Enerji piyasalarındaki ufacık bir kıvılcım, çok geçmeden tüm dünya vatandaşlarının cüzdanında hissedeceği büyük bir yangına dönüşebiliyor. Yaşanan son olaylar, teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin, trilyon dolarlık sektörlerin hala yeraltı kaynaklarının güvenli bir şekilde taşınmasına ne derece bağımlı olduğunu acı bir şekilde kanıtlıyor.
KÖRFEZ TIKANDI FİYATLAR PATLADI
Orta Doğu ateş çemberine dönerken, ABD ile İsrail'in İran'a yönelik hava müdahaleleri Hürmüz Boğazı'nı geçilemez bir bölgeye çevirdi. Bu durum, sivil havacılığın motorlarını döndüren jet yakıtı tedarikini adeta bıçak gibi kesti. Energy Intelligence verilerinin işaret ettiği üzere, Avrupa'nın havacılık yakıtının yarıya yakınının Körfez'den, yalnızca onda birinin ise Kuveyt'teki tek bir rafineriden (Al-Zour) sağlanması, sistemin kırılganlığını ortaya döktü. Arzın kesilmesiyle paniğe kapılan piyasalarda, tonu 830 dolar civarında olan yakıt 1.500 doların üzerine fırlayarak 2022'deki savaş günlerini bile aratacak bir kaos yarattı.
BİLANÇOLAR KIZARDI ZAM SİNYALLERİ VERİLDİ
Toplam harcamalarının yüzde 20'si ile 40'ı arasını tamamen depoyu doldurmaya ayıran hava yolları için bu durum sürdürülebilir olmaktan çok uzak. Wizz Air gibi bütçe dostu uçuşlar sunan bir firma bile, bölgesel çatışmaların faturasının kendilerine 50 milyon euroluk bir kayıp olarak yansıyacağını duyurdu. Amerika Birleşik Devletleri'nin bayrak taşıyıcılarından United Airlines'ın yöneticisi Scott Kirby ise durumu hiç yumuşatmadan, yükselen enerji maliyetlerinin altından tek başlarına kalkamayacaklarını ve çok yakında uçak biletlerinde ciddi bir fiyat tırmanışı yaşanacağını kamuoyuna ilan etti.
UÇAKLAR YERDEN KALKAMAYABİLİR
Sektörde hayatta kalma mücadelesi tamamen önceden alınan finansal tedbirlere göre şekilleniyor. Uluslararası derecelendirme kuruluşu Fitch'in paylaştığı verilere göre, EMEA bölgesinde faaliyet gösteren havayolları, maliyetlerinin yarısından fazlasını üç aylığına sabitlemeyi (hedge) başarmış durumda. Bu sayede EasyJet ve Ryanair gibi şirketler bir süre daha yolcularına uygun fiyatlar sunmaya devam edebileceklerini savunuyorlar. Ancak Sparta Commodities emtia yöneticilerinden James Noel-Beswick, ufukta çok daha karanlık bir tablo görüyor. Noel-Beswick'e göre, eğer lojistik yollar acilen açılmazsa, parası ne olursa olsun uçağa koyacak jet yakıtı bulunamayacak ve çok kısa bir süre içinde iptal edilen seferler havalimanlarında büyük kaosa neden olacak.