Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan "İş ve Aile Yaşamının Uyumu, 2025" araştırması, Türkiye’de çalışanların evdeki sorumlulukları ile iş hayatı arasındaki hassas dengeyi gözler önüne serdi. Avrupa Birliği ülkeleriyle eş zamanlı olarak 18-74 yaş grubundaki 59 milyon kişi üzerinde yapılan çalışma, toplumun büyük bir kısmının sadece iş yerinde değil, evde de yoğun bir "bakım mesaisi" içinde olduğunu kanıtlıyor.
Toplumun Yarısına Yakını Bakım Sorumluluğu Üstleniyor
TÜİK verilerine göre, Türkiye'de yetişkin nüfusun %43,1'i çocuk, torun, hasta veya engelli bir yakınının bakımıyla ilgileniyor. Bu sorumluluğu üstlenen kadınların oranı %45,6 iken, erkeklerde bu oran %40,6 seviyesinde seyrediyor. Bakım sorumluluğu denildiğinde ilk sırayı çocuk bakımı alırken, bunu torun ve yaşlı bakımı takip ediyor.
Kadınlar Bakım Yükü Altında İş Gücünden Uzaklaşıyor
Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, bakım sorumluluğunun iş hayatına katılım üzerindeki etkisi oldu. Erkeklerde bakım sorumluluğu olması iş hayatına katılımı %86’ya kadar çıkarırken, kadınlarda durum tam tersi işliyor:
-
Bakım sorumluluğu olmayan kadınların işgücüne katılımı %41,7 iken,
-
Bakım sorumluluğu olan kadınlarda bu oran %37,8’e düşüyor.
Bu veri, evdeki bakım yükünün kadınların profesyonel iş yaşamına girmesinin önündeki en büyük engellerden biri olduğunu bir kez daha doğruluyor.
Profesyonel Bakım Hizmetleri "Pahalı" Bulunuyor
Çalışan kesim çocuk veya yaşlı bakımı için kurumsal destek almakta zorlanıyor. İstihdamda olup çocuk bakanların %83’ü herhangi bir profesyonel hizmet kullanmıyor. Bu durumun nedenleri sorulduğunda ise çarpıcı bir tablo ortaya çıkıyor:
-
Ailelerin yarısından fazlası (%50,8) bakımı eşiyle birlikte kendi imkanlarıyla çözüyor.
-
Profesyonel bir kurumdan destek almayanların %17,6’sı ise en büyük gerekçe olarak hizmet maliyetlerinin yüksek olmasını gösteriyor.
İş ve Aileyi Bir Arada Yürütmenin En Büyük Engeli: Uzun Mesailer
TÜİK araştırmasına göre, hem çalışıp hem de bakım sorumluluğunu yerine getirmeye çalışan her 10 kişiden 7’si bu süreci bir şekilde yönetebildiğini belirtiyor. Ancak zorluk yaşadığını ifade eden 4,3 milyon kişinin ortak bir şikayeti var. İş ve aile yaşamı uyumunu bozan etkenlerin başında %38,4 ile uzun çalışma saatleri geliyor. Bunu işin yorucu olması ve trafikte geçen uzun süreler izliyor.
