5ocakgazetesi.com
Gıda israfı, üretilen yiyeceklerin ölçüsüz veya bilinçsizce tüketilmeden çöpe gitmesi olarak tanımlanıyor. Tarladan tedarik zincirine, satış noktalarından evlere ulaşana kadar oluşan kayıplar, hem ekonomik hem de çevresel açıdan ciddi sonuçlar doğuruyor.
Dünya genelinde her yıl üretilen gıdaların yaklaşık üçte biri kayboluyor veya israf ediliyor. Türkiye’de ise kişi başına yıllık gıda israfı 93 kilogram olarak hesaplanıyor. Bu durum, perakende satış noktaları, evler ve restoranlardaki tüketime hazır gıdaların yaklaşık yüzde 17’sinin çöpe gitmesi anlamına geliyor.
Gıda kayıp ve israfının %56’sı gelişmiş ülkelerde, %44’ü ise gelişmekte olan ülkelerde ortaya çıkıyor. Gelişmekte olan ülkelerde kayıplar daha çok üretim, saklama, işleme ve dağıtım altyapısındaki eksikliklerden kaynaklanırken, gelişmiş ülkelerde israf daha çok perakende ve tüketim aşamalarında görülüyor.
Gıda israfı sadece yiyeceğin kaybına yol açmıyor; aynı zamanda üretimde kullanılan işçilik, enerji, su ve lojistik kaynaklarının da boşa gitmesine neden oluyor. Bu durum, sera gazı salımını artırarak iklim değişikliğine de katkıda bulunuyor.
Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) tarafından hazırlanan 2021 Gıda İsrafı Endeksi Raporu’na göre, gıda israfının %61’i evsel atıklardan, %26’sı hizmet sektöründen ve %13’ü perakende sektöründen kaynaklanıyor.
Uzmanlar, küresel olarak üretilen tüm gıdaların üçte birinden fazlasının israf edildiğini, oysa dünyada her dokuz kişiden birinin açlıkla mücadele ettiğini vurguluyor. Ayrıca, dünyanın temiz su kaynaklarının %25’inin israf edilen gıdaların üretiminde kullanıldığı ve Çin’den daha büyük bir alanın (9,6 milyon km²) hiç yenilmeyen gıdaları yetiştirmek için ayrılması gerektiği belirtiliyor.
Araştırmalar, 2050 yılına kadar 10 milyara ulaşması beklenen dünya nüfusuna karşı gıda üretimi ve israf önlemlerinin, güvenlik meseleleri kadar kritik olduğunu gösteriyor. Kurtarılacak her bir milyon kilogram gıda ile 74 milyon litre su, 6 milyon kJ enerji ve 6 milyon kilogram CO2-eş sera gazı salımının önlenebileceği hesaplanıyor.
Gıda israfını önlemek hem çevresel hem de ekonomik sürdürülebilirlik için kritik öneme sahip.
