TÜRK TARİHİNDEN KESİTLER 5

16/10/2020 01:49 526

 

Bunlardan anlaşıldığına göre, Alp-Er Tunga yiğitliği, cesareti, fetihçi (mücahit) ideali, adalet anlayışı, devlet teşkilatlanması açısından Türk Milleti’nin ortak liderliğini ve kimliğini ifade etmektedir. Yani İslam öncesi ve İslami dönemde Türkler, Alp-Er Tunga’da kendilerini görmektedirler.

Alp-Er Tunga Sagusu ve Günümüz Türkçesine Çevrilmiş Metni…

Alp-Er Tunga’nın ölmesi, yöneticiler, boylar, komutanlar, halk ve dost topluluklar arasında büyük üzüntüye yol açmıştır. Bu olayı anlatan sagu (ağıt) yüzlerce yıl dilden dile aktarıldıktan sonra ölümünden 1400 yıl sonra ilk kez Uygurlar tarafından yazılı hale getirilmişti. Daha sonra Kaşgarlı Mahmut’un Divanı’na da aldı manzume ve italik yazı ile bugünkü dilde çevirisi:

Alp-Er Tunga öldü mü?

Issız acun kaldı mı?

Ödlek öcün aldı mı?

Şimdi yürek yırtılır.

Alp-Er Tuna öldü mü?

Kötü dünya kaldı mı?

Kahpe felek öcün aldı mı?

Şimdi yürek yırtılır.

***

Ödlek yirak közetti.

Oğru tuzak uzattı.

Begler beğin azıttı.

Kaçan kalı kurtulur.

Felek fırsat gözetti.

Gizli tuzak uzattı.

Beyler Beyini şaşırttı.

Şimdi nasıl kurtulur?

***

Uluşıp eren börleyü.

Yırtıp yaka urlayu.

Sıkrıp üni yurlayu.

Sıgtap közi örtülür.

***

Erler kurt gibi uluyor.

Bağrışıp yakalarını yırtıyor.

Acıklı ağıtlar çığırıor,

Akan yaşla göz kör olur.

***

Beyler atun argurup

Kadgu anı turgurup,

Mengzi yüzi sargarup.

Körküm angar törtülür.

***

Beyler atlarını yorup,

Kaygıdan çaresiz durup,

Beti benzi sararıp,

Sanki safran sürüldü.

***

Ödlek arık kevredi.

Yunçıg yavuz tavradı.

Erdem yeme savradu.

Ajun begi çertilür.

***

Zaman artık bozuldu.

Aşağılıklar güçlendi.

Erdem yeniden azaldı.

Böylece dünya yıkılır.

***

Ödlek küni tavratur.

Yalnguk küçün kevretür.

Erdün ajun sevritür.

Kaçan takı ertilür.

***

Feleğin günleri tez geçer.

İnsanı güçten düşürür.

Dünyadaki iyileri azaltır.

Kaçsalar bile geçilirler.

***

Bilge bögü yançıdu,

Ajun atı yençidü

Erdem eti tınçıdı

Yerge tegip sürtülür

***

Bilgili ve akıllı düştü,

Dünya atı dörtnala kalktı.

Edep ve erdem değersizleşti/ (ayaklar altında)

Yerlerde sürünüyor.

***

Ögreyüki mundak ok

Munda adın tıldak ok

Atsa ajun ograp ok

Tağlar başı kertilür

***

Dünyanın düzeni işte böyle,

Gerisi bütünüyle bahane,

Felek okun atıp vursa;

Dağların başı kertilir.

***

Könglüm için örtedi.

Yitmiş yaşıg kartadı.

Kiçmiş ödig irtedi.

Tün kün keçip irtelür.

***

Gönlüm için için yandı,

Geçen zamanı andı.

Geçen günler nerede kaldı.

Gece gündüz geçen günleri arıyorum.

Yazıyı Yusuf Has Hacip’in Alp-Er Tunga’ya söylettiği şu dörtlükle bitirelim:

“Negü der eşitgil Tunga Alp Erig

Bilip sizlemiş kör bu öt sav erig

Et ol bu kişi kangü artar yıdır

Ânı ked küdezgü ay kıldı kader.”

“Tunga Alp-Er Kağan ne diyor? İşit! Bak! Gör; Bilip söylemiş O, bu öğüdü: İnsanın kalbi ettir, bozulur gider, onu çok iyi kolla!”

SON SÖZ: ‘’BİR MİLLETİN GEÇMİŞİ, GELECEĞİNİN TEMİNATIDIR.’’