5ocakgazetesi.com
Hanehalkı Bütçe Araştırması sonuçlarına göre, vatandaşın cebinden çıkan paranın en büyük ortak adresi barınma ve ulaşım olurken, gıda harcamalarındaki israf boyutları dikkat çekti.
Cebimizden Çıkan Her 100 Liranın 29 Lirası Barınmaya Gidiyor
Türkiye genelinde hanehalklarının tüketim amaçlı yaptığı harcamalar incelendiğinde, bütçeden en yüksek payı %29,3 ile konut ve kira harcamaları aldı. Barınma maliyetlerini %20,5 ile ulaştırma harcamaları takip ederken, üçüncü sırada %17,3 ile gıda ve alkolsüz içecekler yer aldı. Vatandaşların toplam tüketim bütçelerinden en az pay ayırabildiği alanlar ise sırasıyla %0,8 ile sigorta ve finansal hizmetler, %1,8 ile eğitim hizmetleri ve %2,2 ile sağlık harcamaları olarak kayıtlara geçti.
Gelir Durumu Harcama Kalıplarını Belirliyor: Zengin Ulaşıma, Dar Gelirli Konut ve Gıdaya Sıkışıyor
Araştırma, toplumun en yüksek ve en düşük gelir grupları arasındaki uçurumu harcama alışkanlıkları üzerinden net bir şekilde ortaya koydu. En yüksek gelir grubunu oluşturan beşinci %20'lik kesim, bütçesinin %25,7'sini konut ve kiraya, %25'ini ulaştırmaya ve sadece %12,4'ünü gıdaya ayırdı. Buna karşılık, en düşük gelir grubunda yer alan birinci %20'lik kesim ise bütçesinin neredeyse tamamını temel ihtiyaçlara harcamak zorunda kaldı. Dar gelirli haneler, bütçelerinin %38,7'sini konut ve kiraya, %29,2'sini ise gıda ve alkolsüz içeceklere ayırırken, ulaştırmaya yalnızca %8,6 pay ayırabildi. Bu durum, yüksek gelirli hanelerin düşük gelirli hanelere göre ulaşıma yaklaşık üç kat daha fazla pay ayırabildiğini gösterdi.
Maaşlı Çalışan ile Müteşebbis Arasındaki Fark
Hanehalkının temel gelir kaynağı da tüketim harcamalarının şekillenmesinde önemli bir rol oynadı. Temel geliri maaş, ücret veya yevmiye olan haneler bütçelerinin %26,4'ünü konut ve kiraya, %16'sını gıda ve alkolsüz içeceklere, %21,9'unu ise ulaştırmaya ayırdı. Kendi işinin sahibi olan müteşebbis gelirli hanehalklarında ise ulaştırma harcamaları %25,9 ile ilk sıraya tırmanırken, bunu %25,5 ile konut ve kira, %17 ile gıda harcamaları izledi.
Yalnız Yaşayanların Bütçe Düşmanı: Kira ve Konut Giderleri
Hanehalkı büyüklüğü arttıkça harcama önceliklerinin taze bir biçimde değiştiği görüldü. Tek kişilik haneler, konut ve kira harcamalarına %41 gibi çok yüksek bir pay ayırarak kalabalık hanelere oranla bu kaleme bir buçuk kattan daha fazla bütçe ayırmak zorunda kaldı. Tek kişilik hanelerin gıda payı %14,3, ulaşım payı %14,4 oldu. Buna tezat olarak, 6 ve daha fazla kişiden oluşan geniş aileler ise bütçelerinin %24,4'ünü konut ve kiraya, %18,1'ini ulaştırmaya ayırırken, beslenme ihtiyacının doğal bir sonucu olarak gıda ve alkolsüz içeceklere %23,7 pay ayırdı.
Mutfakta Korkunç Tablo: En Çok Taze Meyve, Sebze ve Ekmek İsraf Ediliyor
Araştırmanın en düşündürücü bölümlerinden birini ise gıda israfı verileri oluşturdu. Hanehalklarının satın aldığı gıdaları çöpe atma oranları incelendiğinde, en büyük israf kalemi %39,7'lik devasa bir pay ile taze meyve ve sebze grubu oldu. Türk mutfağının temel direği olan ekmek ise %32,5'lik oranla en çok israf edilen ikinci gıda grubu olarak listede yer aldı. Bu iki grubu, %15,1'lik pay ile süt ve süt ürünleri takip ederek mutfak bütçelerinin önemli bir kısmının tüketilmeden ziyan olduğunu kanıtladı.