5ocakgazetesi.com
Yeni düzenlemeyle kömür ve diğer katı yakıtların üretiminden ithalatına, depolanmasından satışına ve kullanımına kadar tüm süreçlerin daha sıkı şekilde kontrol edilmesi hedefleniyor.
Yönetmelik; evlerde ısınma amacıyla kullanılan kömürlerin yanı sıra sanayi tesislerinde ve termik santrallerde kullanılan katı yakıtları da kapsıyor. Düzenlemeyle birlikte katı yakıtların belirlenen kalite şartlarına uygun olması ve piyasaya sunulmadan önce gerekli kontrollerden geçirilmesi zorunlu hale geliyor.
Kömürün hareketi elektronik sistem üzerinden izlenecek
Yeni dönemde katı yakıtların takibi için “Katı Yakıt Modülü” oluşturuldu. Üretici, ithalatçı, dağıtıcı ve satıcıların gerçekleştirdiği işlemler bu sistem üzerinden kayıt altına alınacak.
İthal edilen katı yakıtlar için öncelikle kayıt belgesi alınması gerekecek. Yakıtın belirlenen şartlara uygun olduğunun belgelenmesiyle birlikte “Uygunluk Belgesi” düzenlenecek. Bu belge bulunmayan yakıtların ithalatına izin verilmeyecek.
Yerli üreticiler de ürettikleri ve sattıkları yakıtların miktarı ile özelliklerini sisteme kaydedecek. Yakıtların analizleri ise yetkili ve akredite laboratuvarlarda gerçekleştirilecek.
Uygun olmayan kömür satılamayacak
Yapılan kontrollerde belirlenen kalite şartlarını karşılamadığı tespit edilen katı yakıtların satış ve dağıtımı durdurulacak.
Üretici, ithalatçı, dağıtıcı veya satıcı tarafından gerekli görülmesi halinde belirlenen süre içinde yeniden analiz talep edilebilecek. Yapılan incelemeler sonucunda yakıtın yine uygun olmadığı belirlenirse, söz konusu yakıt toplatılarak yetkili kurumların kontrolünde muhafaza edilecek.
Bazı şartların sağlanması halinde uygun olmayan yakıtların izin verilen sanayi tesislerinde kullanılması mümkün olacak. Bu süreçte ortaya çıkacak toplama, taşıma, depolama ve benzeri masraflar ise sorumlu işletmeler tarafından karşılanacak.
Kömür torbalarında renk ve QR kod dönemi geliyor
Yönetmelikle tüketicilerin satın aldığı yakıtın özelliklerini daha kolay anlayabilmesi için ambalajlarda da yeni bir sistem getiriliyor.
İthal kömürlerde yeşil, belirli illerde kullanılan yerli kömürlerde mavi veya sarı, kırsal mahalle ve köylerde kullanılacak yerli kömürlerde gri, ücretsiz dağıtılan kömürlerde ise beyaz renkli torbalar kullanılacak. Biyokütle briketi ve pelet gibi yakıtlar için ise şeffaf ambalaj öngörülüyor.
Torbalarda yakıtın özellikleri ile uygunluk belgesine ilişkin bilgilerin bulunması veya bu bilgilere elektronik olarak ulaşılabilmesi sağlanacak. Bu amaçla QR kod gibi uygulamalardan da yararlanılabilecek.
Ancak torbalardaki renk uygulaması yönetmeliğin yayımlandığı tarihte değil, 1 Haziran 2028'de yürürlüğe girecek.
Petrol koku ve sanayi tesislerine de yeni kurallar
Düzenleme yalnızca konutlarda kullanılan kömürleri kapsamıyor. Petrol koku kullanan sanayi tesisleri ve diğer büyük yakma tesisleri için de çeşitli şartlar getiriliyor.
Petrol kokunun kullanımında tahsis ve çevre mevzuatına uyulması gerekecek. Çevre izinlerinin bulunmaması, yenilenmemesi veya tesislerden kaynaklanan emisyonların belirlenen sınır değerleri aşması halinde tahsis işlemleri iptal edilebilecek.
Sanayi tesislerinde emisyonların sürekli izlenmesine yönelik sistemlerin de etkin şekilde kullanılması gerekecek.
Kömür depolarına toz kontrolü şartı
Katı yakıtların depolanması da yeni düzenlemenin kapsamına alındı. Yakıtların yönetmelikte belirtilen ve sisteme tanımlanan depolama alanlarında muhafaza edilmesi gerekecek.
Özellikle açık alanda depolanan kömürlerin çevreye toz yaymasını önlemek amacıyla gerekli tedbirlerin alınması zorunlu olacak. Toz kontrol sistemlerinde ilgili Türk Standardına uygun ekipmanların kullanılması gerekecek.
Katı biyoyakıtlara da düzenleme
Yeni yönetmelikle odun, pelet ve benzeri katı biyoyakıtların kullanıldığı sistemler için de çevresel şartlar belirlendi.
Sanayi tesislerinde kullanılan katı biyoyakıt yakma sistemlerinde otomatik yakıt besleme ve ikincil hava besleme sistemlerinin bulunması, ayrıca toz tutma verimliliğinin belirlenen seviyenin altında olmaması gerekecek.
Mevcut tesislere ise yeni şartlara uyum sağlamaları için geçiş süresi tanındı. Bu tesislerin belirlenen şartlara 1 Haziran 2030'a kadar uyum sağlaması gerekiyor.
Kurallara uymayanlara idari yaptırım
Yönetmelikte belirlenen şartlara uymayan işletmeler hakkında 2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamında idari yaptırımlar uygulanacak.
Aynı işletmenin bir yıl içinde iki kez yaptırım uygulanmasına neden olacak şekilde kurallara aykırı hareket etmesi halinde ilgili belgelerin iptal edilmesi ve belirli bir süre yeni belge düzenlenmemesi de gündeme gelecek.
Öte yandan yönetmelik yürürlüğe girmeden önce düzenlenmiş mevcut belgeler, 30 Haziran 2027'ye kadar geçerliliğini koruyacak.
Yeni düzenlemeyle birlikte Bakanlık, katı yakıtların kalitesinin artırılmasını, piyasada standart dışı yakıt kullanımının önlenmesini ve özellikle yakıt kaynaklı hava kirliliğinin azaltılmasını amaçlıyor.
