Belgede, Erzurum’dan başlayarak Adana’nın Toros eteklerine kadar uzanan geniş bir bölgede petrol arama izni verildiği görülüyor.
Araştırmacı Taner Özdemir’in ortaya çıkardığı 31 Temmuz 1939 tarihli kararnamede, Hollanda tebaasından Y. Roothaan adlı girişimciye petrol arama yetkisi tanındığı belirtiliyor. Ancak belgenin en dikkat çeken yönlerinden biri, izin verilen sahalar arasında Adana’nın Toroslar bölgesinin de yer alması. Bu durum, Cumhuriyet’in ilk yıllarında Adana ve çevresinin enerji potansiyeli açısından önemli bir alan olarak değerlendirildiğini ortaya koyuyor.
Söz konusu kararın, dönemin Bakanlar Kurulu niteliğindeki İcra Vekilleri Heyeti tarafından alındığı ve ilgili kurumların görüşleri doğrultusunda şekillendirildiği anlaşılıyor. Belgede, sürecin yalnızca ekonomik değil aynı zamanda stratejik bir çerçevede ele alındığı dikkat çekiyor. Genelkurmay Başkanlığı’nın onayı ve Dahiliye Vekâleti’nin teklifiyle yürütülen süreç, petrol aramalarının güvenlik boyutunun da göz önünde bulundurulduğunu gösteriyor.
Kararnamenin altında dönemin Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün imzasının bulunması ise kararın en üst düzeyde onaylandığını ortaya koyuyor. 1939 yılının, II. Dünya Savaşı öncesine denk gelmesi nedeniyle Türkiye’nin yer altı kaynaklarına yönelmesi ve enerji bağımsızlığını güçlendirme çabası daha da anlam kazanıyor. Bu kapsamda Adana’nın Toros eteklerinin petrol arama sahası olarak belirlenmiş olması, bölgenin jeostratejik önemini artıran bir unsur olarak öne çıkıyor.
Belgeyi değerlendiren Taner Özdemir, Cumhuriyet’in ilk dönemlerinde yalnızca Doğu Anadolu değil, Adana ve Toroslar hattının da yer altı kaynakları bakımından dikkatle incelendiğini belirtti. Özdemir, “Bu belge, devletin o yıllarda Adana’nın Toros eteklerini de kapsayan geniş bir coğrafyada enerji potansiyelini değerlendirmeye çalıştığını açıkça ortaya koyuyor. Bugün dahi enerji arayışlarının sürdüğü bir dünyada, bu tarihî verilerin yeniden ele alınması büyük önem taşıyor” ifadelerini kullandı.
Ortaya çıkan bu arşiv belgesi, Türkiye’nin enerji arayışlarının köklerinin Cumhuriyet’in ilk yıllarına kadar uzandığını gösterirken, Adana’nın Toroslar bölgesinin yaklaşık bir asır önce dahi petrol potansiyeli açısından değerlendirildiğini gözler önüne seriyor. Bu durum, Adana’nın yalnızca tarım ve sanayiyle değil, enerji kaynakları açısından da geçmişte stratejik bir konumda görüldüğünü ortaya koyuyor.