ÖZENLİ OLMAK MI? MÜKEMMEL OLMAK MI?

11/06/2021 23:01 238

 

Mükemmeliyetçilik, kişinin kusursuzluk ve mükemmellik için çabalamaya, duyduğu ilgiyle karakterize edilen geniş bir kişilik tarzıdır. Genellikle başarı şansını artıran olumlu bir özellik olarak görülse de, aslında sonuçları bu beklentiden çok daha farklı olabilir. Hedeflere ulaşmayı zorlaştıran, kendi kendini yenilgiye uğratan, düşünce veya davranışlara yol açabilir. Ayrıca stres, kaygı, depresyon ve diğer zihinsel sağlık sorunlarına da neden olabilir. Mükemmeliyetçi insanlar, mükemmel olmadıkça, yaptıkları hiçbir şeyin değerli olmadığına inanırlar. İlerlemelerinden gurur duymak yerine, yaptıklarını sürekli olarak başkaları ile karşılaştırırlar, mukayese ederler. Hedef, kusursuzluğu elde etmek olur ki, bu mümkün değildir. Bu nedenle mükemmeliyetçi özelliklere sahip kişiler, arzu ettikleri sonuçları elde etseler bile yine de tatminsizlik duygusu yaşayacaklardır.

Eğer siz de, iki cümlelik bir e-postayı yazmak için 30 dakika harcıyorsanız, etrafınızda başarılı olan başkaları için mutlu olmakta zorlanıyorsanız, kendinizi başkaları ile olumsuz ve gerçekçi olmayan bir şekilde karşılaştırıyorsanız, mükemmelliğe ulaşılmadıkça çaba sarf etmenin anlamsız olduğunu düşünüyorsanız, öğrenme sürecinden ziyade nihai sonuca odaklanıyorsanız, mükemmel olamama korkusuyla yeni bir aktivite denemekten kaçınıyorsanız, yazdıklarımı lütfen dikkatli okuyun.

Mükemmeliyetçilik Türleri Nelerdir?

*Kendine yönelik: Ulaşılması olanaksız ve gerçek dışı standartlar belirleme eğilimidir.. Kişi, kendisine son derece yüksek beklentiler hedefler kor ve bunun gerçekleşmesini kendine dayatır, hata kabul etmez ve sürekli olarak kendisini eleştirir. Sıkıntı, kaçınma, kaygı ve kendini kınama gibi olumsuz duygulara yol açma olasılığı yüksektir.

*Başkasına yönelik: Belirlenen gerçek dışı ve yüksek standartlara başkalarının uymasını bekleme eğilimidir. Bu kişiler başkalarına iş veremezler, yaptıklarını beğenmez, sürekli hata bulurlar. Genellikle öfke ve doyumlu ilişki kuramama sorunları vardır.

*Sosyal beklentiler: Başkalarının kendilerinden ulaşılması olanaksız beklentileri olduğu inancı. Bu kişiler, çevrelerinden onay ve takdir görmek için, çok yüksek standartlara ulaşmaları gerektiğine inanırlar. Genellikle öfke, standartlara ulaşamadıklarında depresyon ve başkaları tarafından yargılanma korkusu duyduklarında da sosyal kaygı sorunları vardır. örneğin, toplum tarafından “ideal” olduğu iddia edilen vücut tipini elde etmek için baskı hisseden gençler ve yetişkinler, sonuç olarak, sosyal olarak öngörülen mükemmeliyetçilik özelliklerini geliştirebilirler.

Hata yapmak ve bunlardan öğrenmek, yetişkin insan olmanın bir parçasıdır. İnsanı kariyerinde ve genel olarak ilişkilerinde daha başarılı kılar. Mükemmeliyetçi insanlar, ne pahasına olursa olsun, hata yapmaktan kaçınmakla, hedeflerine ulaşmayı zorlaştırır.

Elbette bir miktar mükemmeliyetçilik gereklidir. Bu nedenle bu kavram ‘sağlıklı’ ve ‘sağlıksız’ olarak iki farklı bakış açısı ile incelenmelidir. Yüksek standartlara sahip olma, motivasyon ve disiplin gibi özelliklerden dolayı ‘sağlıklı’ olabilecek eğilimdir. İnsanın kendisini hiçbir zaman yeterince iyi görmediği ve bu yüzden hedeflerinden geri tutan bir hal kazandığında ise, sağlıksızdır. Çok çalışıp da kötü not alan bir öğrenci “Hayal kırıklığına uğradım, ama sorun değil; hala genel olarak iyi bir insanım” diyorsa bu sağlıklıdır. Ama “Hep başarısız oluyorum, yeterince iyi değilim” şeklinde bir değerlendirme mükemmeliyetçiliktir.

Bazen Özenli Olmakla Mükemmel Olmak Birbirine Karıştırılabilir.

Mükemmeliyetçilik erken yaşta başlayan ve giderek yaygınlaşan bir özellik. Çoğumuz bunun olumlu olduğunu düşünsek de, araştırmacılar bizimle aynı görüşte değil.

Özenli insanlar, bir sorun çıktığında onu aşmanın bir yolunu bulur. Mükemmeliyetçiler ise yoldaki her tümseği hisseder ve hemen strese girer. Bu durum da onları edinmek istedikleri başarıdan alıkoyar. Mükemmeliyetçiler için performans ile benlik algısı iç içe geçmiştir. Başarılı olamadıklarında sadece yaptıkları konusunda hayal kırıklığı değil, kendi kimliklerine dair de utanç hissederler. Sonra da mükemmeliyetçilik bu utancı hissetmemek için bir savunma taktiği haline gelir. Eğer mükemmelseniz başarısız olmaz, başarısız olmazsanız utanç da hissetmezsiniz. Böylece mükemmeliyetçilik arayışı kısır bir döngü haline gelir.

14 Haziran 2021 Pazartesi günü devam edeceğiz.