İsraf Sofrada Başlıyor: Her Yıl Milyonlarca Ton Gıda Çöpe Gidiyor

5ocakgazetesi.com

Dünyada yaklaşık 673 milyon insan açlıkla mücadele ederken, küresel ölçekte meydana gelen gıda kaybı ve israfının yalnızca dörtte bir oranında azaltılmasıyla bu nüfusa yetecek miktarda gıda kurtarılabileceği belirtiliyor. Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü verilerine göre, bugün üretilen her üç gıdadan biri ya kaybediliyor ya da israf ediliyor. 2050 yılında dünya nüfusunun yaklaşık 10 milyara ulaşması beklenirken, artan gıda ihtiyacını karşılayabilmek ve gıda güvencesini sağlamak için israfla mücadele büyük bir önem taşıyor.

İsrafın En Büyük Kaynağı Haneler

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri, ülkemizde oluşan atığın yaklaşık yarısının gıda atıklarından meydana geldiğini ve bu atıkların %70-80’inin hanelerden kaynaklandığını gösteriyor. 2024 yılı tahminlerine göre Türkiye’de yıllık 10,8 milyon ton hane halkı gıda atığı oluştuğu hesaplanıyor. Bu korkutucu tablo, ülkemizde kişi başına günlük 0,34 kilogram, yıllık ise yaklaşık 124 kilogram gıda atığı üretildiği anlamına geliyor.

Gıdayı Neden İsraf Ediyoruz?

TÜİK araştırmalarına göre evlerimizde gıdaların çöpe gitme nedenleri oranlarına göre şu şekilde sıralanıyor:

• Bozulma: %72,3

• Raf ömrünün sona ermesi: %12,2

• İhtiyaçtan fazla satın alma veya pişirme: %8

• Bayatlama: %5,1

• Uygun koşullarda muhafaza edememe: %2,4

Veriler, özellikle hızlı bozulan ürün gruplarının daha fazla israf edildiğini ortaya koyuyor. En çok çöpe atılan ürünlerin başında %40,1 ile taze meyve ve sebzeler gelirken, bunları %32 ile ekmek ve %14,3 ile süt ve süt ürünleri takip ediyor.

"Gıdanı Koru, Sofrana Sahip Çık"

Tarım ve Orman Bakanlığı öncülüğünde 2020 yılından bu yana yürütülen "Gıdanı Koru, Sofrana Sahip Çık" kampanyası ile toplumda farkındalık yaratılması ve doğru tüketim alışkanlıklarının yaygınlaştırılması hedefleniyor. Uzmanlar, evlerimizde alabileceğimiz küçük önlemlerle hem doğal kaynakları koruyabileceğimizi hem de aile bütçesine katkı sağlayabileceğimizi vurguluyor.

Bakanlığın israfı azaltmak için önerdiği 9 altın kural ise şunlar:

1. Planlı alışveriş yapın: Alışverişe çıkmadan önce ihtiyaç listesi hazırlayın.

2. Porsiyon kontrolü sağlayın: Tüketebileceğiniz kadar yemek hazırlayın.

3. Gıdaları doğru saklayın: Uygun koşullarda muhafaza ederek veya dondurarak raf ömürlerini uzatın.

4. Tarih etiketlerini doğru okuyun: Son Tüketim Tarihi (STT) ile Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT) arasındaki farka dikkat edin.

5. İlk giren ilk çıkar kuralını uygulayın: Tüketim tarihi yakın olan ürünleri dolapta ön sıraya koyun.

6. Şekli bozuk ürünleri değerlendirin: Bozulma belirtisi göstermeyen, şekli kusurlu meyve ve sebzeleri güvenle tüketin.

7. Fazla gıdaları paylaşın: İhtiyacınızdan fazlasını yakınlarınızla veya ihtiyaç sahipleriyle paylaşın.

8. Kompost yapın: Bitkisel gıda artıklarını doğal gübreye dönüştürün.

9. Gıdaya özen gösterin: Çöpe atılan her gıda ile su, enerji, emek ve ekonomik kaynakların da kaybedildiğini unutmayın.