Sokağa çıkan son çocuklar-1

26/09/2022 04:44 447

 

Ülkemiz, 1990’ların ilk günlerinde ağır siyasi olayları geride bırakarak, yeni yarınlar için tertemiz bir sayfa açmış. Geçmişin sokağa çıkma yasakları ve sağ-sol kavgalarıyla evlerine kapanmış olan vatandaşlarımız, 90’larda gelen refah ve huzur ortamı ile kendisini adeta sokaklara atmış. Genci yaşlısı, konusu komşusu, çoluğu çocuğu herkes evden daha çok sokakta vakit geçirir olmuş. Sokağa çıkan kalabalıklarınsa en mutlusu, tabii ki 80’lerin sonunda ve 90’ların başında doğan çocuklarmış. Öyle güzel bir dönemmiş ki bu, bağlar bahçeler, parklar şehirler muhabbetle dolmuş taşmış, insanlar daha saygılı, daha mutlu ve daha huzurluymuş.

***

SOKAKLARIN HAFIZALARI VARDI

Aileler, çocuklarını sokakta tek başına bırakacak kadar komşularına güveniyor, sokakta oynayan çocuklar, mahalle kültürünü yaşayarak öğrenip, kendi bireyselliklerini yavaş yavaş kazanıyorlarmış. Olaylı yıllardan sonra ülkeye gelen huzur ortamı, sokaklarda mahalle kültürünü yeniden oluştururken, gelişmeye başlayan teknoloji ve ailelerin ekonomik değişimi ülkenin sosyolojik yapısını da etkileyeme başlamış. Bu etkilerden en eğlencelisi ise oyunlar olmuş. 90’ların çocukları kimi zaman imkânsızlıklar arasında kendi imkânlarını yaratıcılıklarıyla ortaya koymuşlar, kimi zaman da sokakta kulaktan kulağa aktarılan şeyleri uygular olmuşlar. Çünkü bugün nasıl ki Google varsa, o dönemde de sokakların hafızaları varmış. Oyunlar kulaktan kulağa aktarılır ve yeni gelen her nesil, kendisinden bir şeyler katarak bu imkânları geliştirip dururmuş. Mesela; Mahalle maçları, hırsız-polis oyunu, yakar top… Kuralları ve oynayış biçimleri bazen aynı kalacak, bazen de yeni eklemeler yapılarak ülkenin tüm mahallelerinde çocukların oynadığı oyunlara dönüşmüş.  

 ‘3 KORNER, 1 PENALTI…’

Bu oyunların kuralları ise çocukların hayalleriyle doğru orantılıymış. Örneğin; Mahalle maçlarında kalenin üst direği, kalecinin sıçrayabileceği son mesafeyken, topun sahibi asla kaleye geçmezmiş. Ayrıca, sokakların dar ve engebeli olması nedeniyle, korner atışı yapılamayan maçlarda tamamen ihtiyaçtan doğan şu kural ise günümüze kadar ulaşan sokak kanunlarının en meşhuruymuş; ‘3 korner, 1 penaltı...’       

Tüm bu oyunlar, sokak jargonunu da etkilemiş tabii. Çocuklar cips, kola, kilit gibi bazı cümleler türeterek her konuda oyunculuklarını ortaya koymaya başlamışlar. Ayıca bu kelimeyi ilk kuranın kazandığı hakkı olan saygı da takdire şayanmış. Kimse o kuralı çiğnemez ve kilidin bozulmasını beklermiş. Keza, bozulmadan kuralı çiğneyen olursa, cips ve kola alırmış. Erkekler top peşinde koşarken, kızlar ise ip atlar, sek sek ve evcilik oynarmış. Böylesine keskin bir cinsiyet ayrımı bazı oyunlarda olsa bile, günün belli saatlerinde mutlaka karma oyunlarda oynanırmış. Bazen kızlar erkek oyunlarına dâhil olur, bazen de erkekler kızlara eşlik edermiş. Karma oyunlardan en meşhurları ‘Dansa Davet’, ‘Yakar Top’, ‘Evcilik’, ‘Saklambaç’, ‘Körebe’, ‘Dokuz Taş’ ve ‘Ortada Sıçan’mış.

***

‘EVİNİZE KOŞUN, ATARİ İLE COŞUN!’

90’lar ilerledikçe özel televizyonlar bir bir açılmaya başlamış. Hâl böyle olunca da, çocuk kuşaklarında yer alan bazı çizgi filmler yurtdışından ülkemize giriş yapmış. ‘Taş Devri’, Red Kit’, ‘Pembe Panter’, ‘Tom ve Jery’, ‘Temel Reis’, ‘Şirinler’ bunlardan bazılarıymış. Televizyon kanalları özellikle çocukların evlerde olduğu saatlerde bu çizgi filmleri kuşaklarına ekleyerek yayınlıyorlarmış. Artık çocuklar sokağa çıkmadan hemen önce veya akşam yemeği için eve giriş yaptıklarında, bu çizgi dizileri izler olmuşlar. Yani bir kuşak yavaş, yavaş ekrana alıştırılıyormuş. Yine 90’ların hemen başında çizgi filmler ile ekranlara bağlanan çocuklara bir reklam aynen şöyle seslenmiş; “Evinize koşun, atari ile coşun!”  80’lerde popüler olan atari salonlarından sonra, ufacık bir kutuya dönüşmüş, yeni atariler evlere girmeye başlamış. Hali vakti yerinde bazı aileler çocuklarına atari almaya başlasalar da, herkes bu teknolojiye ulaşamamış. Yani sokaklar reklamın sonunda söylendiği gibi bomboş kalmamış. (Devam Edecek..)

KAYNAK: https://www.youtube.com/c/196Sekiz/videos