Bakmayın 60 yıldır yazdığıma.
Ben yazmaktan önce hep ticareti sevdim.
Rahmetli ağabeyim Ünal'ın, Refik Çelik adında bir yahudi kökenli arkadaşı vardı.
Ondan Yahudilerin ticari zekaları hakkında dinlediğim hikayeler hep ilgimi çekerdi.
Bu gün sizlere, biz Türklerle Yahudiler arasında sayabildiğim 16 fark'ı sıralamaya çalışacağım;
1- Yahudiler 10 liraları varsa en fazla 5 liralık iş yaparlar.
Diğer 5 lirayı yedekte tutarlar.
Türkler ise 10 lirası varsa 100 liralık, hatta imkan bulurlarsa 1.000 liralık iş yapmaya kalkarlar.
Onlar ticareti sermayenin gücü ile yapmaya çalışırlar.
Yedek akçeleri, hatta yedeğin yedeği akçeleri vardır.
Türklerde ise varsa yoksa tüm para ticarthane, şirket veya fabrikadadır.
Yedek akçe sermayenin onda biri kadar bile yoktur.
Yedeğin yedeği ise hak getire.
2- Yahudiler babalarının, dedelerinin veya büyük dedelerinin yaptığı işi yapmaya özen gösterirler.
Yani yaptıkları işte ailelerinin bilgi birikimi vardır; kuşaktan kuşağa aktarılır.
Örneğin bir yahudi eczacıysa, muhtemelen babası da dedesi de eczacıdır.
Genelde çocukları, torunları da eczacı olur.
Bizde baba evladı, evlat babayı beğenmez.
Evlatlar özellikle (bende de olduğu gibi) babalarının yaptığı işi yapmamaya özen gösterir.
Babasının yaptığı işi yapmayı "ayıp" kabul eder.
Türkler "Ataerkil" görünümlü "Anaerkil" bir toplumdur.
Çocuklar "amca"dan daha çok "dayı"ya yakındır.
Çocukluğundan itibaren annenin de etkisiyle tüm kurgusu babayı beğenmemek üzerinedir.
Bunların doğal sonucu olarak Türk ailelerinde ticaret bilgi birikimi oluşmaz.
Oluşsa bile kuşaklardan kuşaklara aktarılmaz.
Servet; kazananla toprak olup gider.
Çoğu kişi, servetini ömrün sonuna kadar koruyamaz.
3- Yahudiler 10 liraları varsa 1 liralık hayat yaşarlar.
Genel olarak gösterişten kaçınırlar.
Dikkatleri üzerlerine çekmemek için uğraşırlar.
Mütevazilik öncelikli tercihleridir.
Türkler ise parayı ve serveti gösteriş için kazanır, harcar.
10 lirası varsa "100 lirası var" havası oluşturmayı sever.
Gösterişte kullanılmayacak serveti lüzumsuz olarak görürler.
Arapların ticaret yetenekleri de Yahudilerden aşağı kalmaz.
Bir Arap atasözü der ki "Bir baba kudretinden aşağı derecede, çocukları kudreti nispetinde, kadını da kudretinin fevkinde giyinmelidir.
5- Yahudiler aile içi eğitime çok önem verirler.
Milattan sonra 70 yılında Romalı'lar İsrail'i yerle bir ettikten sonra, Yahudileri Dünya'nın dört bir tarafına dağıtmışlar
Yahudiler ayakta kalabilmek için her aile yuvasını okul haline getirmişler.
Çocuklarına 3-4 yaşından itibaren İbranice'yi, 7 yaşında Yidişçe'yi öğretmişler.
Bir de yaşadıkları ülkenin dilini
Evrensel dillerden en az birini de bilirler
Yani bir Yahudi en az 3-4 dil bilir.
Türkler'in önemli bir bölümü, eğitime önem vermez.
Dünya'nın pek çok yerinde, el-kol hareketleriyle anlaşırlar.
5- Yahudiler ticaretten kazandıkları parayı genelde nakitte ve nakite kolay dönüşecek varlıklarda tutarlar.
Türkler ise parayı, nakite en zor dönüşecek varlık grubu olan toprağa yatırırlar.
(Devam edecek)