AHLAK NEDİR?

30/07/2020 00:23 124

İnsanlık var olduğundan beri, var olan bir kavramdır ahlak. İnsanlıkla beraber, bu günlere ulaşmıştır. Geçirdiği evrelerde, pek değiştiği söylenemez. Global anlam da dünyanın her yerinde, ahlak ahlaktır. Genel doğrular böyle söyler. Etimolojik olarak, Arapça kökenli bir kelimedir ahlak.  Arapça, ‘’hulk’’ ( huy ) kelimesinin çoğulu olup, ‘’Yaradılış, Huylar’’ anlamındadır…Farklı dillerde farklı anlamalar ifade eder. İngilizce de moral, ahlak biliminde ‘ETİK’ denir… Ahlak; doğruluktur, dürüstlüktür. Ahlak, eline, beline,  diline ve davranışlarına hâkim olmaktır. Ahlak adil olmaktır, doğruları konuşmaktır. Ahlaklı insan, kimseyi adatmaz yalan söylemez. Ahlaklı insan yardımlaşmayı ve paylaşmayı çok sever.

Ahlaklı insan, güvenilir bir insandır. Verdiği sözde durur. Emanete hıyanet etmez.

Ahlaklı insan, eşine, işine, yuvasına vatanına ve milletine sadakatle bağlıdır. Ahlaklı insan; eşini, arkadaşının aldatmaz. Ahlaklı insan; ahlaki değerleri ve normları olan insandır.

Özetle ahlaklı insan iyi bir insandır. Hoşgörü sahibidir. Ön yargılı, peşin fikirli değildir.

Her şeyin, her olayın, her hadisenin bir nedeni, niçini olduğunu bilir, ona göre yorum ya da analiz yapar. Fazilet sahibi, faziletli insan derken, bunu kasdederiz…

Halk arasındaki ve günümüzde kabul edilen görüşe göre ahlak; sosyal, dini ve ailevi kuralları benimserken etik; felsefi ve grubun amacına yöneliktir. Her şeyin bir ahlaki yönü vardır… Yönetimlerin, piyasaların, ekonominin, ticaretin, sporun,  komşuluk ilişkilerinin ve iş dünyasının olduğu gibi…Kısacası, yaşamın her alanının, her sahasının  bir ahlak yönü vardır…

Ahlak; etik bu değerlerimizin davranışa dönüştürülmesini kapsar.

Bu bakımdan bir toplum içinde ahlak değerlerinin geçerli bir kural olması, o toplumda yaşayan insanların birbirlerine olan güvenlerini artırır. Daha sağlıklı ve güvenli bir toplum oluşturur.

DİN GÜZEL AHLAKTIR

Din nedir diye sorana Hz. Muhammed şu cevabı veriyor: “Din; güzel ahlaktır. Sizin en hayırlınız, ahlakı en güzel olandır. İktisat geçimin, güzel ahlâk da dinin yarısıdır.”

Evet, bu demek ki dinin özü ve yarısı güzel ahlaktır. Daha doğrusu, dinen, temel bir değerdir.

Mevlana ise bu konuda şöyle diyor: “Bütün cihanı araştırdım, güzel ahlâktan daha üstün bir liyakat bulamadım.”

AHLAK KURALLARINDA ANLAŞMAK

Bir insanın, bir toplumun genel ahlak kurallarında anlaşması gerekiyor. Aksi halde Peyami Sefa’nın dediği gibi “Bir milleti yok etmek isterseniz … ahlakını bozmak, soysuzlaştırmak kafidir.” Demek ki ahlak,  milletin varlığının temel taşlarından birisidir.

Mustafa Kemal Atatürk: “Bir millet, zenginliğiyle değil, ahlak değeriyle ölçülür,” diyor.

Bunu bir insan için de söyleyebiliriz: Bir insan zenginliğiyle değil, ahlaki değeri ile ölçülür.

Çünkü toplumda en çak sevilen ve takdir edilen inanlar, ahlaki değerlere sahip olan iyi insanlardır.

Yıllar önce Hollanda televizyonunda ahlak ile ilgili bir tartışma programı izledim. Bir din adamı aynen şöyle söyledi:

“Dünyanın ve insanlığın geleceği için Birleşmiş Milletler, aynen İnsan Hakları Evrensel Bildirisi gibi ‘Seküler Evrensel Ahlaki Kuralları yapmalı. Ve bu kuralları bütün dünya ülkeleri kabul edip okullarda öğrencilere öğretilmelidir.”

Bu görüşü Joseph Addison destekliyor ve diyor ki:

“Dünyanın bütün medeni milletleri temel ahlak ilkeleri üzerinde anlaşabilirler.”

Öyleyse, dini, dili ve ırkı farklı olan bütün insanlığı güzel ahlak birleştirir ve kaynaştırır. John Ruskin’in de dediği gibi “Pek çok din vardır. Ama ahlak tektir.” İşte tek olan bu ahlakı, insanlığın ortak değeri olarak kabullenip yeni nesillere de öğretmeliyiz. Aksi halde ahlak bakımından geleceğimiz hiçte parlak görünmüyor.

AHLAK İLE İLGİLİ GÜZEL SÖZLER

Yazımızı ahlak ile ilgili güzel sözlerle bitirmek isterim:

“Milli ahlakı olmayan kavimlerde, medeniyet olmaz.” Ziya Gökalp

“Ahlaki duygular doğuştan değil, sonradan kazanılır.” John S. Mill

“Memleketler parasızlıktan değil, ahlaksızlıktan çökerler.” M. T. Cicero

“Adaletin olmadığı yerde ahlak da yoktur.” Montaigne

SON SÖZ: ‘’ AHLAKLI İNSAN, DÜRÜST, VİCDANLI VE ADALETLİ İNSANDIR.’’