ŞEHİRLEŞME ve EĞİTİM…

22/03/2021 22:00 421

 

16 Şubat 2021 yılında, aramızdan ayrılan, Doğan Cüceloğlu hocamızdan bir anı…
“Ben Amerika'da 25 yıl kalmış bir insan olarak, şöyle bir gözlem yapıyorum. Amerika'da hiç eğitim görmemiş bir insanla aynı odada kalmaktan korkarım. Beş dolar için gırtlağını kesebilir. Eğitim orada gerçekten bir fark yaratıyor. Eğitim düzeyi yükseldikçe, uygar, olgun, sorumluluk sahibi, verdiği sözü tutan, kişisel bütünlüğü olan bir insan olma yolunda ilerliyor. İstisnalar kesinlikle olabilir ama genellikle böyle.
Türkiye'ye gelip baktığımda iki faktör görüyorum. Şehirleşme ve eğitim. Türkiye'de şehirleşmiş ve eğitim görmüş insandan korkuyorum. Kesinlikle insafsız, kendinden ve kendi yakınlarının çıkarından başka bir şey düşünmüyor. Bu son derece kuvvetli bir duygu bende. İliğini sömürür bitirir, hiç acıma duygusu yoktur.
Ama şehirleşmemiş, okumamış, saf köylü olarak kalmışsa, onda değerler bilinci çok yüksektir. Sanki eğitilmiş Amerikalı...Burada çok önemli bir gözlem var. Bunun üzerine düşünmek lâzım.
Benim analığım Yörük’tü. Annem öldükten sonra babam yeniden evlendi. Biz ona anne demedik, Ayşe teyze dedik. Ben daha on yaşındayım, sapanla vicik dediğimiz küçücük bir kuşu vurmaya çalışıyorum. 'Vurma oğlum' dedi. Ben, sen ne bilirsin Yörük karısı tavrı içinde, 'Ne var parmak gibi küp küçücük kuş' dedim.
Analığımın cevabı: '’Yavrum! Canın küçüğü, büyüğü olur mu? Allah her birine bir can vermiş. Vurma yavrum günah’’ dedi.
Şu derinliğe bakın… Okuma yazması yok bu kadının. Yıllar Sonra bunun anlamını anladım. Anladığım zaman ağlamaya başladım.
Konferanstayım; böyle gözyaşı dökerek ağlıyorum. Yanımdaki Amerikalı kadın, ne oluyor bu adama diye meraklanmaya başladı. ‘’Ne oluyor dedi’’. O kadar mutluydum ki, 'çok mutluyum' dedim ağlayarak. Kendi kendime 'Ya Rabbi! Çok şükür. Sağken bunun farkına vardım.
Biz bütün insanlar kardeştir deyince sanki çok şey söylüyoruz. Kadın bunları aşmış. Canlardan oluşan bir aile, büyük küçük yok. Hepsi birbirine eşit. Onur eşitliği var. Canın büyüğü küçüğü olur mu? Allah hepsine can vermiş. Şu bilinci görüyor musunuz? Nereden geliyor bu?
Bu, tasavvuf kültüründen geliyor. Bu yayılmış. Eğer şehirleşme ve eğitim ele geçirmemişse, hâlâ bu mayamızda var. Ben zamanım olsa, hiç şehir yüzü görmemiş hiç okumamış köylülerin, özellikle yaşlı kadınların arasında zaman geçirip, onlardan bilgelikler öğrenmek isterim. Kişisel ve toplumsal duyarlılığı ile gönüllerimizi feth eden Doğan hocamız, bu anısıyla, bireylere ve topluma çok farklı, bir o kadar da gerçekçi örnekler sunuyor.
Bu topraklarda neler birikmiş…!!! Ne insanlık deneyimleri var. Bir de doğadan kopmamış. Sürekli doğayla haşır-neşir içerisinde o bilgelikler, demlenmiş, bilenmiş. Kitap bilgisi değil. Farkına varmış ve bir yere oturtmuş.” Hepsi fiilen yaşanmış… Hayatın acı tatlı, iyi kötü imbiğinden süzülmüş, saf ve tertemiz duygu, düşünce ve fikirlerdir. Şehir yaşamı ile köy ya da kırsal kesim yaşayışı, birbirine zıt, iki yaşam türüdür. Biri ne kadar sade, temiz, sakin, natürel bir yaşam sunuyorsa, diğeri de bir o kadar hareketli, koşuşturmalı, rekabet içinde, iş ve sosyal faaliyetlerin yoğun olduğu, hava kirliliğinin mevcut olduğu, eğitim, sağlık, ulaşım, trafik, ekonomik vb. gibi daha birçok hizmetlerin, insan üzerindeki etkileri altındaki bir yaşam tarzı…

Biri bozulmamış, orijinal haliyle karşınızda, diğeri Doğan hocamızın ABD örneğinde olduğu gibi, ancak ve ancak eğitimle sağlanabileceği yaşam tarzı ile karşımızda…İnsan, hayatta daima bir seçimle karşı karşıya kalmaktadır. Daha iyi bir yaşam… Daha iyi bir refah düzeyi yakalamak. Dünya nimetlerinden daha çok yararlanmak… Bilimsel, teknolojik gelişmelere yakın olmak… Barınma da mimari değerlere sahip olmak… Sportif, sosyal ve kültürel alanda zevklerini tatmin etmek, doyuma ulaşmak. Ekonomik açıdan güçlü olmak. Toplumda bir statüsünün varlığını sağlamak… Geleceğini güvence altına almak gibi…Tüm bunlar içinde , iyi bir eğitime ihtiyaç var.

İşte bu nedenledir ki; Şehirleşme imkan ve kabiliyetleri tamamen eğitimle ilgilidir. Eğer, yeterli eğitimle donanmamışsanız, şehirde yaşamak sadece ve sadece size sorun yaratır. Bir türlü aradığınız huzuru bulamazsınız…

Doğan hocam bu durumu çok iyi etüd edip, çok iyi gözlemlemiş… Bu vesileyle, bir kez daha rahmetle anıyor, ruhu şad olsun diyorum.

SON SÖZ: ‘’ ŞEHİRLEŞMENİN YOLU, EĞİTİMDEN GEÇER.’’