Özel Haber: Sefa Saygıdeğer
Çiftçiye verilen destekler, yalnızca mazottan alınan vergilerle geri toplanıyor. Türkiye’de mazotun litre fiyatı yaklaşık 80 lira seviyesinde, bu tutarın yaklaşık yüzde 45’i vergi. Buna göre çiftçi her litre mazotta ortalama 36 lira vergi ödüyor. Tarımda yıllık mazot tüketiminin 3 ila 4 milyar litre arasında olduğu dikkate alındığında, çiftçinin yalnızca mazot üzerinden ödediği toplam vergi 108 ila 144 milyar lira arasında değişiyor.
“DESTEK VERİLİYOR GİBİ GÖRÜNÜYOR, AMA VERGİYLE GERİ ALINIYOR”
Adana Tarım Platformu Sözcüsü Cahit İncefikir, tarım sektöründeki krizi rakamlarla ortaya koydu. İncefikir’e göre; çiftçiye verilen destekler, yalnızca mazottan alınan vergilerle geri toplanıyor. Artan maliyetler, yaşlanan üretici nüfusu ve boş kalan tarım arazileri ise Türkiye’nin gıda güvenliğini tehdit ediyor. Adana Tarım Platformu Sözcüsü İncefikir, “Sadece mazot üzerinden bile çiftçi, devletten aldığı desteği geri ödüyor. Devlet destek veriyor gibi görünse de mazot vergisi tek başına bu desteği sıfırlıyor, hatta aşıyor” dedi.
TARIM 2025’TE YÜZDE 8,8 KÜÇÜLDÜ
Kuraklık, zirai don ve yükselen girdi maliyetleri tarım sektörünü olumsuz etkiledi. 2025 yılının ilk çeyreğinde yüzde 2 daralan tarım sektörü, ikinci çeyrekte yüzde 3,5, üçüncü çeyrekte ise yüzde 12,7 küçüldü. Yıl genelindeki toplam küçülme oranı yüzde 8,8 oldu. İncefikir, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrasında enerji ve gübre fiyatlarında yeni artışların yaşanabileceğini, bunun da üretim maliyetlerini daha da yükselteceğini ifade etti.
ÇİFTÇİNİN YAŞI 59’A DAYANDI GENÇLER ŞEHİRDE ASGARİ ÜCRETLİ İŞLERE YÖNELİYOR
Türkiye’de çiftçi nüfusunun hızla yaşlandığını vurgulayan İncefikir, 2024 itibarıyla ortalama çiftçi yaşının 59’a çıktığını belirtti. Erkek çiftçilerin ortalama yaşı: 58, Kadın çiftçilerin ortalama yaşı: 61, Çiftçilerin yüzde 35’i 65 yaş üstünde, yüzde 35’i 50-64 yaş arasında, 18-32 yaş arasındaki genç çiftçilerin oranı yalnızca yüzde 5. Cahit İncefikir, “Tarım artık gençler için cazip bir sektör olmaktan çıktı. Çiftçi kazanamıyor, gençler şehirde asgari ücretli işlere yöneliyor” diye konuştu.
TARLALAR BOŞ KALIYOR
Son 20 yılda Türkiye’de işlenen tarım alanı yaklaşık 3 ila 3,5 milyon hektar azaldı. Özellikle İç Anadolu, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde çok sayıda tarla ekilmeden bırakılıyor. İncefikir’e göre bunun temel nedenleri; Mazot, gübre ve ilaç maliyetlerinin hızla artması, Çiftçi nüfusunun yaşlanması, Köyden kente göç, Kuraklık ve su yetersizliği, Küçük ve parçalı araziler, Borç yükü ve finansmana erişim zorluğu, Üretim planlamasındaki belirsizlikler.
TÜRKİYE ÇİFTÇİ YOKLUĞU RİSKİYLE KARŞI KARŞIYA
İncefikir, üreticinin tarımdan çekilmesinin yalnızca çiftçiyi değil, tüm toplumu ilgilendiren bir sorun olduğuna dikkat çekti. Bu eğilimin sürmesi halinde gıda üretiminin azalacağını vurgulayan İncefikir, “İthalat bağımlılığı artacak, gıda fiyatları yükselecek, Türkiye çiftçi yokluğu riskiyle karşı karşıya kalacak” diyor.
“ÜRETİCİ KAZANMAZSA TÜRKİYE KAYBEDER”
Tarım Kanunu’na göre desteklerin Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’nın en az yüzde 1’i olması gerektiğini hatırlatan İncefikir, fiili uygulamada bu oranın çoğu zaman yüzde 0,3 ile 0,5 arasında kaldığını söyledi. İncefikir, “Üretici kazanamazsa toprağını terk eder. Toprak boş kalırsa yalnızca çiftçi değil, Türkiye kaybeder” değerlendirmesinde bulundu.
