Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı Hanehalkı Tüketim Harcaması (Bölgesel) araştırmasının sonuçlarını açıkladı. 2023, 2024 ve 2025 yıllarına ait Hanehalkı Bütçe Araştırması verilerinin birleştirilmesiyle hazırlanan sonuçlar, Türkiye’de tüketim harcamalarının bölgelere göre dağılımını ve hanehalkı bütçelerinde öne çıkan harcama kalemlerini ortaya koydu.
Toplam harcamaların dörtte biri İstanbul’da
TÜİK verilerine göre, Türkiye genelindeki hanehalkı tüketim harcamalarının yüzde 25,6’sı İstanbul’da gerçekleşti. İstanbul’u yüzde 14,5 ile Ege Bölgesi, yüzde 12,6 ile Akdeniz Bölgesi takip etti.
Tüketim harcamalarından en düşük payı ise yüzde 1,4 ile Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi aldı. Ortadoğu Anadolu yüzde 2,5, Doğu Karadeniz ise yüzde 2,8 payla sıralamada alt basamaklarda yer aldı.
İl gruplarını kapsayan İBBS 2. Düzey sınıflandırmasında da İstanbul yüzde 25,6 ile ilk sıradaki yerini korudu. İstanbul’u yüzde 8,3 ile Ankara, yüzde 6,5 ile İzmir izledi. Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova’yı kapsayan bölgenin payı ise yüzde 5,7 oldu.
Gıdaya en fazla pay Güneydoğu Anadolu’dan
Bölgelerin kendi tüketim harcamaları içindeki dağılımına bakıldığında, gıda ve alkolsüz içeceklerin hanehalkı bütçesinde önemli bir yer tuttuğu görüldü.
Gıda ve alkolsüz içecekler harcamalarına en yüksek payı yüzde 27,1 ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi ayırdı. İstanbul ise yüzde 14,2 ile gıdaya en düşük payı ayıran bölge oldu.
Daha ayrıntılı bölgesel sınıflandırmada Şanlıurfa ve Diyarbakır’ı kapsayan TRC2 bölgesi yüzde 29,6 ile gıda ve alkolsüz içecek harcamalarına en yüksek payı ayırdı. İstanbul’un payı ise yüzde 14,2 olarak kaydedildi.
Konut ve kira harcamaları İstanbul’da öne çıktı
Hanehalkı bütçesindeki en önemli gider kalemlerinden biri olan konut ve kira harcamalarında İstanbul ilk sırada yer aldı. İstanbul’da hanehalkı tüketim harcamalarının yüzde 29,6’sı konut ve kiraya ayrıldı.
Buna karşılık Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi’nde konut ve kira harcamalarının toplam tüketim harcamaları içindeki payı yüzde 22,1 oldu.
İBBS 2. Düzey bölgeleri arasında ise İzmir yüzde 30,2 ile konut ve kiraya en yüksek payı ayıran bölge olarak öne çıktı. Van, Muş, Bitlis ve Hakkari’yi kapsayan TRB2 bölgesi yüzde 19,6 ile en düşük paya sahip oldu.
Ulaştırmada Batı Marmara ve Kocaeli çevresi öne çıktı
Motorlu taşıt alımları, akaryakıt, yolcu taşımacılığı ile araç bakım ve onarımını kapsayan ulaştırma harcamalarında bölgeler arasında farklılık görüldü.
Batı Marmara Bölgesi, tüketim harcamaları içinde ulaştırmaya ayırdığı yüzde 23,3’lük payla ilk sırada yer aldı. Güneydoğu Anadolu Bölgesi ise yüzde 16,5 ile ulaştırmaya en düşük payı ayıran bölge oldu.
İBBS 2. Düzey sınıflandırmasında Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova’yı kapsayan TR42 bölgesi yüzde 25 ile ulaştırma harcamalarında ilk sıraya yerleşti. Şanlıurfa ve Diyarbakır’ı kapsayan TRC2 bölgesi ise yüzde 12,9 ile son sırada kaldı.
Harcamalarda bölgesel farklılıklar dikkat çekti
Araştırma sonuçları, Türkiye’de tüketim harcamalarının yalnızca toplam büyüklük açısından değil, hanehalkı bütçesindeki dağılım bakımından da bölgeler arasında farklılaştığını gösterdi.
İstanbul toplam tüketim harcamalarındaki yüksek payı ve konut-kira giderleriyle öne çıkarken Güneydoğu Anadolu, bütçesinde gıdaya ayırdığı payla dikkat çekti. Ulaştırma harcamalarında ise Batı Marmara ile Kocaeli ve çevresini kapsayan bölge üst sıralarda yer aldı.
TÜİK’in bölgesel araştırması, Türkiye’de hanehalklarının tüketim harcamalarının coğrafi dağılımını ve temel gider kalemlerinin bölgeler arasındaki farklılıklarını ortaya koydu.
