Tarım konusuna sık sık değiniyoruz. Çünkü, biliyoruz ki tarım, temel bir konudur. Nasıl ki temelsiz bina olmaz, tarım sız da bir ülke ya da insan yaşamı düşünülemez. Bir insanı en temel ihtiyaçları; yeme-içmedir…İnsanoğlu var olduğundan bu yana, beslenme olayı ile baş başa kalmıştır. Hayvansal ve bitkisel amaçlı tarım, binlerce yıldır, insanların, bu en temel ihtiyaçlarını karşılamaktadır. Ne olursa olsun, ülkemiz bir tarım ülkesidir. Bize düşen; modern ve teknolojik metotlarla, tarımımızı geliştirmek, rekabet gücünü artırmaktır. Tarımsal üretimlerin, pazara ya da son tüketiciye ulaştırılması, başlı başına bir satış ve pazarlama faaliyeti gerektirmektedir. Bunun için yapılacak en önemli uygulamalardan biri:
Tarımsal Kooperatifleşmenin Etkin Bir Duruma Getirilmesidir.
Bunun için Neler Yapılmalıdır?
Konuya ilişkin aha önceki bir yazımızda “Tarımda Aile İşgücü Temelinde Köylü İşletmeleri Desteklenmeli” demiş ve bunun iki temel gerekçesini açıklamaya çalışmıştık..
Birinci temel gerekçe ;”Türkiye’deki işletmelerin hala büyük bir çoğunluğu,aile işgücü temelinde küçük ve orta ölçekli köylü işletmelerinden oluşuyor.”
Veİkinci temel gerekçe ise”; Dev işletmelerin öne çıkartılması, ölçek ekonomisine dayandırılıyor. Ancak asıl ölçeğin “Toplam Etmen Verimliliği(TEF)” olduğunu dikkate alma zorunluğu var. Aile işletmelerinde emek daha bol, toprak ve sermaye de daha düşük maliyetlidir. Bu özelliklerinden dolayı aile işletmeleri daha yüksek bir TEF’e sahiptirler.”demiş ve burada yola çıkarak; “Aile İşgücü Temelinde Küçük ve Orta Ölçekli Köylü İşletmelerini Yeniden Tarımın Öznesi “yapmak gerekiyor.” diye önermede bulunmuştuk.
Bu yazımızda da, kooperatifleşme konusuna kısaca değineceğiz.
Neden tarımsal kooperatifleşme?
Yukarıda açıklamaya çalıştığımız gibi;Türkiye’de aile işgücü temelli işletmeler tarımsal nüfusun büyük bir çoğunluğunu barındırır ve istihdam ederler. Bu nedenle örgütlenmiş tarımsal girdi sağlayanlara,aracılara, tekelleşmiş yerli ve yabancı sanayicilere karşı tarımsal kooperatiflerde örgütlenmek zorundadırlar.Diğer yandan köylü işletmelerinde, belli bir ölçüde var olan ölçek sorunu da,kamu yatırım işletmelerinin ve desteklemelerin onlara yönlendirilmesi yanında kooperatif örgütlenme ile aşılabilmektedir .
Tarımsal Kooperatifleşmenin Etkin Bir Duruma Getirilmesi İçin Neler Yapmalı?
*Tarımsal Kooperatiflerin, üretim için girdi ve ara malları sağlama ile ürünlerin işlenmesi(ortak makine parkları, kaba ve yoğun yem üretimi, ortak sağım hane, soğuk zincirin sağlanması) ve pazarlamasına olanak sağlamak için kooperatiflere verilen kredilerin faizleri düşürülmeli ve geri ödeme süresi uzatılmalıdır.
*Kooperatiflerin girdileri ve işledikleri malların Katma Değer Vergisi(KDV)’leri de düşürülmelidir.
*Tarımsal kooperatifler aracılığıyla çiftçilerin sanayici olmaları sağlanmalıdır. Katma değer bu şekilde çiftçi eline geçebilir. Çiftçilerin tarımsal amaçlı kooperatifler altında örgütlenmeleri durumunda, pazara çıktıklarında örgütlenmiş aracı ve sanayici karşısında pazarlık ve rekabet güçleri şansları vardır.
*Çiftçilerin kooperatifler aracılığıyla mallarını pazarlamaları için yerel yönetimler katkıda bulunmalı ve il ve ilçe düzeyinde satış yerleri sağlanmalıdır.Bu bağlamda yerel üretim ve yerel tüketim yaklaşımı öne çıkarılmalıdır. Çiftçilerin,aracılar,tekelleşmiş yerli ve yabancı gıda sanayicileri ile Fransız,Alman,İngiliz kökenli Carrefoursa,Migros,Metro,Tesco gibi dev AVM’lerin denetiminden bu şekilde kurtulmaları olasıdır.
*Tarım ürünlerinin pazarlanmasında kayıt dışı ekonomi ile etkin bir mücadele yapılmalıdır.
*Tarım ürünlerinin fiyat oluşumunda göstermelik konseyler yerine, yaptırımcı kurullar oluşturulmalı ve bu kuruşların işleyişinde kooperatifler ağırlıkta olmalıdır.
*Kooperatiflerin finansman ve kredi sorunlarının çözümü için,koop’lar ve üst örgütlerinin egemen olacağı bir “Kooperatifler Bankası” kurulmalıdır.
*Kooperatiflerin üst örgütlenme sorunu etkin bir şekilde çözümlenmelidir.
*Kooperatiflerin eğitim ve araştırma sorunu,güçlü bir üst örgüt ile üniversiteler ve kamu kurumları arasında sağlanacak, etkin bir eşgüdüm ile giderilmelidir.
*Kooperatiflerin mevzuat sorunu,demokratik bir kooperatifçilik temelinde çözüme kavuşturulmalıdır. Şimdiki durumda, devlet güdümlü karmaşık bir kooperatifçilik mevzuatı vardır.
*Kooperatiflerin denetim sorunu çözümlenmelidir.Günümüzde kooperatifçilikte etkili bir denetin söz konusu değildir. Etkili bir denetim; kooperatif ortağının en büyük güvencesidir.
Bu görev,üyeler ile birlikte üst örgütlenmeye düşmektedir.
SON SÖZ:’’ ÜRETMEK VE SATMAK, ADİL, EŞİT DAĞILIMLI ve ŞEFFAF OLMALIDIR.’’