Mevcut Araç Muayene Ücretleri Ne Kadar?

Sözcü gazetesinden Cem Yıldırım’ın haberine göre, araç muayene istasyonlarında şu an uygulanan güncel tarife, egzoz emisyon ölçüm bedeli ve zorunlu masraflar şu şekilde listeleniyor:

Tek Seferde 4 Bin Lira Sınırı Aşıyor: Mevcut tarifeye göre, bir binek otomobilin zorunlu periyodik muayenesi ile egzoz emisyon ölçümü birlikte yapıldığında sürücünün cebinden net 3.748 TL çıkıyor. Bu tutara istasyonlarda talep edilen kredi kartı farkı da eklendiğinde maliyet doğrudan 4 bin lira sınırını aşıyor.

Milletvekili Meriç: "Nakit Taşımayan Vatandaş Cezalandırılıyor"

TÜVTÜRK’ün kredi kartıyla yapılan işlemlere yansıttığı ek farka siyaset arenasından da sert tepki geldi. Konuyu Meclis gündemine taşıyan CHP Gaziantep Milletvekili Melih Meriç, nakit taşımayan vatandaşın adeta cezalandırıldığını belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Bu istasyonlar vatandaşın ve esnafın cebini sömüren birer rızık düşmanına dönüştü. Bugün bir aracın muayenesi için 4 bin lira civarı para ödeniyor. Vatandaşa adeta 'Cebinde nakit taşıyacaksın, yoksa seni cezalandırırım' deniliyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın kesin yasaklarına rağmen uygulanan bu kart komisyonu zulmüne neden göz yumuluyor? Bu haksız uygulamalara artık dur denilmesi lazım."

TÜVTÜRK "Yasal" Diyor, Mahkemeler "İade" Kararı Veriyor

Eleştirilerin odağındaki TÜVTÜRK ise yaptığı savunmada; kredi kartı işlemlerinde tahsil edilen ek tutarın doğrudan hizmet sağlayıcı aracı kurum (ödeme kuruluşu) tarafından belirlendiğini ve bu bedelin tahsil edilmesinin yasal mevzuata uygun olduğunu iddia ediyor.

Buna karşın tüketici hakem heyetleri ve mahkemeler, son dönemde bu komisyonların tüketici kanununa aykırı olduğuna hükmederek kesilen kart farklarının vatandaşa iade edilmesi yönünde emsal kararlar vermeye devam ediyor.

1 Ocak 2027 Zam Senaryosu: Maliyet 4.500 TL'yi Aşacak!

Yeniden değerleme oranları ve enflasyon beklentileri doğrultusunda yapılan ilk hesaplamalara göre, sürücüleri önümüzdeki yılın başında çok daha ağır bir fatura karşılayacak.

• Muayene Ücreti Artışı: 1 Ocak 2027 itibarıyla araç muayene ücretlerine araç sınıfına göre 700 TL ile 900 TL arasında yeni bir zammın gelmesi öngörülüyor.

• Egzoz Ölçüm Artışı: Zorunlu egzoz emisyon ölçüm bedeline de en az 95 liralık bir artışın yansıyacağı hesaplanıyor.

Bu tahminlerin gerçekleşmesi durumunda, 2027 yılının başından itibaren standart bir binek otomobilin muayene maliyeti ek masraflar hariç net olarak 4.500 TL barajını tamamen aşmış olacak.

Benzine Bu Gece Yarısı 3 Lira 27 Kuruş İndirim!

Bu gece yarısından (26 Mayıs'ı 27 Mayıs'a bağlayan gece) itibaren geçerli olacak şekilde benzinin litre fiyatına 3 TL 27 kuruş indirim yapılması bekleniyor.

Ancak sürücülerin gözü, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın "eşel mobil" sistemini devreye alıp almayacağında. Sektör temsilcileri indirimle ilgili şu kritik detayı paylaştı:

Eşel Mobil Riski: Eğer devlet, akaryakıttaki ÖTV kaybını telafi etmek amacıyla eşel mobil sistemi üzerinden vergi kesintisi uygulamasına giderse, 3 TL 27 kuruşluk indirimin sadece 82 kuruşluk kısmı pompaya yansıyacak; kalan tutar vergiye mahsup edilecek. Eşel mobil uygulanmaması durumunda ise indirimin tamamı sürücülerin cebinde kalacak.

26 Mayıs Güncel Akaryakıt Fiyatları

İndirim öncesinde Türkiye'nin üç büyük şehrinde güncel akaryakıt pompa fiyatları şu şekilde listeleniyor:

İstanbul Avrupa Yakası

• Benzin: 65.10 TL

• Motorin (Mazot): 67.03 TL

• LPG (Otogaz): 33.89 TL

İstanbul Anadolu Yakası

• Benzin: 64.97 TL

• Motorin (Mazot): 66.90 TL

• LPG (Otogaz): 33.29 TL

Ankara

• Benzin: 66.08 TL

• Motorin (Mazot): 68.16 TL

• LPG (Otogaz): 33.87 TL

(Not: Akaryakıt fiyatları; dağıtım şirketleri ve bayiler arasındaki rekabet nedeniyle şirketler ile şehirlere göre küçük değişiklikler gösterebilmektedir.)

Kimler Başvurabilir ve Hangi İller Kapsamda?

Fırsat eşitliğini odak noktasına alan hibe programından Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının yanı sıra Geçici Koruma Altındaki Suriyeliler ve uluslararası koruma statüsündeki bireyler de faydalanabilecek.

Bölgesel kalkınmayı hedefleyen program, Türkiye genelinde belirlenen şu 18 ili kapsıyor:

• Adana, Adıyaman, Ankara, Bursa, Elazığ, Gaziantep, Hatay, İstanbul, İzmir, Kahramanmaraş, Kayseri, Kilis, Kocaeli, Konya, Malatya, Mersin, Osmaniye ve Şanlıurfa.

"Kadın Girişimciliği ve İstihdam Önceliğimiz"

Projenin ekonomik kalkınmadaki rolüne dikkat çeken ICMPD Türkiye Temsilciliği Portföy Yöneticisi Pınar Yapanoğlu, 2020 yılından bu yana yürüttükleri ENHANCER çalışmalarının binlerce girişimciye, yüzlerce KOBİ ve kooperatife can suyu olduğunu belirtti. Yapanoğlu, yeni dönem hedeflerine dair şu vurguları yaptı:

"Geçmişteki başarılarımızı ENHANCER PRO ile bir adım daha ileri taşıyoruz. Türkiye'de istihdamı artırırken, özellikle kadınların iş gücüne katılımını teşvik eden girişimcilik modellerinin yaygınlaşmasına büyük önem veriyoruz."

18 İlde 2 Bin Girişimciye Doğrudan Ulaşıldı

Programın kamuoyuna duyurulmasının ardından, kapsama dahil olan 18 ilde yoğun bir bilgilendirme trafiği yaşandı. Hem yüz yüze düzenlenen bölgesel toplantılar hem de çevrim içi webinarlar aracılığıyla yaklaşık 2 bin girişimciye doğrudan ulaşıldı. Bu etkinliklerde katılımcılara; başvuru şartları, teknik değerlendirme kriterleri ve önceki dönemlerde fon alarak başarıya ulaşan iş hikayeleri detaylı bir şekilde aktarıldı.

Son Başvuru Tarihi: 19 Haziran

Girişim hayallerini gerçeğe dönüştürmek, yeni bir iş kurmak veya mevcut işletmesini büyüterek istihdam yaratmak isteyen adaylar için ENHANCER PRO Girişimcilik Hibe Programı başvuruları 19 Haziran tarihine kadar devam edecek. Başvurular projenin resmi internet sitesi üzerinden kabul ediliyor.

Biçerdöver ustası Cemil Can Yıldız, tarımın en önemli makinelerinden biri olan biçerdöverleri “tarlalarda yürüyen fabrika” olarak nitelendirdi. Yıldız, sezon öncesi yapılan bakımın hem ürün kaybını önlediğini hem de çiftçinin büyük maliyetlerle karşılaşmasının önüne geçtiğini söyledi.

Makine bakımlarında zincir ve kayış sistemlerinden motor yağına, bilye kontrollerinden kırık ve çatlak tespitine kadar birçok detayın incelendiğini belirten Yıldız, yangın tüplerinin de mutlaka dolu olması gerektiğine dikkat çekti.

Bakımı ihmal edilen biçerdöverlerin ciddi verim kaybına yol açabileceğini ifade eden Yıldız, dönüm başına yaklaşık 5 kilogramlık kaybın geniş arazilere yayıldığında çiftçi için büyük zarara dönüştüğünü vurguladı.

Aşırı ısınmanın yangın riskini artırdığını belirten Yıldız, özellikle tarlalarda karşılaşılan taş ve sert cisimlerin makinelere zarar verebildiğini kaydetti. Bir biçerdöverin ortalama bakım maliyetinin 100 ila 150 bin lira arasında değiştiğini aktaran Yıldız, düzenli ve bilinçli kullanımın bu maliyetleri düşürdüğünü söyledi.

Piyasalarda yaşanan bu düşüşte, ABD ile İran arasında yürütülen diplomatik temaslarda anlaşmaya yaklaşıldığına dair haber akışı belirleyici oldu. Orta Doğu’daki gerilimin azalabileceğine yönelik beklentiler, küresel petrol arzına ilişkin endişeleri azaltarak fiyatların aşağı çekilmesine neden oldu.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, yaptığı açıklamada ülkesinin bölgede yeni bir kriz istemediğini belirterek, nükleer silah geliştirme hedeflerinin bulunmadığını ve bu konuda uluslararası kamuoyuna güvence vermeye hazır olduklarını ifade etti.

Akaryakıtta Yeni İndirim Beklentisi

Petrol fiyatlarındaki bu geri çekilme, Türkiye’deki akaryakıt fiyatlarına da indirim olarak yansıyabilir. Enerji piyasası kaynakları, Brent petrolün mevcut seviyelerde kalmaya devam etmesi halinde benzin ve motorin fiyatlarında yeni indirimlerin gündeme gelebileceğini belirtiyor.

Geçtiğimiz cuma günü motorin fiyatlarında indirime gidilmişti. Güncel fiyatlara göre İstanbul Avrupa Yakası’nda motorinin litre fiyatı 67,02 TL, benzinin litre fiyatı ise 65,11 TL seviyesinde bulunuyor.

Bayram öncesinde araç sahipleri şimdi gözünü akaryakıt tabelalarına çevirmiş durumda. Petrol fiyatlarındaki düşüşün sürmesi halinde pompa fiyatlarında yeni indirimlerin kısa süre içinde açıklanabileceği değerlendiriliyor.

Ocak-Nisan döneminde serbest bölgelerden yapılan toplam satışların yüzde 76,9’unu ihracat oluştururken, ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 156,2 olarak gerçekleşti. Orta-ileri ve yüksek teknoloji ürünlerinin toplam ihracattaki payının yüzde 59,2’ye ulaşması dikkat çekti.

Özellikle Adana-Yumurtalık Serbest Bölgesi, ihracatını yüzde 40,5 artırarak 193 milyon dolara yükseltti ve dikkat çeken bölgeler arasında yer aldı. Nisan ayında ise Adana-Yumurtalık’ın ihracatı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 90,4 artarak 67,8 milyon dolara ulaştı. Bu güçlü performans, bölgenin ihracattaki stratejik konumunu bir kez daha gözler önüne serdi.

Nisan ayı itibarıyla serbest bölgelerde toplam 85 bin 621 kişiye doğrudan istihdam sağlanırken, 1 milyar 177 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirildi. Dış ticarette elde edilen 438,5 milyon dolarlık fazla da serbest bölgelerin Türkiye ekonomisine döviz kazandırmaya devam ettiğini gösterdi.

Uzmanlar, özellikle teknoloji odaklı üretim ve yüksek katma değerli ihracatın artmasının Türkiye’nin küresel rekabet gücünü artıracağına dikkat çekiyor.

Son haftalarda altın fiyatlarında yaşanan ani gevşeme, Adanalı yatırımcıları ve evlilik hazırlığı yapanları harekete geçirdi. Merkez bankasının hamleleriyle küresel piyasalarda yaşanan yüzde 10-15’lik düşüşü fırsat bilen vatandaş, kuyumcuların önünde kuyruk oluşturdu. Sektörün 50 yıllık çınarı Bülent Dalyan uyardı, "Bu düşüş fırtına öncesi sessizlik, altın yeni bir rekor için zemin etüdü yapıyor" dedi.

Küresel piyasalardaki dalgalanmalar ve makroekonomik verilerin ardından altın fiyatlarında yaşanan son gevşeme, Adana’da piyasayı kelimenin tam anlamıyla ateşledi. Yatırımcının güvenli limanı olan altın, son aylardaki zirve yürüyüşüne kısa bir mola verip yaklaşık yüzde 10-15 değer kaybedince, Adanalılar soluğu döviz büroları ve kuyumcularda aldı.

BÜLENT DALYAN: ALTIN OCAK AYINDAKİ KAZANCIN YARISI GERİ ALINDI

Adana kuyumculuk sektörünün ve esnafının yakından tanıdığı, kentte tam yarım asırdır sarraflık yapan Dalyan Kuyumculuk’un Yönetim Kurulu Başkanı Bülent Dalyan, piyasadaki bu ani hareketliliği 5 Ocak Gazetesi’ne değerlendirdi. Yılın ilk aylarında altının yükseliş trendinde olduğunu hatırlatan Dalyan, ‘’Savaş nedeniyle ülkelerin karaborsa ve yüksek fiyattan petrol almak için altın satmasından dolayı piyasada ekstra altın bolluğu oluştu, bu sebeple altın fiyatı geriledi. Ülkeler sattıkları altını geri alacaklarından, altın fiyatının çok hızlı yükseleceğini beklemekteyiz” diye konuştu.

"BU BİR ÇÖKÜŞ DEĞİL, YENİ REKORLAR İÇİN ZEMİN ETÜDÜ"

Piyasadaki düşüşün kalıcı olmadığını ve dipten satın alma iştahının çok yüksek olduğunu vurgulayan Bülent Dalyan, altının karakteri gereği her düşüşün ardından daha güçlü bir sıçrama yaptığını hatırlattı. Dalyan, "Şu anki sakin grafik kimseyi yanıltmasın. Altının düşüş trendine girdiğini söylemek yanlış olur. Aksine, sarı metal şu anda yeni bir yükseliş dalgası için zemin arıyor, güç topluyor. Küresel piyasalarda uygun şartlar ve jeopolitik tetikleyiciler oluştuğu anda, ibre yeniden sert bir şekilde yukarı dönecektir. Akıllı yatırımcı bu durağan dönemi 'alım fırsatı' olarak okur" dedi.

“ALTIN ALMANIN ŞİMDİ TAM ZAMANI”

Mayıs ayı itibarıyla düğün sezonunun resmen başladığını belirten Dalyan, sözlerini şöyle tamamladı, "Yaz kapıya dayandı, Adana’da düğün demek, altın demek. Yarım asırlık Dalyan Kuyumculuk tecrübemizle, Adanalıların talebine şubelerimizle yetişmeye çalışıyoruz. Önümüzdeki günlerde döviz ve altın piyasasının nasıl bir refleks vereceğini hep birlikte yaşayıp göreceğiz, ama şu an net olan tek bir şey var; Altın almanın şimdi tam zamanı! Son olarak, iki gün sonra idrak edeceğimiz Kurban Bayramı’nın başta hemşehrilerimiz olmak üzere tüm İslam âlemine huzur, bereket ve hayırlar getirmesini temenni ediyor; herkese şimdiden iyi bayramlar diliyorum" diye konuştu.

UKOME’nin belirlediği yeni tarifeyle birlikte dolmuşlarda elektronik kart kullanan siviller için ücret 42 TL’ye, öğrenci ücreti ise 25,50 TL’ye yükseldi. Elektronik kartı bulunmayan yolcular için nakit ödeme ücretinin 55 TL olarak belirlenmesi ise özellikle dar gelirli vatandaşların bütçesini zorladı.

Artan ulaşım maliyetlerinin günlük yaşamı olumsuz etkilediğini dile getiren vatandaşlar, Şoförler Odası ve ilgili kurumlardan fiyatların yeniden düzenlenmesini istedi. Dolmuş ücretlerinin çevre illere göre daha yüksek olduğunu savunan vatandaşlar, kent içi ulaşımın artık birçok aile için büyük bir yük haline geldiğini ifade etti.

Vatandaşlardan Şenol Öcal, dört kişilik bir ailenin şehir içinde bir yere gidip gelmesinin ciddi maliyet oluşturduğunu belirterek, “Dolmuş ücretleri vatandaşı zorluyor. Ailece dışarı çıkmak neredeyse lüks oldu. Mersin gibi çevre illerde ulaşım daha uygun. Maaşlarımızdan geriye bir şey kalmıyor” dedi.

Bir başka vatandaş Ebru Karaduman ise yüksek ücretler nedeniyle toplu taşımayı kullanmakta zorlandığını anlattı. Kent kartı olmadığı için dolmuşa binemediğini belirten Karaduman, “Dağlıoğlu Mahallesi’nden buraya kadar yürüyerek geldim. Nakit ücretleri çok yüksek” diye konuştu.

Sağlık sorunları yaşadığını da ifade eden Karaduman, artan ulaşım ücretlerinin bütçesini ciddi şekilde etkilediğini belirterek, özellikle engelli ve ihtiyaç sahibi vatandaşlar için indirim yapılmasını talep etti. Belediye otobüsünü beklemek zorunda kaldığını söyleyen Karaduman, bazı zamanlar evine yürüyerek gitmek zorunda kaldığını dile getirdi.

Yayımlanan Kurumlar Vergisi Genel Tebliği taslağıyla; Gayrimenkul Yatırım Ortaklıklarından (GYO) teknokent şirketlerine, yatırım teşvik belgesi sahiplerinden yurt dışı şubesi bulunan kurumlara kadar geniş bir mükellef grubunu ilgilendiren kritik kurallar ve hesaplama yöntemleri yürürlüğe girdi.

GYO’lara Kurumlar Vergisi İstisnası İçin "%50 Kâr Dağıtımı" Şartı

Yeni dönemin en dikkat çekici düzenlemelerinden biri Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları ve gayrimenkul fonlarını hedefliyor. Bu kurumların kurumlar vergisi istisnasından yararlanmaya devam edebilmeleri için, taşınmaz faaliyetlerinden elde ettikleri kazancın en az %50'sini ortaklarına nakden veya hesaben dağıtmaları zorunlu hale getirildi.

Tebliğe göre, kârın sermayeye eklenmesi (bedelsiz hisse dağıtımı) bir kâr dağıtımı olarak kabul edilmeyecek. Taşınmaz faaliyetlerinin veya şirketin toplam faaliyetlerinin zararla sonuçlanması durumunda ise kâr dağıtım şartı aranmayacak. Birden fazla alanda faaliyet gösteren şirketlerin ortak genel giderleri ve amortismanları ise üstlendikleri maliyet ve kullanım süresi oranına göre paylaştırılacak.

Vergi İstisnalarında "Kâr-Zarar Mahsubuna" Yeni Standart

Tebliğ, şirketlerin vergiden muaf olan kazançları ile bu faaliyetlerden doğan zararlarının birbiriyle nasıl dengeleneceğini "faaliyet esaslı" ve "işlem esaslı" olmak üzere iki ana kategoriye ayırarak netleştirdi:

• Faaliyet Esaslı İstisnalar (Teknokentler, Serbest Bölgeler, Yurt Dışı Şubeler): Bu kapsama giren şirketlerin yürüttüğü projeler bir bütün olarak değerlendirilecek. Örneğin; Teknokentte çalışan bir şirketin birinci Ar-Ge projesinden kâr, ikinci projesinden zarar etmesi durumunda, bu kâr ve zarar birbirinden mahsup edilecek ve kalan net kazanç üzerinden vergi istisnası uygulanacak.

• İşlem Esaslı İstisnalar (Taşınmaz ve İştirak Hissesi Satışları): Bu grupta ise her işlem bağımsız kabul edilecek. Şirket aktifindeki iki gayrimenkulden birini kârla, diğerini zararla satarsa, kârlı olan satış için istisnadan yararlanabilecek ancak zararla sonuçlanan diğer satışı vergiden düşemeyecek. Bu zarar, kayıtlara "Kanunen Kabul Edilmeyen Gider" (KKEG) olarak geçecek.

Yatırım Teşviklerinde "2 Ağustos 2024" Miladı

Türkiye'de uygulamaya giren %10 oranındaki "Yurt İçi Asgari Kurumlar Vergisi" hesaplamasında, yatırım teşvik belgeli harcamaların durumu da formüle bağlandı. Düzenlemeye göre, 2 Ağustos 2024 tarihinden önce alınan yatırım teşvik belgelerindeki haklar asgari vergiden düşülebilecek. Ancak bu tarihten sonra teşvik belgesinde yapılan revizyonlar ve yatırım tutarı artışları asgari vergi hesabına dahil edilmeyecek.

Bakanlık, bu durumda olan ve belgesini revize eden mükelleflere hak kaybı yaşamamaları için iki farklı hesaplama ve oranlama yöntemi sunarak esneklik sağladı. Her iki durumda da mükelleflerin eski belgelerine isabet eden yatırıma katkı tutarları, ileriki dönemlerde de asgari vergiden düşülmeye devam edebilecek.

Şirketlerin mali tablolarını ve 2025 yılı vergi planlamalarını doğrudan etkileyecek olan bu tebliğ, yayımlandığı tarihten itibaren resmi olarak yürürlüğe girecek ve hükümleri Hazine ve Maliye Bakanı tarafından yürütülecek.

Türkiye’nin önemli tarım merkezlerinden biri olan Adana’da, erkenci şeftali hasadı yoğun bir şekilde devam ediyor. Şubat ayında açan pembe çiçekleriyle görsel bir şölen sunan şeftali bahçelerinde işçiler, büyük emekle ürünleri dalından topluyor.

Dönüm başına ortalama 2 ton verim elde edilen şeftaliler, hem yurt içi piyasaya hem de Irak başta olmak üzere yurt dışı pazarlara gönderiliyor.

Üreticilerden Mükremin Kaplan, bu yılki yağışların hasadı kısmen olumsuz etkilediğini belirterek, “Yağmurlar çok fazla olmasa bu sene hasat daha güzel olacaktı. Yine de güzel bir ürün elde ediyoruz” dedi.

Hasat çalışmalarına katılan Emral Demir ise yaklaşık 30 dönümlük alanda üretim yapıldığını ve bu yıl toplam

Yeşil İş Platformu’nun COP31 kapsamında Adana’da düzenlediği konferansa konuşmacı olarak katılan Çomu, sanayide karbon azaltımı, enerji dönüşümü, döngüsel ekonomi ve yeşil finansman başlıklarında değerlendirmelerde bulundu. Çomu, Sunar Yatırım’ın entegre üretim yapısı ve biyoendüstriye dönüşüm stratejilerini de katılımcılarla paylaştı.

“Çukurova’dan dünyaya uzanan üretim modeli”

Şirketin dönüşüm sürecine değinen Çomu, 1974 yılında başlayan üretim yolculuğunun bugün 6 kıtaya yayıldığını ve 120’den fazla ülkeye ihracatla devam ettiğini belirtti. Sunar Yatırım’ın tarımsal hammaddeleri yalnızca işleyen bir yapı olmadığını ifade eden Çomu, bu ürünlerin gıda, kimya, ilaç ve biyoplastik gibi yüksek katma değerli alanlara dönüştürüldüğünü söyledi.

“Entegre yapı çevresel etkiyi azaltıyor”

Sürdürülebilirliğin şirket stratejisinin merkezinde yer aldığını vurgulayan Çomu, üretim süreçlerinin enerji verimliliği, su yönetimi ve atık geri kazanımı gibi alanlarla entegre şekilde yürütüldüğünü ifade etti. Çomu, “Sürdürülebilir üretim bizim için verimlilik, düşük karbon ve döngüsel ekonomi ekseninde şekillenen bütüncül bir dönüşüm modelidir” dedi.

Yenilenebilir enerji ve emisyon hedefleri

Sunar Yatırım’ın sürdürülebilirlik çalışmalarına ilişkin bilgi veren Çomu, 41,5 MWp kurulu güce sahip güneş enerjisi yatırımlarıyla enerji dönüşümünü sürdürdüklerini belirtti. Şirketin 2025 itibarıyla elektriğinin yüzde 50’sini güneş enerjisinden karşıladığı, 2027’ye kadar bu oranı yüzde 100’e çıkarmayı hedeflediği aktarıldı.

Ayrıca 2025’te 7,36 milyon kWh enerji tasarrufu sağlandığı, 3.529 ton karbon salımının önlendiği ve 36 ambalaj optimizasyon projesiyle plastik kullanımının azaltıldığı kaydedildi.

Biyoplastik ve döngüsel ekonomi vurgusu

Konferansta Sunar NP’nin biyoplastik çalışmaları da ele alındı. Çomu, biyobozunur biyopolimerlerin yalnızca çevresel değil, sanayiyle uyumlu teknolojiler olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

“Dönüşüm artık bir tercih değil, sanayinin kaçınılmaz yönüdür” diyen Çomu, geliştirilen ürünlerin 90 ila 180 gün içinde doğada çözünerek mikroplastik oluşumunu engellediğini ve döngüsel ekonomiye katkı sunduğunu belirtti.

Sunar Yatırım’ın tarımdan biyoendüstriye uzanan entegre üretim modeli, konferansta sürdürülebilir sanayi dönüşümüne örnek uygulamalar arasında gösterildi.

Bugün itibarıyla yürürlüğe giren değişikliklerle birlikte bireysel ve ticari kredilerde büyüme oranları aşağı çekildi. Yapılan güncellemeye göre, tüketici kredileri içinde yer alan ihtiyaç ve taşıt kredilerinde büyüme sınırı yüzde 4’ten yüzde 3’e düşürüldü. Kredili mevduat hesabı (KMH) limit artışlarında ise oran yüzde 2’den yüzde 1’e indirildi.

Ticari krediler tarafında da benzer bir sıkılaşmaya gidildi. KOBİ’lere kullandırılan Türk lirası kredilerde büyüme sınırı yüzde 5’ten yüzde 4,5’e çekilirken, KOBİ dışındaki işletmelere yönelik TL kredi büyüme limiti yüzde 3’ten yüzde 2’ye indirildi.

Merkez Bankası, bireysel kredilerde tüm alt kalemlerde de ek 1 puanlık daraltma yapıldığını belirtti.

TCMB, alınan kararların sıkı para politikası duruşunu desteklemeyi ve makrofinansal dengeyi korumayı amaçladığını vurgularken, ihracat, yatırım, tarım ve kamuya yönelik kredi kullandırımlarının ise bu sınırlamaların dışında tutulmaya devam edeceğini açıkladı.

Krediye Erişim Zorlaşabilir

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) kredi büyüme sınırlarında yaptığı yeni düzenleme, bireysel ve ticari kredi kullanımını doğrudan etkileyebilecek sonuçlar doğurabilir.

Uzman değerlendirmelerine göre ihtiyaç, taşıt ve kredili mevduat hesabı (KMH) gibi bireysel kredilerde büyüme limitlerinin düşürülmesi, bankaların kredi verme süreçlerinde daha seçici davranmasına yol açabilir. Bu durum, kredi başvurularında onay süreçlerinin uzaması ve bazı başvurularda daha sıkı değerlendirme yapılması anlamına gelebilir.

Ayrıca bankaların kredi büyüme alanlarının daralması nedeniyle kampanya ve düşük maliyetli kredi tekliflerinde azalma yaşanabileceği ifade ediliyor. KMH limit artışlarındaki düşüş ise vatandaşların acil nakit ihtiyaçlarına erişimini daha kontrollü hale getirebilir.

Karar doğrudan faiz artışı içermese de, kredi arzındaki sınırlamalar nedeniyle finansmana erişimde dolaylı bir sıkılaşma etkisi oluşturabileceği değerlendiriliyor.

Konuyu gündemine alan Hazine Bakanlığı eski Bürokratlarından Hesap Uzmanı ve Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri Doç. Dr. Ergül Halisçelik, “Türkiye enerji piyasası son yılların en büyük çelişkilerinden birini yaşıyor. Enerji Piyasaları İşletme A.Ş. (EPİAŞ) bünyesindeki Gün Öncesi Piyasası’nda (GÖP) elektrik fiyatları bazı saatlerde sıfır TL seviyelerine kadar gerilerken; sanayici, esnaf ve vatandaş yüksek elektrik faturalarıyla karşı karşıya kalmaya devam ediyor” dedi.

ÜRETİM VE DAĞITIM ÖZEL SEKTÖRDE

Türkiye’de elektrik üretiminin yüzde 83’ü özel sektör tarafından gerçekleştirildiğine dikkat çeken Doç. Dr. Ergül Halisçelik, “Elektrik maliyetleri gerekçe gösterilerek üretim maliyetlerine zam yapılıyor, ulaşım tarifeleri artırılıyor, belediyeler enerji giderlerinden şikâyet ediyor, üretici ise zarar ettiğini söylüyor. Dağıtım ve perakende satışın tamamı da özel şirketlerin kontrolünde bulunuyor. Hal böyleyken, piyasalarda oluşan ucuz elektriğin neden toplumsal refaha dönüşmediği sorusu giderek daha yüksek sesle soruluyor. Eğer elektrik borsasında fiyatlar sıfıra kadar düşüyorsa, vatandaş neden hâlâ pahalı elektrik kullanıyor? Bu ucuz elektriğin kazancı kimin cebine gidiyor, maliyetini kim ödüyor? İşte bugün Türkiye enerji piyasasında tartışılması gereken temel mesele tam da budur” ifadelerini kullandı.

Küresel ekonomi, iklim kriziyle mücadele ve yeşil dönüşüm ekseninde tarihsel bir enerji dönüşümünden geçerken, bu dönüşümün en kritik yansımalarından biri elektrik piyasalarında yaşandığını söyleyen Doç. Dr. Ergül Halisçelik, yaptığı değerlendirmelerde önemli noktalara dikkat çekti. Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri Doç. Dr. Ergül Halisçelik, kaleme aldığı yazısında şunları ifade etti:

ENERJİ EKONOMİSİNDE PARADOKSAL BİR DÖNEM: EPİAŞ’ta Elektrik Fiyatları Neden “Sıfırlanıyor”?

Küresel ekonomi, iklim kriziyle mücadele ve yeşil dönüşüm ekseninde tarihsel bir enerji dönüşümünden geçerken, bu dönüşümün en kritik yansımalarından biri elektrik piyasalarında yaşanıyor. Türkiye de son yıllarda özellikle güneş, rüzgâr ve hidroelektrik yatırımlarında önemli bir kapasite artışı sağlayarak yenilenebilir enerji alanında dikkat çeken ülkelerden biri haline geldi. Ancak tam da bu dönüşüm süreci, enerji piyasasında yeni ve derin bir çelişkiyi görünür kılıyor.

Son dönemde EPİAŞ bünyesindeki Gün Öncesi Piyasası’nda (GÖP) özellikle bahar aylarında günün belirli saatlerinde elektrik fiyatlarının sıfır TL seviyelerine kadar gerilediğine şahit oluyoruz. İlk bakışta bu tablo, “ucuz enerji” ya da “yenilenebilir enerjinin başarısı” olarak okunabilir. Ancak meselenin arka planına bakıldığında ortaya çıkan manzara çok daha karmaşık bir ekonomik ve yapısal soruna işaret ediyor.

Elektrik fiyatlarının sıfırlanmasının temelinde birkaç önemli dinamik bulunuyor. Öncelikle hidroelektrik santrallerde su seviyelerinin yükselmesi üretim kapasitesini artırıyor. Buna ek olarak güneş ve rüzgâr santrallerinin toplam üretim içindeki payı her geçen yıl büyüyor. Özellikle öğle saatlerinde güneş enerjisinin sisteme yoğun şekilde yüklenmesi, talebin mevsimsel olarak düşük kaldığı dönemlerle birleşince piyasada ciddi bir arz fazlası oluşuyor. Elektrik depolanabilir bir ürün olmadığı için, sistemde oluşan bu arz baskısı fiyatları hızla aşağı çekiyor.

Üstelik güneş ve rüzgâr santrallerinin marjinal üretim maliyetleri oldukça düşük olduğu için, bu santraller piyasaya çoğu zaman “0 TL’den satış” teklifi verebiliyor. Talebin zayıf kaldığı saatlerde ise piyasa takas fiyatı doğal olarak sıfır noktasına kadar geriliyor.

Ancak burada gözden kaçırılan kritik nokta şudur: Elektrik fiyatlarının sıfıra düşmesi, sistemde herkesin kazandığı anlamına gelmiyor. Tam tersine, bu durum enerji piyasasında ciddi bir gelir dağılımı bozukluğu, yatırım riski ve yapısal maliyet transferi yaratıyor. Çünkü fiyatlar sıfırlanırken bazı üreticiler devlet garantileri sayesinde gelirlerini korumaya devam ederken, serbest piyasada faaliyet gösteren birçok yatırımcı zararına üretim yapmak zorunda kalıyor. Daha önemlisi ise, borsadaki bu ucuzluk vatandaşın faturasına aynı ölçüde yansımıyor.

ELEKTRİK TARİFELERİ (ULUSAL TARİFE) NASIL OLUŞUR?

Kamuoyunda elektrik faturaları çoğu zaman yalnızca “elektriğin fiyatı” üzerinden değerlendiriliyor. Oysa konut abonelerinin kullandığı ulusal tarife sistemi, tek bir maliyet kaleminden değil; üretimden dağıtıma, vergilerden kamu desteklerine kadar uzanan çok katmanlı bir fiyatlama mekanizmasından oluşuyor. Vatandaşın faturasında gördüğü nihai rakam, yalnızca EPİAŞ elektrik borsasında oluşan aktif enerji fiyatını değil; dağıtım bedellerini, iletim maliyetlerini, sistem kullanım giderlerini, vergileri ve sübvansiyon politikalarını da içeriyor.

Faturanın en görünür kısmı olan “aktif enerji bedeli”, doğrudan elektrik üretim maliyetlerinden ve EPİAŞ’taki piyasa fiyatlarından etkileniyor. Ancak bunun yanında dağıtım şirketlerinin altyapı yatırımları, bakım-onarım giderleri, kayıp-kaçak hedefleri ve şebeke işletim maliyetleri de tarifeye yansıtılıyor. Bunlara ek olarak Belediye Tüketim Vergisi (BTV), KDV ve çeşitli yasal kesintiler faturanın toplam tutarını büyütüyor.

Ancak sistemin en kritik ve kamuoyu tarafından en az bilinen boyutu sübvansiyon mekanizmasıdır. Çünkü devlet destekleri faturada ayrı bir kalem olarak görünmüyor; doğrudan tarife yapısının içine gömülü şekilde uygulanıyor. Başka bir ifadeyle vatandaşın ödediği rakam, yalnızca maliyetlere göre değil; devletin hangi maliyetin ne kadarını tüketiciye yansıtmayı tercih ettiğine göre belirleniyor.

Son dönemde vatandaşın hissettiği yüksek fatura artışlarının temel nedeni de yalnızca enerji maliyetlerindeki yükseliş değil; sübvansiyon mekanizmasının kapsamının daraltılmasıdır. Yani devletin daha önce üstlendiği maliyetlerin daha büyük kısmı doğrudan tüketicinin omzuna yüklenmektedir. Bu nedenle EPİAŞ’ta elektrik fiyatları bazı saatlerde sıfıra kadar düşse bile, bu ucuzluk aynı ölçüde faturaya yansımamaktadır.

EPİAŞ’TA FİYATLAR NEDEN SIFIRA DÜŞÜYOR? Arz ve Talep Dengesinde Yapısal Çarpıklık

Elektrik piyasasının en temel kuralı, üretilen enerjinin eş zamanlı olarak tüketilmek zorunda olmasıdır; yani elektrik, doğası gereği (devasa batarya sistemleri olmadığı müddetçe) şebekede depolanamaz. Dolayısıyla fiyat oluşumu, o anki anlık arz ve talep dengesinin marjinal maliyetine göre şekillenir.

Peki, borsada fiyatı sıfıra çeken dinamikler nelerdir?

Yenilenebilir Enerji Yoğunluğu ve Marjinal Maliyet Teorisi: Türkiye’nin lisanssız güneş (GES) ve rüzgar (RES) kurulu gücü, sağlanan teşviklerin de etkisiyle büyük bir sıçrama gerçekleştirmiştir. Özellikle Mart, Nisan ve Mayıs aylarında nehir akışlarının (hidrolik) zirve yapması, güneşlenme süresinin artması ve havaların ne sıcak ne de çok soğuk olması sebebiyle klima yükünün (talebin) dip yapması, piyasada muazzam bir arz fazlası yaratmaktadır. Güneş ve rüzgar santrallerinin işletme ve yakıt maliyetleri teorik olarak "sıfır" olduğu için, bu santraller borsaya "fiyattan bağımsız (0 TL)" satış teklifi girerler. Sistem önceliği bu ucuz kaynağa verdiği için, talep azaldığında piyasa takas fiyatı (PTF) sıfır noktasına demirler.

Baz Yük Santrallerinin Esneklik Sorunu: Fiyatların sıfıra düşmesine rağmen, büyük linyit, ithal kömür veya doğalgaz kombine çevrim santralleri üretimi tamamen durduramazlar. Çünkü teknik olarak bir termik santrali kapatıp birkaç saat sonra yeniden devreye almanın maliyeti (start-up maliyeti), o birkaç saat boyunca elektriği 0 TL’den sisteme zararına vermenin maliyetinden çok daha yüksektir. Dolayısıyla, büyük konvansiyonel üreticiler "zararın neresinden dönülse kârdır" mantığıyla şebekeye elektrik basmaya devam eder ve arz fazlasını daha da körükler.

SERBEST PİYASA EKONOMİSİ VE HAKSIZ REKABET TARTIŞMASI: YEKDEM Koruması ve Asimetrik Piyasa Yapısı

Elektrik piyasasında bugün yaşanan tartışmaların merkezinde yalnızca fiyatların düşmesi değil, bu düşüşün piyasa aktörleri üzerindeki etkilerinin eşit dağılmaması yer alıyor. Çünkü serbest piyasa ekonomisinin en temel ilkesi; piyasadaki tüm oyuncuların aynı risk ve ödül mekanizmasına tabi olmasıdır. Ancak Türkiye’de mevcut elektrik piyasası yapısı, özellikle teşvik ve garanti mekanizmaları nedeniyle giderek daha asimetrik bir görünüm kazanıyor.

Bu yapının en dikkat çekici örneklerinden biri Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması’dır (YEKDEM). Geçmiş dönemde YEKDEM kapsamında yatırım yapan bazı üreticiler, devlet garantili alım fiyatlarından yararlanmaya devam ediyor. Özellikle döviz bazlı eski teşvik modelleri sayesinde, piyasa fiyatı sıfıra kadar düşse bile bu santraller üretimlerini garanti fiyat üzerinden satabiliyor. Yani EPİAŞ’ta elektrik saatlerce 0 TL’den işlem görse dahi, bu üreticilerin gelir akışı büyük ölçüde korunuyor.

Ancak piyasanın diğer tarafında çok farklı bir tablo bulunuyor. Devlet garantisi olmadan, tamamen serbest piyasa koşullarına güvenerek yatırım yapan üreticiler; fiyatların sıfırlandığı saatlerde gelir elde edemediği gibi, sistem kullanım maliyetleri nedeniyle zararına üretim yapmak zorunda kalıyor. Özellikle doğalgaz, kömür ve bazı serbest yenilenebilir enerji yatırımları açısından bu durum ciddi bir finansal baskı yaratıyor.

Daha da önemlisi, son yıllarda 10 yıllık alım garantisi süresi sona eren birçok yenilenebilir enerji yatırımcısı da artık koruma kalkanının dışına çıkmış durumda. Bir dönem yüksek maliyetlerle kurulan bu tesisler bugün piyasa fiyatlarının baskısı altında ayakta kalma mücadelesi veriyor. Nakit akışı bozulan yatırımcıların önemli bir kısmı kredi geri ödemelerinde zorlanırken, sektör içinde sıkça dile getirilen “yatırımların finans çevrelerinin eline geçmesi” riski giderek büyüyor.

Tam da bu noktada piyasanın en kritik çelişkilerinden biri ortaya çıkıyor: Fiyat yükseldiğinde regülasyon devreye giriyor, tavan fiyat uygulanıyor ve üretici gelirleri sınırlandırılıyor; ancak fiyatlar aşırı düştüğünde piyasayı dengeleyecek koruyucu bir mekanizma işletilmiyor. Başka bir ifadeyle sistem, kazanç dönemlerinde müdahaleci; zarar dönemlerinde ise tamamen serbest piyasa mantığıyla hareket ediyor.

“NEGATİF FİYAT” TARTIŞMASI: Türkiye’de Neden Gerçek Bir Piyasa Sinyali Oluşmuyor?

Elektrik piyasasında bugün yaşanan en kritik sorunlardan biri de fiyat mekanizmasının gerçek piyasa koşullarını tam anlamıyla yansıtamamasıdır. Çünkü serbest piyasanın sağlıklı işleyebilmesi için fiyatların yalnızca yükseliş dönemlerinde değil, arz fazlasının oluştuğu dönemlerde de sistemi dengeleyecek ekonomik sinyaller üretmesi gerekir. Türkiye’de ise mevcut regülasyon yapısı, bu doğal denge mekanizmasının tam olarak çalışmasını engelliyor.

Avrupa’daki gelişmiş elektrik piyasalarında arz fazlası oluştuğunda fiyatların negatif seviyelere düşmesine izin veriliyor. Özellikle Almanya, Hollanda ve İskandinav ülkelerinde rüzgârın çok güçlü estiği veya güneş üretiminin aşırı arttığı dönemlerde elektrik fiyatları zaman zaman eksi seviyelere kadar gerileyebiliyor. Bu durum ilk bakışta sıra dışı görünse de, aslında piyasa açısından son derece rasyonel bir mekanizma işlevi görüyor.

Negatif fiyatın anlamı şudur: “Sistemde ihtiyaçtan fazla elektrik var. Eğer üretmeye devam etmek istiyorsan, sisteme yük bindirdiğin için bunun maliyetine katlanmalısın.” Böylece piyasa, üreticilere doğal bir dengeleme sinyali gönderiyor. Esnek olmayan santraller üretimi kısmaya yöneliyor, depolama yatırımları teşvik ediliyor ve sistem kendi içinde daha dengeli çalışıyor.

Türkiye’de ise EPDK mevzuatı nedeniyle piyasa taban fiyatı sıfır TL ile sınırlandırılmış durumda. Yani fiyatlar sıfırın altına inemiyor. Bu nedenle arz fazlası oluşsa bile sistem, üreticilere yeterince güçlü bir ekonomik sinyal gönderemiyor. Sonuç olarak bazı santraller zararına da olsa üretime devam ediyor, arz fazlası büyüyor ve piyasa kendi kendini dengeleme kapasitesini kaybediyor.

TÜKETİCİ PARADOKSU: Ucuz Enerji Neden Faturaya İndirim Olarak Yansımıyor? “Narh Düzeni” Kime Yarıyor?

Elektrik piyasasında bugün yaşanan en büyük çelişki tam da burada ortaya çıkıyor: EPİAŞ elektrik borsasında bazı saatlerde fiyatlar sıfıra kadar düşerken, vatandaşın elektrik faturasında kayda değer bir ucuzlama görülmüyor. Dahası, sanayici yüksek enerji maliyetlerinden şikâyet etmeye devam ediyor; belediyeler ulaşım zamlarını elektrik giderleriyle gerekçelendiriyor; küçük esnaf ise artan işletme maliyetleri altında ayakta kalmaya çalışıyor. Hal böyleyken kamuoyunda giderek daha yüksek sesle şu soru soruluyor: “Madem elektrik bazı saatlerde neredeyse bedava, bu ucuzluk neden vatandaşa yansımıyor?”

Bu sorunun cevabı, Türkiye’deki elektrik piyasasının yalnızca üretim maliyetlerinden oluşmayan çok katmanlı yapısında gizli. Çünkü vatandaşın ödediği elektrik faturası, yalnızca EPİAŞ’ta oluşan spot piyasa fiyatlarından ibaret değil. Tarife sistemi; dağıtım bedelleri, iletim maliyetleri, vergiler, sistem kullanım giderleri, sübvansiyon mekanizmaları ve çeşitli regülasyon kalemleriyle birlikte şekilleniyor. Dolayısıyla borsada fiyatların düşmesi, tek başına faturaların aynı oranda düşeceği anlamına gelmiyor.

Ancak burada dikkat çekici olan nokta, piyasa fiyatları hızla yükseldiğinde tarifelerin çok kısa sürede güncellenebilmesi; buna karşın fiyatlar sert şekilde düştüğünde benzer bir indirimin aynı hızla tüketiciye yansımamasıdır. Başka bir ifadeyle sistem, maliyet artışlarını topluma hızla aktarırken; maliyet düşüşlerini aynı ölçüde toplumsallaştırmıyor.

Bugün Türkiye’de ortaya çıkan tablo oldukça çarpıcıdır: Elektrik piyasasında fiyatlar düşüyor, ancak bu düşüş toplumsal refaha aynı ölçüde yansımıyor. Üretici zarar ediyor, yatırımcı belirsizlik yaşıyor, tüketici ise ucuzlayan elektriğin avantajını hissedemiyor. Böyle bir yapı sürdürülebilir olmadığı gibi, enerji piyasasında adalet ve verimlilik tartışmalarını da kaçınılmaz hale getiriyor.

SEKTÖREL RİSKLER: Yatırımcının Kaçışı ve Arz Güvenliği Tehdidi

Elektrik piyasasında fiyatların uzun süre sıfır seviyelerine yakın seyretmesi, yalnızca bugünün maliyet tartışmalarını değil; Türkiye’nin enerji arz güvenliğini ve gelecekteki yatırım kapasitesini de doğrudan etkileyen stratejik riskler üretmektedir. Çünkü enerji sektörü, kısa vadeli fiyat hareketlerinden çok; uzun vadeli yatırım güvenine, finansman sürdürülebilirliğine ve öngörülebilir piyasa yapısına ihtiyaç duyan bir alandır.

Bugün Türkiye’de serbest piyasaya güvenerek yatırım yapan birçok enerji üreticisi ciddi bir finansal baskı altında bulunuyor. Özellikle hiçbir alım garantisine sahip olmayan doğalgaz, kömür ve serbest yenilenebilir enerji yatırımları; fiyatların sıfıra kadar gerilediği saatlerde gelir elde edemediği gibi, işletme maliyetlerini karşılamakta da zorlanıyor. Elektrik üretmeye devam ettikçe zarar eden bu santraller açısından mevcut piyasa yapısı sürdürülebilir olmaktan giderek uzaklaşıyor.

Daha da kritik olanı, geçmişte YEKDEM teşvikleriyle yatırım yapan ve bugün 10 yıllık garanti süresi sona eren birçok yenilenebilir enerji yatırımcısının da artık piyasanın sert gerçekleriyle karşı karşıya kalmasıdır. Bir dönem döviz bazlı kredilerle finanse edilen bu yatırımlar, bugün düşük piyasa fiyatları ve yüksek finansman maliyetleri nedeniyle ciddi nakit akışı sorunları yaşamaktadır. Sektörde giderek daha fazla konuşulan “enerji yatırımlarının finans çevrelerinin veya yüksek faizli fonların kontrolüne geçmesi” riski de tam olarak bu süreçten beslenmektedir.

Bu tablo yalnızca mevcut yatırımcıları değil, yeni yatırım kararlarını da olumsuz etkiliyor. Çünkü hiçbir banka veya uluslararası finans kuruluşu; fiyatların sürekli baskılandığı, regülasyonların öngörülemediği ve piyasa risklerinin eşit dağılmadığı bir sektöre uzun vadeli kredi vermek istemiyor. Nitekim son yıllarda Türkiye’de serbest piyasa koşullarında yeni baz yük santrali yatırımlarının belirgin biçimde yavaşlamasının arkasındaki temel nedenlerden biri de budur.

Dolayısıyla EPİAŞ’ta yaşanan “sıfır fiyat” dönemi yalnızca geçici bir piyasa anomalisi olarak değerlendirilmemelidir. Bu tablo aynı zamanda Türkiye enerji piyasasında yatırım güveninin zayıfladığına, finansal sürdürülebilirliğin bozulduğuna ve arz güvenliği açısından yeni kırılganlıkların oluştuğuna işaret eden güçlü bir uyarı niteliği taşımaktadır.

YAPISAL ÇÖZÜM ARAYIŞI: Türkiye Enerji Piyasasında Yeni Bir Tasarım İhtiyacı

Bugün gelinen noktada EPİAŞ elektrik piyasasında yaşanan “sıfır fiyat” olgusu, yalnızca dönemsel bir arz-talep dengesi meselesi değil; aynı zamanda mevcut piyasa tasarımının yeniden düşünülmesini zorunlu kılan yapısal bir kırılma alanıdır. Çünkü ortaya çıkan tablo; üreticinin zarar ettiği, yatırımcının belirsizlik yaşadığı ve tüketicinin ucuzluktan faydalanamadığı bir denge noktasına işaret etmektedir. Bu nedenle mesele artık sadece fiyatların seviyesi değil, sistemin bütününün nasıl işlediği sorusudur.

Mevcut yapıda ilk dikkat çeken alan teşvik ve destek mekanizmalarının yeniden ele alınması ihtiyacıdır. Özellikle geçmiş dönemlerde uygulanan YEKDEM benzeri sabit alım garantisi modelleri, bir yandan yatırımı hızlandırırken diğer yandan piyasa fiyat sinyallerinden bağımsız bir gelir yapısı oluşturmuştur. Bugün gelinen aşamada bu tür mekanizmaların piyasa gerçekleriyle daha uyumlu, riskin daha dengeli dağıtıldığı esnek modellere evrilmesi gerektiği açıktır. Aksi halde hem kamu maliyesi hem de tüketici üzerindeki dolaylı yükler artmaya devam edecektir.

İkinci kritik alan, tüketici tarafında dinamik tarife sisteminin eksikliğidir. Elektrik artık yalnızca üretim ve tüketim dengesiyle değil, zamanlama yönetimiyle de şekillenen bir emtia haline gelmiştir. Buna rağmen Türkiye’de hanehalkı büyük ölçüde sabit tarifeler üzerinden faturalandırılmaktadır. Oysa akıllı sayaç altyapısının yaygınlaştığı bir sistemde, tüketicinin gün içindeki fiyat dalgalanmalarına tepki verebilmesi hem bireysel maliyetleri düşürecek hem de sistemin dengelenmesine katkı sağlayacaktır.

Üçüncü önemli başlık ise enerji depolama kapasitesidir. Güneş ve rüzgâr gibi yenilenebilir kaynakların sisteme yoğun şekilde dahil olması, üretim fazlasının belirli saatlerde kaçınılmaz olarak artmasına yol açmaktadır. Bu fazlanın ekonomik değere dönüştürülebilmesi için batarya teknolojileri, pompaj depolamalı hidroelektrik sistemler ve benzeri çözümlerin hızla devreye alınması gerekmektedir. Aksi halde gün ortasında oluşan düşük fiyatlar, sistem içinde verimsizlik olarak kalmaya devam edecektir.

Son olarak, piyasa sinyallerinin sağlıklı çalışabilmesi için fiyat mekanizmasının daha gerçekçi bir yapıya kavuşturulması gerekmektedir. Uluslararası örneklerde görüldüğü gibi, arz fazlası durumlarında negatif fiyatlamaya izin verilmesi, sistemin kendi kendini dengelemesini kolaylaştıran önemli bir araçtır. Bu mekanizma, üreticiyi daha rasyonel davranmaya zorladığı gibi, yatırım kararlarını da daha verimli alanlara yönlendirebilir.

Tüm bu başlıklar birlikte değerlendirildiğinde ortaya çıkan sonuç açıktır: Türkiye enerji piyasasında ihtiyaç duyulan şey yalnızca teknik bir fiyat düzeltmesi değil, çok boyutlu bir yapısal reformdur. Bu reformun temel amacı ise nettir; hem yatırımcının güven duyduğu hem tüketicinin adil fiyat ödediği hem de sistemin sürdürülebilir şekilde çalıştığı bir enerji dengesi kurmak.

SONUÇ: Enerjide Asıl Soru- Kim Kazanıyor, Kim Kaybediyor?

EPİAŞ elektrik borsasında ortaya çıkan “sıfır fiyat” olgusu, yüzeyde teknik bir piyasa dalgalanması gibi görünse de, gerçekte enerji sisteminin yapısal dönüşümüne eşlik eden daha derin bir uyumsuzluğa işaret etmektedir. Yenilenebilir üretimin payının hızla arttığı, arzın dönemsel olarak talebin üzerine çıktığı ve elektriğin depolanamayan bir emtia olarak sistemde baskı oluşturduğu bir yapıda fiyatların düşmesi elbette beklenen bir sonuçtur. Ancak bu düşüş, ekonominin tüm aktörlerine eşit şekilde yansımıyorsa, burada artık yalnızca piyasa dinamiklerinden değil, tasarım eksikliğinden söz etmek gerekir.

Bugün gelinen noktada tablo oldukça nettir: Üretici tarafında gelir oynaklığı artmakta, yatırım iştahı zayıflamakta ve finansman maliyetleri yükselmektedir. Tüketici tarafında ise teoride ucuzlaması gereken enerji, tarife yapısı ve sübvansiyon katmanları nedeniyle aynı ölçüde hissedilememektedir. Aradaki dengeyi sağlayan mekanizma ise maliyetleri farklı kanallar üzerinden yeniden dağıtarak sistemi ayakta tutmaya çalışmaktadır.

Bu çerçevede asıl soru artık “elektrik neden ucuzladı?” değil, “bu ucuzluk neden toplumsal refaha dönüşemiyor?” sorusudur. Çünkü enerji piyasasında fiyat sinyali tek başına bir gösterge değildir; belirleyici olan, bu sinyalin yatırım kararlarına, tüketim davranışlarına ve nihayetinde toplumsal refaha nasıl yansıdığıdır.

Eğer fiyatlar bazı saatlerde sıfıra kadar gerilediği halde ne üretim maliyetlerinde kalıcı bir iyileşme sağlanıyor ne de vatandaşın faturasında hissedilir bir rahatlama oluşuyorsa, burada piyasa mekanizmasının yeniden ele alınması zorunlu hale gelmiştir. Benzer şekilde, yatırımcıların sistem dışına itildiği ve tüketicinin fiyat avantajına erişemediği bir yapı, uzun vadede ne sürdürülebilir ne de adil bir denge üretebilir.

Bu nedenle enerji sektöründe ihtiyaç duyulan yaklaşım, kısa vadeli fiyat hareketlerinin ötesine geçen bütüncül bir regülasyon mimarisidir. Üreticiyi korurken tüketiciyi gözeten, piyasa sinyallerini bozmadan işleyen ve riskleri daha dengeli dağıtan bir yapı artık bir tercih değil, zorunluluktur.

Uluslararası örneklerde olduğu gibi negatif fiyat mekanizmasının tartışmaya açılması da bu açıdan önemlidir. Eğer elektrik bazı saatlerde gerçekten “fazla” hale geliyorsa, bu durumun ekonomik karşılığı sistem içinde net biçimde görülmeli; ortaya çıkan fayda yalnızca belirli aktörlerde değil, sanayiden toplu ulaşıma ve en nihayetinde vatandaşa kadar yayılmalıdır. Aksi halde borsada görülen “sıfır” fiyatlar, yalnızca görünürde bir ucuzluk üretirken, tüketici tarafında yüksek maliyetlerin üzerini örten bir yanılsamaya dönüşür.

Son tahlilde yeşil dönüşüm ve yenilenebilir enerji hedefi, ancak kamusal yararı önceleyen, bölüşümde adaleti gözeten ve piyasa mekanizmasını bozmadan dengeyi sağlayan rasyonel bir ekonomik tasarımla anlam kazanabilir. Aksi durumda, EPİAŞ’ta görülen “sıfır” fiyatlar ile vatandaşın ödediği “yüksek” faturalar arasındaki makas, enerji ekonomisinde derinleşen yapısal bir çelişki olarak kalmaya devam edecektir.

İyi tarım uygulamaları desteği kapsamında üreticilere 74 milyon 766 bin 335 TL aktarılırken, organik tarım desteği için 19 milyon 64 bin 6 TL ödeme gerçekleştirilecek. Tarımsal yayım ve danışmanlık desteği kapsamında da 2 milyon 590 bin 875 TL çiftçilerin hesaplarına yatırılacak.

Yetkililer, buzağı desteği kapsamında TCKN son hanesi 4, 6 ve 8 olanlar ile VKN son hanesi 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8 ve 9 olan üreticilere ait ödemelerin 22 Mayıs 2026 saat 18.00’den sonra hesaplara aktarılacağını bildirdi.

Adana’da üreticiler, destek ödemelerinin tarım ve hayvancılık faaliyetlerine önemli katkı sağlayacağını ifade etti.

Aidat Artışlarına Sınır Geldi

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’nda yapılan değişiklik kapsamında yöneticilerin aidat belirleme yetkisi sınırlandırıldı. Buna göre site ve apartman yönetimleri, yeniden değerleme oranının üzerinde aidat artışı yapamayacak.

Eğer bu oranı aşan bir artış yapılması gerekiyorsa, yönetim en geç 3 ay içinde Kat Malikleri Kurulu’nu toplantıya çağıracak. Zam kararı ise yalnızca kat maliklerinin onayıyla alınabilecek.

Son Kararı Artık Kat Malikleri Verecek

Mevcut sistemde yöneticiler üst sınır olmadan yıllık işletme projesi hazırlayabiliyor, kat maliklerinin 7 gün içinde itiraz etmemesi halinde aidatlar kesinleşiyordu. Bu durum birçok vatandaşın yüksek aidatlarla karşı karşıya kalmasına neden oluyordu.

Yeni düzenlemeyle birlikte aidat belirleme konusunda nihai yetki Kat Malikleri Kurulu’na geçti. Yönetimler yalnızca çalışan maaşları, sigorta giderleri, yakıt, elektrik ve su gibi zorunlu giderler için yeniden değerleme oranı kadar geçici artış yapabilecek.

Daha yüksek artışlar ise site sakinlerinin onayına bağlı olacak.

Toplantıda Çoğunluk Şartı

Yeniden değerleme oranının üzerinde aidat artışı yapılabilmesi için ilk toplantıda yüzde 50+1 çoğunluk aranacak. Eğer yeterli katılım sağlanamazsa ikinci toplantıda katılanların çoğunluğunun kararı geçerli olacak.

Böylece aidat miktarını doğrudan site sakinleri belirleyecek.

Yönetim Planı Değişikliği Kolaylaşıyor

Kanunun 70’inci maddesinde yapılan değişiklikle toplu yapılarda yönetim planı değişikliği için gereken karar nisabı da düşürüldü. Daha önce 5’te 4 çoğunluk gerekirken yeni düzenlemeyle bu oran 3’te 2 olarak belirlendi.

Bu değişiklikle site yönetimlerinde yaşanan karar alma sorunlarının azaltılması hedefleniyor.

Bakan Kurum: “Keyfi Kararların Önüne Geçilecek”

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

“Vatandaşlarımızın ihtiyacı neyse o adımları atıyoruz. Site aidatlarına yönelik düzenlemelerimizden ilki Resmi Gazete’de yayımlandı. Site yönetiminin fiyat belirleme yetkisi vatandaşa aktarıldı. Böylelikle site yönetimlerinin başta aidat tutarı olmak üzere keyfi kararlar almasının önüne geçmeyi hedefliyoruz.”

"Esnafın Hesaplarına, POS Gelirlerine Bloke Konuluyor"

Savaşlar, ekonomik daralma, yüksek kefalet kredisi faizleri ve finansmana erişim zorluğu nedeniyle borç yükü altında ezilen esnafların kendisine gönderdiği mesajları kürsüden okuyan Kısacık, baskıcı vergi tahsilatı uygulamalarını şu sözlerle deşifre etti:

“Esnafımız, ‘Acaba bayram öncesi iktidardan bize bir yapılandırma müjdesi gelir mi?’ diye günlerdir gözünü meclise dikmiş durumda. Bir esnafımız bugün bana ulaşarak, ‘Vergi ve SGK borcum nedeniyle bu sabah hesaplarıma e-haciz uygulandı, bloke konuldu vekilim’ dedi. Esnafın aracı gece gündüz, içinde kim olduğuna bakılmaksızın yolda bağlanıyor. Hesaplarına, POS gelirlerine bloke konuluyor. Kredi mevduat hesapları, kredi kartı limitleri askıya alınıyor. Bunlar yetmezmiş gibi iş yaptığı müşterilerine haciz ihbarnamesi gönderilip 'Bu firmaya olan borcunuzu vergi dairesine ödeyin' denilerek ticari itibarı sıfırlanıyor. Soruyorum size; üretim yapan, risk alan bu insanlara devletimiz bunu neden yapıyor?”

"Esnafa Çöktüğünüz Kadar Çetelerin Üstüne Gitmediniz"

İktidar sıralarına dönerek sert eleştirilerde bulunan Sadullah Kısacık, emniyet ve maliye politikaları arasındaki tezatlığa dikkat çekerek konuşmasını şu çarpıcı ifadelerle sürdürdü:

• Uyuşturucu Vurgusu: Esnafla mücadele ettiğiniz kadar uyuşturucu satıcılarıyla mücadele etseydiniz, bugün bu ülkede bir tek uyuşturucu satıcısı kalmazdı.

• Kumar ve Çeteler: Esnafa çöktüğünüz kadar kumarcılara çökseydiniz kumarın kökü kazınırdı. Esnafın üstüne gittiğiniz kadar çetelerin üstüne gitseydiniz memlekette çete kalmazdı.

"Esnaf Bu Günleri Asla Unutmayacak"

Ekonominin bel kemiği olan yerel esnafın ve küçük işletmelerin bilinçli bir baskı altında tutulduğunu savunan DEVA Partisi Adana Milletvekili Sadullah Kısacık, "Bu ülkede risk alıp üretim yapan, istihdam sağlayan esnafla derdiniz ne? Alıp veremediğiniz ne, hâlâ anlamış değiliz. Ancak şundan emin olun; esnaf kendisine yaşatılan bu zor günleri, bu e-hacizleri, bu bloke edilen hesapları asla unutmayacak; bizler de unutturmayacağız" diyerek iktidarı esnafı rahatlatacak acil bir borç yapılandırma modelini devreye sokmaya davet etti.

Ankara Harekete Geçti: Yatırımlar Seri Toplantılarla Takip Ediliyor

Yumurtalık ve Ceyhan hattında kurulan endüstriyel ekosistemi tek tek ele aldıklarını belirten Vali Mustafa Yavuz, bu buluşmanın bir seri halinde devam edeceğini müjdeledi. İlki Rönesans Holding yatırımıyla yapılan koordinasyon toplantısının ikincisini SASA ile gerçekleştirdiklerini ifade eden Vali Yavuz, bir sonraki gündemin ise Kimya İhtisas Endüstri Bölgesi olacağını söyledi.

Geçen bir aylık süreçte çok olumlu gelişmeler yaşandığını aktaran Vali Yavuz, "Daha önceki toplantımızda konuşulan 3-5 kritik konuyla ilgili Ankara düzeyinde çalışmaların başladığını memnuniyetle görmüş olduk" diyerek yerelde sağlanan kararlılığın bakanlıklar nezdinde de karşılık bulduğunu vurguladı.

Ulaşımdan Eğitime Işık Hızıyla Aksiyon Çağrısı

Yumurtalık Özel Endüstri Bölgesi’nin Adana’nın sanayi, üretim ve ihracat kapasitesini çarpan etkisiyle artıracağını belirten Vali Yavuz, oluşturulan kurulun bölgenin yarınını şekillendirecek tarihi bir görev üstlendiğini söyledi. Zaman kaybetmeye tahammülleri olmadığını ifade eden Vali Yavuz, tüm birimlere şu kritik talimatları verdi:

• Teknik Çalışma Grupları Sahaya İniyor: Geçen toplantıda ulaşımdan altyapıya kadar belirlenen 5-6 tane çalışma grubunun artık teknik düzeyde bir araya gelip hızlıca rapor üretmesi gerekiyor.

• Lojistik Üs Planlaması: Kara, demir ve deniz yolu liman entegrasyonlarıyla bölge devasa bir lojistik merkez haline geliyor. Altyapı yatırımları bu hıza uydurulmalı.

• İstihdam ve Meslek Yüksekokulları: Yatırımcıların insan kaynağı ihtiyaçları ile eldeki iş gücünü eşleştireceğiz. Sanayinin taleplerine göre meslek yüksekokulu düzeyinde yeni ve dinamik kararlar alacağız.

"Doğal gazdan telekomünikasyona, ulaşımdan eğitime, sağlıktan suya kadar bütün başlıklarda adım adım, çok hızlı bir şekilde aksiyon alıp artık düğmeleri ilikleyip tekeri döndürmemiz lazım."

"Yatırımcının Önünü Açacağız"

Kentin ve ülkenin kalkınması için ortak bir iradenin masada olduğunu belirten Vali Mustafa Yavuz, "Tek bir amacımız var: Adana’mız, bölgemiz ve ülkemiz kalkınsın. Yatırımcılarımıza yol açalım, iz açalım ki projelerini daha hızlı bitirip ekonomiye katkı sağlasınlar. Hep birlikte samimi bir şekilde taşın altına elimizi koyduğumuzda çıkacak ürün hepimizin yüzünü güldürecektir" dedi.

Zirvede Masaya Yatırılan Kritik Başlıklar

Vali Yavuz’un konuşmasının ardından SASA yetkililerinin gerçekleştirdiği sunumlar eşliğinde şu temel başlıklar detaylandırıldı:

• SASA’nın mevcut üretim tesislerinin genel durumu ve ilerleme süreçleri,

• Yumurtalık’ta planlanan dev rafineri ve petrokimya yatırımlarının fiziki kapsamı,

• Bölgenin enerji, su ve telekomünikasyon altyapı ihtiyaçları,

• Kamu kurumları nezdinde yürütülen izin, ruhsat ve tahsis süreçlerinin hızlandırılması,

• Bölge insanının istihdam edilmesine yönelik nitelikli iş gücü ve mesleki eğitim planlamaları.

Alımlar kapsamında hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme ve İİBF mezunları arasından 10 kişi, inşaat mühendisliği mezunları arasından 3 kişi ve mimarlık bölümü mezunları arasından ise 2 kişi alınacak.

Başvurular Kariyer Kapısı Üzerinden Yapılacak

Adaylar başvurularını 22 Mayıs 2026 ile 18 Haziran 2026 tarihleri arasında e-Devlet üzerinden Kariyer Kapısı sistemi aracılığıyla gerçekleştirebilecek. Başvurular yalnızca dijital ortamda kabul edilirken, posta veya farklı yöntemlerle yapılan müracaatlar geçersiz sayılacak.

KPSS ve Yabancı Dil Şartı Aranacak

Başvuruda bulunacak adayların 2024 veya 2025 KPSS A Grubu sınavlarından belirlenen puan türlerinde en az 80 puan almış olması gerekiyor. Ayrıca adayların İngilizce, Almanca veya Fransızca dillerinden YDS, e-YDS ya da YÖKDİL sınavlarından en az 50 puan alması şartı aranacak.

Başvuracak adayların 1 Ocak 2026 itibarıyla 35 yaşını doldurmamış olması gerektiği de ilan detayları arasında yer aldı.

Yazılı Sınav Ankara’da Yapılacak

İki aşamalı gerçekleştirilecek giriş sınavının ilk bölümü olan yazılı sınav, 12 Temmuz 2026 tarihinde Ankara’da yapılacak. Yazılı sınavı başarıyla geçen adaylar daha sonra sözlü sınava katılmaya hak kazanacak.

Sınav sonuçları ve aday listeleri Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün resmi internet sitesi ile Kariyer Kapısı sistemi üzerinden ilan edilecek.

Başarılı Olanlar Müfettiş Yardımcısı Olarak Göreve Başlayacak

Yazılı ve sözlü sınavların ortalamasıyla belirlenecek başarı sıralamasına göre adayların atamaları yapılacak. Sınavlarda 100 puan üzerinden en az 70 puan alma şartı aranacak.

Vakıflar Genel Müdürlüğü ayrıca ihtiyaç durumuna göre ilan edilen kadro sayısından daha az personel alma hakkını saklı tuttuğunu da duyurdu.

4 Farklı Kadroda Alım Yapılacak

Yayımlanan ilana göre Başkanlık bünyesinde tam zamanlı çalıştırılmak üzere;

• 5 Yazılım Geliştirme Uzmanı

• 9 Kıdemli Yazılım Geliştirme Uzmanı

• 2 Kıdemli Veritabanı Uzmanı

• 4 Kıdemli Sistem ve Güvenlik Uzmanı

olmak üzere toplam 20 bilişim personeli istihdam edilecek.

Başvurular İnternet Üzerinden Yapılacak

Adaylar yalnızca bir pozisyon için başvuru yapabilecek. Başvurular, 23 Mayıs 2026 tarihinde başlayacak ve 15 Haziran 2026 saat 18.00’e kadar Başkanlığın resmi internet sitesi üzerinden gerçekleştirilecek. Elden ya da posta yoluyla yapılan başvurular kabul edilmeyecek.

Deneyim ve Teknik Bilgi Şartı Aranacak

İlana göre adaylardan; yazılım geliştirme, sistem yönetimi, ağ güvenliği ve veritabanı yönetimi gibi alanlarda ciddi mesleki deneyim istenecek. Bazı kadrolar için en az 3 yıl, bazı üst düzey pozisyonlar için ise 10 yıla kadar tecrübe şartı aranıyor.

Ayrıca adayların .NET, Angular, React, PostgreSQL, MSSQL, Linux, siber güvenlik, ağ yönetimi ve çeşitli sunucu teknolojileri gibi alanlarda bilgi sahibi olduklarını belgelemeleri gerekecek.

KPSS ve Yabancı Dil Puanı Etkili Olacak

Başvuruların değerlendirilmesinde KPSS puanının yüzde 70’i ile yabancı dil puanının yüzde 30’u esas alınacak. KPSS veya yabancı dil puanı bulunmayan adaylar için belirlenen varsayılan puan sistemi uygulanacak. Başarılı adaylar sözlü ve uygulamalı sınava çağrılacak.

Sınav Temmuz Ayında Ankara’da Yapılacak

Sözlü ve uygulamalı sınavların 13 Temmuz 2026 tarihinde Ankara’da bulunan Strateji ve Bütçe Başkanlığı binasında yapılacağı açıklandı. Sınavda adayların teknik bilgi düzeyi ile uygulama becerileri değerlendirilecek.

Güvenlik Soruşturması Yapılacak

Sınavı kazanan adaylar için güvenlik soruşturması gerçekleştirilecek. Soruşturması olumlu sonuçlanan adaylarla sözleşme imzalanacak. Ayrıca adaylardan sağlık raporu da istenecek.

Belediye tarafından yapılan açıklamaya göre paketleme elemanı, dolum operatörü ve forklift operatörü pozisyonlarında personel alınacak. Başvurular ve görüşmeler 22 Mayıs 2026 Cuma günü saat 14.00’te Çukurova Belediyesi İstihdam Birimi’nde gerçekleştirilecek.

İlana göre adaylarda 18-45 yaş aralığında olma, en az ortaokul mezunu olma, sağlık probleminin bulunmaması ve 3 vardiyalı çalışma sistemine uyum sağlayabilme şartları aranıyor. Ayrıca adli sicil ve icra davası bulunmayan adayların başvuru yapabileceği belirtildi.

Yetkililer, tecilli adayların da başvurabileceğini ifade ederken işe alınacak personele net 32 bin TL maaş, SGK, yemek ve servis imkanı sunulacağı açıklandı.

Çukurova Belediye Başkanı Emrah Kozay öncülüğünde sürdürülen Kariyer Günleri etkinliklerinin işverenlerle iş arayan vatandaşları buluşturmaya devam edeceği belirtildi.