniden şekilleniyor.
Yeni mevzuat, bir yandan tüketici sağlığını korumayı ve Avrupa Birliği standartlarına uyum sağlamayı amaçlarken, diğer yandan gıda sektörüne çok konuşulacak katı sınırlar getiriyor.
Yönetmeliğe göre, 31 Aralık 2025 tarihinden önce Türkiye’de insan tüketimine yönelik olarak önemli bir ölçüde kullanılmayan her türlü gıda maddesi artık resmen "yeni gıda" (novel food) statüsünde sayılacak. Bu kapsama; laboratuvarda geliştirilen hücre kültürü ürünleri, yapay etler, nanoteknoloji kullanılan maddeler, alg, mantar ve mikroorganizma kaynaklı gıdalar ile yeni nesil takviye edici içerikler giriyor.
Söz konusu gıdaların raflarda yer alabilmesi için Bakanlık bünyesinde kurulacak bilimsel komisyonlardan onay alması ve yeni oluşturulacak "Yeni Gıdalar Listesi"ne dahil edilmesi zorunlu olacak. Firmalar, bu ürünlerin insan sağlığı açısından tamamen güvenli olduğunu bilimsel veriler ve laboratuvar analizleriyle kanıtlamak zorunda kalacak.
Domuz ve Böcek Kaynaklı İnovatif Gıdalara Geçit Yok
Dünyada son yıllarda hızla popülerleşen alternatif protein kaynakları, Türkiye'nin yeni yönetmeliğinde en net kırmızı çizgiyi oluşturdu. Son dönemde Avrupa Birliği'nde bazı böcek türlerinin gıdalarda kullanımına onay verilmesi tartışma yaratırken, Türkiye bu konuda kapıları tamamen kapattı. Yönetmeliğin en dikkat çeken maddesi uyarınca, domuz ve böcek kaynaklı hiçbir yeni gıda başvurusu kabul edilmeyecek ve bu ürünlerin yasal olarak satılmasına izin verilmeyecek.
Yurt Dışından Gelecek Geleneksel Gıdalara "25 Yıl" Şartı
Düzenleme, yurt dışından ithal edilecek yerel ve egzotik gıdalar için de sıkı bir filtre getiriyor. Türkiye’de daha önce tüketilmeyen geleneksel bir ürünün ithal edilip satışa sunulabilmesi için, geldiği ülkede en az 25 yıllık güvenli bir tüketim geçmişine sahip olduğunun resmi belgelerle kanıtlanması şart koşuluyor.
Tüm Tedarik Zinciri Etkilenecek: Son Uyum Tarihi 2027
Bu tarihi hamle; sadece üretici ve ithalatçıları değil, biyoteknoloji şirketlerini, takviye edici gıda markalarını, büyük market zincirlerini ve e-ticaret platformlarını da doğrudan etkiliyor. Özellikle alternatif protein ve yeni nesil fonksiyonel gıda alanında faaliyet gösteren firmaların operasyonlarını tamamen değiştirecek olan yönetmelik, yayımlandığı an itibarıyla yürürlüğe girdi.
Bakanlık, piyasada halihazırda faaliyet gösteren gıda işletmelerinin bu yeni denetim ve başvuru süreçlerine adapte olabilmeleri için 30 Haziran 2027 tarihine kadar geçiş süresi tanıdı.
