A.B.D. EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELERİN ÜLKEMİZE ETKİSİ

18/01/2022 00:38 769

Okurlarımdan bazıları Amerika Birleşik Devletleri bize yaklaşın on bin Kilometre uzaklıkta, oradaki ekonomik gelişmelerden bize ne diyebilir. Tıpkı Son Başbakanımızın dolar kurundaki yükselişleri hafife alarak “dolsa ne olur, dolmasa ne olur, bunu Amerika düşünsün”, Eski Maliye Bakanlarından birisinin “maaşınızı dolarla mı alıyorsunuz, size ne” demesi gibi. Buna benzer düşünceye sahip olanların ne kadar yanıldıklarını, dolar kurunda hızlı yükselmenin yaşandığı Eylül/2021 – Aralık/2021 arasında yaşadığımız ekonomik olumsuzlukların yeterince öğretici olduğunu, bunun üzerine başkaca söze gerek olmadığını düşünüyorum.

Amerika Birleşik Devletleri ekonomisinde yaşananlar Dünya, Avrupa ve Türkiye için neden bu kadar önem arz etmektedir? Çok bilinen “Amerika hapşırsa, Avrupa nezle olur” sözü nereden çıkmıştır? Benzeri sorulara tatmin edici cevap bulabilmemizin için A.B.D. ekonomisin ne kadar büyük olduğuna, para birimi olan doların, dünyadaki işlevine bakmamız gerekecektir.

Gayrisafi yurt içi hasılalar dikkate alındığında, dünyanın ekonomik büyüklüğünün yaklaşık yüz trilyon dolara ulaştığı, bunun yaklaşık % 25’i oluşturan yirmi trilyon dolarlık kısmının A.B.D. ekonomisinden kaynaklandığı, sözü edilen büyüklük ile A.B.D. ekonomisinin hala dünyanın en büyük ekonomisi olduğu kabul edilmektedir. Çin ekonomisinin 0n üç trilyon dolar ile ikinci sıraya yerleştiği, gelişme hızına bakılarak 2050 yılında A.B.D. ekonomisini geçerek birinci sıraya yükseleceği tahmin edilse de, üçüncü sıradaki Japon ekonomisinin ancak 4,9 trilyon dolar olması, A.B.D. ekonomisinin daha uzun yıllar dünyada belirleyici olma vasfını sürdüreceğini göstermektedir.

Amerika Birleşik Devletleri para birimi olan Doların durumuna gelince….. Dünyada yapılan mal ve hizmet alış-verişlerinin % 80’inin dolar ile yapıldığı, tasarrufların % 70’inin dolara çevrildiği, altın dahil her türlü mal ve hizmetin fiyatının dolar cinsinden belirlendiği gerçeği karşımızda durmaktadır. 2002 yılında kullanılmaya başlanan Avrupa para birimi euro’nun, değinilen tarihten günümüze değin iyi bir performans göstermesine rağmen, dolara alternatif olmasının uzun zaman alacağa benzemektedir. İngiliz para birimi sterlin, Japon para birimi Yen ise her geçen gün konumlarını biraz daha kaybetmektedir. Diğer ülkelerin para birimlerinin ise etkinliği dikkate alınmayacak kadar azdır.

Yukarıda mevcut durumu kısaca özetlenen A.B.D. ekonomisinde son günlerde neler olmaktadır? Olumsuz gelişmelerin başında, son aylarda hızlı yükselişe geçen enflasyon gelmektedir. 2021 yılı senelik TÜFE oranının % 7’ye, yıllık ÜFE oranının ise % 9,6’ya yükselmesi, ekonomide alarm zillerinin çalmasına neden olmuştur. İlk önlem olarak, ekonomi yönetimi ve Amerikan Merkez Bankası’nın (F.E.D), faiz oranının yükseltilmesine, eş zamanlı olarak Merkez Bankası bilançosunun daraltılmasına karar verdikleri basınla paylaşılmıştır. Uygulamanın ne zaman başlayacağı belirsizliğini korumakla birlikte yakın gelecekte olması kuvvetli bir olasılıktır.

Söz konusu uygulamanın başlamasıyla birlikte Amerikan Dolarının tüm dünya para birimlerine karşı değer kazanacağı beklenmektedir. Böyle bir durumun oluşması halinde, ülkemiz ekonomisinin nasıl etkileneceğini tahmin etmenin, eylül/2021 – aralık/2021 döneminde yaşananlardan dolayı hiç de zor olmadığını düşünüyorum. T.C. Merkez Bankası net rezervinin kısa sürede ihtiyacı karşılayacak düzeye çıkarılması hayati derecede önemli olacaktır. Orta ve uzun vadede ise ithalatı azaltacak, ihracatı artıracak yerli ve milli üretimimizin teşvik edilmesi, başta turizm olmak üzere her türlü döviz kazandırıcı faaliyetlerin özendirilmesi, yaşanacak ekonomik sıkıntıların hafif atlatılmasına yardımcı olacaktır.

Saygılarımla,