BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ ve ÖĞRENCİLERİ 2

11/02/2021 00:58 441

1863-1877’de Robert Kolej’in müdürlüğünü yapan Hamlin ile Robert, Amerikan Hükümeti’nin desteğini de aldılar: Bu destek sayesinde, Padişah’tan, Kolej’e Amerikan bayrağı asma hakkı veren bir “irade” elde edildi.

Yine kuruluş aşamasında, telgrafın yaygınlaşmasını sağlayan ve “Mors Alfabesi” ™ geliştiren Samuel Morse’un Kolej’e bağışladığı telgraf aygıtlarının montajına girişildi.

İlk ders yılının (1863-64) sonunda, öğrenci sayısı 20’ye ulaşmıştı. Müslümanların yabancı okullara girmesine izin verilmediğinden, Kolej’e yabancılar ve Osmanlı uyruklu Hıristiyanlar ilgi gösteriyorlardı. Kolej’in kurucusu Dr. Hamlin’in saat 06.30-22.00 arasında düzenlediği modern ve klasik diller öğretilen dil kursları da ilgi görmeye başlamıştı.

İleriki yıllarda da, kapitülasyonlardan yararlanan yabancı devletlerin kurdukları okullar birbirini izledi. İstanbul başta olmak üzere birçok kentte Fransız, İngiliz, Amerikan, İtalyan, Alman, Avusturya, Rus, İran ve Bulgar okulları açıldı...

1830’da Amerikalılara kapitülasyonlardan yararlanma hakkı veren ilk ticaret sözleşmesi imzalandı. Bu gelişmelerin ardından misyoner okullarının sayısı hızla arttı.

Robert Kolej’in özelliği, sözü geçen misyoner örgütüne bağlı olmayışı, bu örgütle amicus usque ad aras (sonuna kadar dost) olmak dışında bir ilişkisinin bulunmayışıydı. Kuruluş döneminde, Robert Kolej’in genişletilmesi, yeni binalar yapılması için Kuruçeşme sırtlarında bir arazi satın alındıysa da, kimi çevrelerin karşı çıkması ve sarayın izin vermemesi sonucu, buradan vazgeçildi. Çok geçmeden, eski sadrazamlardan Ahmet Vefik Paşa’nın Rumelihisarı sırtlarında, Kayalar denilen yerdeki arazisi 16 bin liraya satın alındı ve inşaat izni verilmesi için Amerikan elçiliği tarafından saraya baş vunıldu.

Ardından, Ahmet Vefik Paşa arazisinin geri kalan bölümü 20 bin lira karşılığında Kolej’e geçti.

Sarayın 1868 yılı sonunda izin ve ruhsat vermesi üzerine, “Hamlin Hail" adı verilen ilk binanın yapımına girişildi. Temelini Amerikalı Bakan Hon. E. Joy Morris’in attığı, 60 bin dolara mal olan dört katlı binanın yapımında kullanılan briket ve demirler Ingiltere, Fransa, Belçika gibi Avrupa ülkelerinden gümrüksüz ithal edilmişti.

Eğitim, Amerikan sistemindeki “Self- Help” (kendi kendine yardım) ilkesi çerçevesinde yürütülüyordu. Üretime dönük etkinlikler için kurulan un değirmeni ve ekmek fabrikası, öğrencilere hem cep harçlığı sağlıyor, hem beceri kazandırıyordu.

Kimi mezunlar özel seminerlerden geçirildikten sonra din adamı olarak yetiştiriliyordu.

1891 ’de “Science Hail” adlı bina ile profesörler için 15 odalı “Kennedy Lodge” yaptırıldı. Mühendislik Bölümü açılması kararı alındıktan sonra da, 1910'da “Gates Hail” ve “Anderson Hail” adlı binaların yapımına başlandı. Binalar tamamlanınca, 1912-13 ders yılında Elektrik ve Mekanik Mühendisliği öğretimine geçildi. Bu tarihlerde okul “Robert Akademisi” adıyla anılıyordu. Lise düzeyindeki dört yıllık öğretim Türk okullarındaki gibi üç yıla indirilmiş; yükseköğretim yönünden de düzenlemeler yapılarak “Mühendislik”, “İş idaresi”, “Fen ve Yabancı Dil” olmak üzere başlıca üç bölüm oluşturulmuştu.

1871’de Gedik Paşa’da kiralık bir evde, Home School adıyla bir de kız okulu açıldı. Kurucuları, Boston’daki Kadın Misyonerler Heyeti’nin desteğiyle Amerika’dan gelmiş eğitimcilerdi, ilk yıl altı yaşlarında üç öğrenciyle eğitime başlandı. 1873’te öğrenci sayısı kırka ulaştı.

Okul, 1875’te Üsküdar’daki binasına taşındı. Bu binaya Kadın Misyonerler Heyeti Başkanı Albert Bowker’ın anısını yaşatmak üzere “Bowker Hail” adı verildi.

1890'da Massachusetts eyaletince yüksekokul diploması verme yetkisi tanınan bu öğretim kurumu, artık Constantinopole Koleji ya da İstanbul Amerikan Kız Koleji adıyla anılıyordu. Kolej, ilk yedi mezununu 1891'de verdi.

Buradan diploma alan ilk Müslüman kızı, babası subay olan Gülistan İsmet ti. Birkaç Müslüman kızı okula gizlice devam ediyorlardı. Ünlü yazar Halide Edip Adıvar (1884-1964) buradan lisans derecesi alan ilk Müslüman kızı olacaktı, ikinci Meşrutiyet’in ilanından (1908) sonra Müslüman öğrenci sayısı arttı…

Yarın devam edeceğiz…