5ocakgazetesi.com
Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı tarafından hazırlanan ve Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren yönetmelik değişikliği, Türkiye Anne, Çocuk ve Ergen Sağlığı Enstitüsünün kurumsal yapısında ve çalışma esaslarında yeni düzenlemeler getiriyor.
Değişiklik kapsamında enstitünün görevleri yeniden düzenlenirken demografik değişimlerin anne, çocuk ve ergen sağlığı üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi de çalışma alanları arasında öne çıktı. Enstitü, bu alanda bilimsel görüş ve politika önerileri geliştirecek, kurumlar arasındaki iş birliğini artırmaya yönelik projeler hazırlayacak.
Yönetmelikle enstitünün yapısı da yeniden belirlendi. Buna göre enstitü; Enstitü Başkanlığı, Bilim Kurulları ve Yönetim Kurulu kararıyla kurulacak diğer birimlerden oluşacak. Bilim kurullarının çalışma sistemi de değiştirilerek enstitü bünyesinde iki Bilim Kurulu oluşturulması kararlaştırıldı.
Bu kurullar; yenidoğan, çocuk ve ergen sağlığı ile anne sağlığı ve doğum sürecine ilişkin konularda çalışmalar yürütecek. Tarama programları, beslenme, aşılama, kazalardan korunma, bağımlılık ve engellilikle mücadele ile toplumsal cinsiyet eşitliği de kurulların çalışma alanları arasında yer alacak. İhtiyaç duyulması halinde bilim kurullarının bünyesinde alt çalışma grupları oluşturulabilecek. Ele alınacak konuların hangi kurul tarafından değerlendirileceğine ise bilimsel alanla bağlantısı dikkate alınarak Enstitü Başkanı karar verecek.
Sağlık verilerinin korunması için yeni kurallar
Yönetmelik değişikliğinin dikkat çeken bölümlerinden biri, enstitünün araştırma ve proje faaliyetlerinde veri güvenliği, gizlilik ve etik ilkelere ilişkin yeni bir madde eklenmesi oldu.
Yeni düzenlemeye göre enstitünün yürüttüğü veya desteklediği araştırma, proje, eğitim, danışmanlık, yayın, veri toplama, analiz, izleme ve değerlendirme faaliyetlerinde kişisel verilerin korunması, mahremiyet, bilimsel etik, tarafsızlık, şeffaflık, hesap verebilirlik ve kamu yararı ilkeleri esas alınacak.
Enstitünün faaliyetleri kapsamında elde edilen veri, bilgi, belge ve kayıtlar ilgili mevzuata ve veri güvenliği kurallarına uygun şekilde işlenecek, saklanacak, aktarılacak ve arşivlenecek. Kişisel verilerin korunmasında 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu başta olmak üzere ilgili mevzuata uyulacak. Sağlık verileri gibi özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesinde ise mevzuatta öngörülen yeterli önlemler alınacak.
Araştırmalarda etik kurul onayı şartı
Yeni hükümler kapsamında insan katılımcıların, biyolojik materyallerin, sağlık verilerinin veya kişisel verilerin yer aldığı araştırmalarda gerekli etik kurul ve onay süreçleri tamamlanmadan uygulamaya geçilemeyecek. İlgili mevzuatın zorunlu tuttuğu durumlarda bilgilendirilmiş rıza alınması da gerekecek.
Düzenlemeyle kişisel verilerin saklanma sürelerine de açıklık getirildi. Buna göre veriler, ilgili mevzuatta belirlenen saklama süreleri veya işleme amacı için gerekli olan süreyle sınırlı olarak muhafaza edilecek.
Söz konusu hükümler, özellikle anne, çocuk ve ergen sağlığı alanında araştırma yürüten bilim insanları, proje ekipleri ve ilgili kurumlar açısından önem taşıyor. Düzenleme, araştırmalar sırasında elde edilen kişisel ve sağlık verilerinin güvenliğinin sağlanmasını ve bilimsel çalışmaların etik kurallara uygun yürütülmesini amaçlıyor.
Yönetmelik değişikliği, yayımlandığı tarihte yürürlüğe girdi. Düzenlemenin uygulanmasından Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanı sorumlu olacak.
