Dijital dünyada çocukların güvenliğini artırmayı ve sosyal medya kullanımına yaş sınırı getirmeyi amaçlayan düzenleme, platformlara da yeni sorumluluklar yüklüyor. Sosyal medya şirketleri artık kullanıcıların yaşını doğrulamak, çocuklara özel hizmet sunmak ve yaş gruplarına uygun güvenlik önlemlerini uygulamak zorunda olacak.
15 yaşından küçükler için hesap dönemi sona erdi
Yeni uygulamanın en dikkat çeken maddesi, 15 yaş sınırı oldu. Buna göre sosyal medya platformları, 15 yaşını doldurmamış çocukların yeni hesap oluşturmasına izin veremeyecek. Yaş doğrulaması sırasında bu yaş grubunda olduğu belirlenen kişilerin hesap açma talepleri reddedilecek.
Düzenleme kapsamında 15 yaşını dolduran ancak henüz 18 yaşına ulaşmayan kullanıcılar için ise farklı bir uygulama devreye girecek. Bu gruptaki gençler sosyal medyayı kullanabilecek ancak hesapları çocuklara yönelik güvenlik tedbirleriyle sınırlandırılacak.
Gençlerin sosyal medya hesaplarında hangi özellikler kaldırılacak?
15-17 yaş arasındaki kullanıcıların hesapları varsayılan olarak gizli olacak. Bu kullanıcılar canlı yayın açamayacak, kişiselleştirilmiş reklamlara maruz bırakılmayacak ve sonsuz kaydırma özelliğini kullanamayacak.
Mesajlaşma konusunda da sınırlamalar uygulanacak. Buna göre çocuk hesaplarına yalnızca kullanıcının takip ettiği hesaplar mesaj gönderebilecek. Ayrıca takipçi ve takip edilen listeleri diğer kullanıcılar tarafından görüntülenemeyecek.
Kimlik bilgileri sosyal medya şirketlerine verilmeyecek
Yeni sistemin önemli ayaklarından birini yaş doğrulama mekanizması oluşturuyor. Kullanıcıların yaş kontrolü e-Devlet altyapısı üzerinden hazırlanacak dijital belirteç aracılığıyla gerçekleştirilecek.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş'ın daha önce yaptığı açıklamalara göre sistemde kullanıcıların adı ve kimlik numarası gibi kişisel bilgileri sosyal medya şirketleriyle paylaşılmayacak. Platformlara yalnızca kullanıcının 15 yaşını doldurup doldurmadığı veya 18 yaşına ulaşıp ulaşmadığına ilişkin doğrulama bilgisi iletilecek.
Türkiye'de yaşamayan veya ülkede geçici olarak bulunan kullanıcılar ise yaş doğrulama denetiminden muaf tutulacak.
Mevcut hesaplar için 5 aylık geçiş süreci
Düzenlemenin bugün yürürlüğe girmesi, daha önce açılmış bütün hesapların aynı gün kapatılacağı anlamına gelmiyor. Mevcut kullanıcı hesaplarının yeni sisteme uyum sağlaması için 31 Mart 2027 tarihine kadar süre tanındı.
Bu süreçte sosyal medya şirketlerinin yaş doğrulama sistemlerini oluşturması ve çocuk hesaplarına yönelik güvenlik tedbirlerini uygulamaya koyması gerekiyor. 15 yaşından küçük çocuklara ait olduğu belirlenen hesaplar ise geçiş sürecinin ardından kapatılacak.
Platformlar yalnızca hesap açılışında değil, kullanım sürecinde de yaş kontrolü yapabilecek. Bir hesabın 15 yaşından küçük bir çocuk tarafından kullanıldığına ilişkin şüphe oluşması halinde hesap geçici olarak askıya alınabilecek ve kullanıcıdan yeniden yaş doğrulaması istenebilecek.
Kuralları ihlal eden sosyal medya şirketlerini yaptırımlar bekliyor
Yeni düzenlemeyle birlikte sosyal medya platformlarının sorumlulukları da artırıldı. Yaş doğrulama yükümlülüğünü yerine getirmeyen, çocuklara yönelik kısıtlamaları uygulamayan veya belirlenen kurallara aykırı hizmet sunan şirketler yaptırımlarla karşılaşabilecek.
İhlallerin devam etmesi halinde idari para cezası, reklam yasağı ve internet trafiğine yönelik bant daraltma gibi yaptırımlar uygulanabilecek. Denetim ve yaptırım sürecinde Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) görev alacak.
Ailelere sahte yaş doğrulama mesajlarına karşı uyarı
Düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte dolandırıcılık girişimlerine karşı da dikkatli olunması gerekiyor. Yetkililer, yaş doğrulaması bahanesiyle gönderilebilecek sahte bağlantılara ve mesajlara karşı vatandaşları uyarıyor.
Özellikle e-Devlet şifrelerinin çocuklarla veya üçüncü kişilerle paylaşılmaması, doğrulama işlemlerinin yalnızca resmi kanallar üzerinden gerçekleştirilmesi gerektiği belirtiliyor.
Türkiye'de 1 Kasım itibarıyla başlayan yeni dönemle birlikte sosyal medya platformlarının çocuk kullanıcılar için uygulayacağı kurallar değişirken, mevcut hesapların yeni sisteme uyumu için gözler 31 Mart 2027 tarihine çevrildi.
