Yapılan kapsamlı araştırmalar, Çukurova’nın bereketli topraklarını yurt edinen Türk boylarını ilçe ilçe ortaya koydu. Bugün mahalle ve köy isimlerinde yaşamaya devam eden bu tarihî miras, Adana’nın köklerine ışık tuttu.
Araştırma sonuçlarına göre Adana, özellikle devlet geleneği, töre ve savaşçı kimliğiyle bilinen Oğuz boylarının yoğun olarak yerleştiği şehirler arasında yer alıyor. Şambayadı’ndan Yüreğir’e, Haruniye’den Bayındırlı’ya uzanan izler dikkat çekiyor.
ŞAMBAYADI’NIN KÖKENİ: BAYAT BOYU
Adana merkez ve Çukurova bölgesinde sıkça bilinen Şambayadı isminin kökeni, Oğuzların en köklü boylarından biri olan Bayat Boyuna dayanıyor. Dede Korkut’un da mensubu olduğu kabul edilen Bayat boyu, “devletli ve nimetli” anlamıyla biliniyor.
Bayatların Adana merkezinde kurduğu yerleşim, kendi adlarını taşıyarak günümüze kadar ulaştı. Araştırmacılara göre Şambayadı, Bayat boyunun Anadolu’daki en net ve yaşayan izlerinden biri olarak öne çıkıyor.
TARİHİ KAYITLARDA ADANA’DA YAŞAYAN DİĞER BOYLAR
Tarihi idari kayıtlara göre Adana sınırları içerisinde yer alan bölgelerde, birden fazla Oğuz boyunun izine rastlanıyor. Özellikle Haruniye ve Bahçe hattı (bugün Osmaniye sınırlarında kalsa da tarihsel olarak Adana’ya bağlı) savaşçı kimliğiyle bilinen boyların yerleşim alanları olarak dikkat çekiyor.
PEÇENEKLER VE BAYINDIRLAR ADANA’DA
Araştırmada öne çıkan diğer önemli Türk boyları şunlar:
Peçenek Boyu:
Tarihte savaşçı özellikleriyle tanınan Peçenekler, Bizans ordusunda paralı askerlik yapmalarıyla ve Malazgirt Savaşı’nın seyrini etkilemeleriyle biliniyor. Adana ve çevresinde “Peçenek” adını taşıyan yerleşimler kurdukları tespit edildi.
Bayındır Boyu:
Akkoyunlu Devleti’nin kurucu boyu olan Bayındırlar, “her daim nimetli” anlamıyla biliniyor. Adana’da Bayındırlı adıyla anılan yerleşimler, bu köklü boyun izlerini günümüze taşıyor.
YÜREĞİR SADECE İLÇE DEĞİL, BİR BOY ADI
Adana’nın en büyük merkez ilçelerinden biri olan Yüreğir, adını doğrudan bir Oğuz boyundan alıyor. Üçoklar koluna mensup Yüreğir Boyu, Adana’nın demografik ve kültürel yapısının şekillenmesinde en etkili topluluklardan biri olarak kabul ediliyor.
Uzmanlara göre Yüreğir adı, Adana’nın Türk yurdu olma sürecinin en güçlü kanıtlarından biri niteliğinde.