ABD ile İran arasında Orta Doğu’da 24 gündür devam eden gerilimde dikkat çeken bir gelişme yaşandı. ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yapılan görüşmelerin “olumlu ve yapıcı” geçtiğini belirterek, İran’ın enerji altyapısına yönelik planlanan saldırıların 5 gün süreyle ertelendiğini açıkladı.
Trump, son iki gün içinde taraflar arasında yürütülen görüşmelerin kapsamlı olduğunu ifade ederek, “Müzakerelerin başarılı olması halinde saldırıları durdurma talimatı verdim” dedi. Açıklama, bölgede tansiyonun düşebileceğine yönelik ilk işaret olarak değerlendirildi.
Trump “Görüşme Var” Dedi, İran Yalanladı
Ancak bu açıklamaya Tahran’dan hızlı bir yalanlama geldi. İran’a yakın Fars Haber Ajansı’na konuşan yetkililer, ABD ile herhangi bir temas kurulmadığını belirterek, “Ne doğrudan ne de dolaylı bir görüşme söz konusu” ifadelerini kullandı.
İranlı yetkililer ayrıca, Trump’ın geri adım atmasının nedeninin İran’ın olası bir saldırıya geniş çaplı karşılık vereceğini açıklaması olduğunu savundu. Öte yandan İran Dışişleri Bakanlığı da benzer bir açıklama yaparak, görüşme iddialarını kesin bir dille reddetti. Bakanlık, ABD’nin zaman kazanmaya çalıştığını öne sürdü.
Hürmüz Krizi Dünyayı Tedirgin Etti
Gerilim öncesinde Trump, İran’a Hürmüz Boğazı’nı açması için 48 saat süre vermiş, aksi takdirde enerji tesislerinin hedef alınacağını duyurmuştu. Buna karşılık İran Savunma Konseyi, olası bir saldırı durumunda yalnızca Hürmüz Boğazı’nın değil, tüm Basra Körfezi’nin deniz mayınlarıyla kapatılabileceği uyarısında bulundu.
Uzmanlar, küresel petrol ve LNG sevkiyatının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek bir kapanmanın dünya ekonomisi üzerinde ciddi etkiler yaratabileceğine dikkat çekiyor. Olası bir saldırı sonucu Hürmüz Boğazının tamamen kapanması sonucunda Körfez ekonomilerinin ne kadar süre daha ayakta kalabilecekleri kafalarda soru işareti oluşturuyor.
Petrol Fiyatlarında Sert Düşüş
Trump’ın saldırıları erteleme kararı, enerji piyasalarında anında karşılık buldu. Gerilim nedeniyle 112-113 dolar seviyelerine kadar yükselen Brent petrol, açıklamanın ardından yüzde 14’e varan düşüş yaşayarak 100 doların altına geriledi. Petrol fiyatı kısa süreliğine 92 dolar seviyesini görürken, ardından 96 dolar civarında dengelendi.
ABD ve İran arasında devam eden temasların seyrine göre bölgedeki askeri hareketliliğin şekillenmesi bekleniyor. Önümüzdeki günlerde yapılacak görüşmelerin sonucu, hem Orta Doğu’daki güvenlik dengeleri hem de küresel enerji piyasaları açısından belirleyici olacak.