FİLİSTİN TARİHİ ve ORTADOĞU SORUNU 3

25/05/2021 02:49 291

 

Romalılar, M.S 132 yılındaki Yahudi isyanını, 135. yılında kanla bastırıp Yahudi halkının büyük çoğunluğunu sürgün ettikten sonra, ülkenin Yahudi halkı ile olan bağını ortadan kaldırıp unutturmak için başkent Yeruşalayim’in (Kudüs) ismini Aelia, bölgenin ismini de ProvinciaSyriaPalaestina (Filistin Suriyesi Eyaleti) olarak değiştirdi.

Bununla beraber, Bizanslılar ve daha sonra Haçlılar tarafından kesintiye uğratılmasına rağmen, bölgede her zaman küçük de olsa Yahudi varlığı hep oldu. Bizans dönemi ertesinde Hz. Ömer, Haçlı dönemi ertesinde Selahaddin Eyyubi, Memluk dönemi ertesinde Yavuz Sultan Selim ve Kanunî Sultan Süleyman ülkedeki Yahudi varlığının güçlenmesine katkıda bulundular.

Modern zamanlar…

1850’lerde Kudüs nüfusunun çoğunluğunu oluşturan Yahudiler, İsrail Topraklarına ve Kudüs’e orada son günlerini geçirip ölmek için geliyorlardı.

Yahudi kökenli İngiliz siyasetçisi SirMosesMontefiore’nin 1860 yılında şehir surları dışında yeni bir mahalle kurmasıyla ülkeye başlayan Yahudi göçü, 1870’te MikvehIsrael Ziraat Okulunun kurulması ve 1882’de yoğunlaşan Rusya’daki pogromlarla (Yahudileri hedef alan talan ve kıyım eylemleri) hız kazanmıştı.

Herzl’in temasları…

Herzl, bu amaçla din adamları, devlet başkanları ve imparatorlarla görüştü. Bölgenin 1517 yılından beri Osmanlı yönetiminde olması dolayısıyla, çözümün anahtarını elinde bulunduran Sultan Abdülhamit bu devlet adamlarının en önemlisiydi.

Devir, çok uluslu imparatorlukların devri olduğundan, bu talebin o rejimle yönetilen devletler nezdinde özel bir direnç yaratmadığını not etmek gerekir.

Herzl’in geneldeki ve özellikle Sultan Abdülhamit’le olan temasları konusundaki temel kaynaklardan biri, onun hatıratıdır.

Yabancı dilde kaynaklara erişimi olmayanlar Ergun Göze’nin ‘Siyonizmin Kurucusu TheodorHerzl’in Hatıraları ve Sultan Abdülhamid’ (1995), Vahdettin Engin’in ‘Pazarlık’ (2010) ve Prof. Dr. Mim Kemal Öke’nin Herzl’den Yahudi Türkolog ArminiusVambery bağlamında bahsettiği ‘Saraydaki Casus’ (1991) isimli eserlerini okuyabilir.

Görsel ve yazılı medyamızda Herzl: Bir kronoloji

Medyamızdaki tüm saçmalık ve dezenformasyona tek tek cevap vermektense okurlara eksiklerini yukarıda mezkûr kaynaklara rücu ederek tamamlayabilecekleri kısa bir kronoloji ve buna ilişkin yorumlarımı paylaşmanın daha uygunolacağını düşünüyorum.

28 Mart 1896 – Herzl, Viyana’da, Sultan Abdülhamit için çalışan ve onunla iyi ilişkileri olan Polonyalı asilzade Philip Michael Rittervon Newlinski ile tanıştı.

18 Haziran 1896 – Herzl, Kont Newlinski ile beraber ve onun aracılığıyla, Sultan Abdülhamit’le görüşmek ümidiyle İstanbul’a geldi.

19 Haziran 1896 – NewlinskiHerzl’e Sultan Abdülhamit’in kendisiyle görüşemeyeceğini ve Osmanlı’nın dış borçlarını üstlenmesi karşılığında, Filistin’e Yahudi göçüyle toprak verilmesi konusundaki isteklerini kabul edemeyeceğini iletti.

Herzl, anılarında Abdülhamit’in Newlinski eliyle ilettiği mesajı paylaşıyor: “Eğer Sayın Herzl sizinle benimle olduğunuz kadar dostsa ona bu konuda başka girişimde bulunmamasını telkin ediniz. Bir adımlık toprak bile satamam, zira bu topraklar bana değil, milletime aittir. Milletim bu imparatorluğu savaşarak ve kanıyla sulayarak kazandı. Bizden ancak kanla koparılabilir… Yahudiler milyarlarını saklasınlar. İmparatorluk bölüşüldüğünde Filistin’i bedavaya alabilirler. Ancak cesedimiz paylaşılabilir canlıyken parça koparılmasını kabul etmeyeceğim.”

Herzl, anılarında, bu söylem karşısındaki hissiyatını şöyle ifade ediyor: “Sultanın samimî ve yüce sözleri beni duygulandırdı ve sarstı. Bütün ümitlerimi söndürmesine rağmen ölümü ve parçalanmayı tahmin eden ama buna rağmen son nefesine kadar pasifçe de olsa mücadele etmeye kararlı kaderciliğinde trajik bir güzellik vardı…”

Pekiyi, sonrasında ne oldu?

23 Haziran 1896 – Herzl gazeteci kimliğiyle Sadrazam Halil Rifat Paşa ile yaptığı mülakatta, Filistin’de Yahudiler için toprak konusunu açtı.

27 veya 28 Haziran 1896 (16 Muharrem 1314) – Saray Herzl’e Üçüncü Dereceden Mecidiye Nişanı verilmesine karar verdi!

29 Haziran 1896 – Newlinski Mecidiye Nişanı’nı Herzl’e takdim etti.

Neticede, huzura kabul edilmeyen Herzl’in apar topar gittiği söylenemez.

Eylül 1898 – Herzl - Osmanlı lobicisi/İngiliz ajanı Macar asıllı Yahudi Türkolog Arminius Vambery mektuplaşması.

Yarın devam edeceğiz…