DÖVİZ KURLARI İLE CARİ DENGE İLİŞKİSİ-2

26/11/2021 09:21 861

İktisat ve işletme fakültelerinde cari denge konusunu anlatan hocalar, kara tahtanın ilk satırına ihracatı yazarlar. Dış ülkelere yapılan mal satışları, cari dengenin en önemli kalemlerinden birisidir. İhracat ile döviz kurları arasında nasıl bir ilişki vardır?

Şayet sizin, dışarıya satacak, ihtiyaç duyulan, kaliteli ve rakiplerinizin aynı ürünlerine göre daha ucuz malınız var ise ihracat yapabilirsiniz. Burada döviz kurları, sizin malınızın ucuz veya pahalı olmasını belirler. Ancak, tek başına ihracat yapmanızı garanti etmez. İhracat için öncelikle sizin ihtiyacınızdan fazla ve kaliteli üretilmiş malınızın olması gerekir. İsterseniz burada hemen ülkemizin durumuna bakalım. Tekstil, otomotiv, yaş sebze ve meyve gibi birkaç ürün haricinde ihtiyacımızdan daha fazla, dünya standartlarında ürettiğimiz ürün bulunmamaktadır. Dolayısı ile, döviz kurlarının yükselerek milli paramız olan Türk Lirasının değerinin  düşmesi,  ihracatımızı istenilen düzeyde artırmamaktadır. Nitekim, bir Amerikan Dolarının üç Türk Lirası olduğu dönemdeki ihracat tutarımız, Doların on Türk Lirası olmasına rağmen yalnızca on beş milyar dolar artmıştır.

Kara tahtanın ikinci satırına ithalat yazılır. Dış ülkelerden satılan alınan mallar….  Özellikle 1980 yılından itibaren, üretimi yavaş yavaş bırakan Türkiye, ithal cenneti haline gelmiştir. Bu satırları okuyanlara tavsiyem, evlerindeki eşyaların hangi ülkede üretildiğine bakmalarıdır. Türkiye’de üretilen az sayıda ürüne rastlayacaklarını hayretle göreceklerdir. Böyle bir ülkede kurlar yükseliyor diye ithalat azalır mı? Tabi ki azalmaz. Çünkü, üretim yapabilmek için önce ithal etmek zorunda kalan bir ülkedir artık Türkiye.  Hammaddeyi, malzemeyi, enerjiyi ve teknolojiyi dışarıdan almak mecburiyetinde olan ülkemizin, döviz fiyatlarının yükselmesiyle ne kadar zorda kaldığına, bu günlerde hepimizin şahit olduğunu düşünüyorum. Burada da aynı sorun karşımıza çıkıyor. Bunun adı kısaca üretimsizliktir. Yeterince yerli üretimimiz var ise kur artışları, ithalatın azalmasına neden olur. Aksi halde, döviz kurlarındaki artış, ülkemizde olduğu gibi yalnızca enflasyonu yükseltecektir.

İhracattan ithalatın çıkarılmasıyla DIŞ TİCARET AÇIĞI VEYA FAZLASINA ulaşılır. Kolayca tahmin edileceği üzere, ülkemiz uzun yıllardan beri dış ticaret açığı vermektedir. Dış ticaret açığı, bir ülkenin ihtiyacı olan malları Yerli ve Milli olarak üretemediğini göstermektedir. Cari açığa giden yolda en önemli kavşaktır. Dış ticaret açığı çok büyük olursa, diğer yazılarımda anlatacağım turizm geliri, döviz kazandırıcı hizmetler ve sermaye hareketleri, CARİ AÇIĞIN oluşmasını engelleyemez. Ülkemiz ne yazık ki, büyük miktarlı dış ticaret açığı verdiğinden, birkaç istisnai yıl hariç, sürekli CARİ AÇIK vermektedir. Cari açık sorununu çözmemizin yolu, üretim ekonomisine geçerek, mutlak surette dış ticaret fazlası vermemizden geçmektedir.

Saygılarımla,