Hangi hayvanlardan kurban olmaz? Bir veya iki gözü kör, aşırı derecede zayıf, kesileceği yere kadar gidemeyecek derecede topal, kulağının, kuyruğunun yarıdan fazlası kesilmiş, boynuzunun tamamı kırık olmak gibi hayvanda sonradan bir kusur oluşmuşsa o hayvandan kurban olmaz. Bununla birlikte, yaratılışta boynuzu, kulağı bulunmayan veya boynuzunun bir kısmı kırık, burulmuş, karnını doyurabilen delirmiş hayvandan kurban olur. Kurbanlık hayvan alırken hayvanın sağlıklı olması, bulaşıcı hastalıkları taşımaması da oldukça önemlidir. Hayvanın gebe olmaması da tavsiye olunur.
Kurbanlık Hayvan Tartı ile Alınabilir mi? Kurbanlık hayvan, kilo birim fiyatı belirlenmek suretiyle canlı olarak tartılıp alınıp-satılabilir. Ayrıca, toplumda herhangi bir aldatma, kargaşa ve ihtilafa yol açmayacak şekilde yaygın bir uygulama varsa, kurban edilmek üzere satın alınmak istenen hayvanın et birim fiyatı önceden belirlenmek şartıyla, kesildikten sonra eti tartılarak parasının ödenmesi yoluyla da satılabilir.
Kurbanı kim kesmelidir? Kurban sahibinin kendi kurbanını bizzat kendisinin kesmesi en iyisidir. Ancak, hayvan kesmek belli bir tecrübeyi gerektirdiğinden, kurban sahibi eğer bilmiyorsa, bilen birini vekil tayin ederek kurbanını kestirebilir. Kurban kesmek isteyip de bulunduğu yerdeki imkân ve zaman sıkıntısı olanlar, vekâletle kurban kesme kampanyalarına katılabilirler.
Kurban Nasıl Kesilir? Hayvana eziyet vermeden, nazik bir şekilde daha önceden hazırlanmış kesim yerine getirilir. (İl ve ilçelerdeki Kurban Hizmetleri Komisyonlarının belirlediği kurban kesim yerlerini tercih etmek daha yararlıdır. Zira bu yerlerde hem hayvan kesimi için ehil kasaplar görevlendirilmektedir hem de sağlık, temizlik ve hijyen açısından buralar daha güvenlidir.) Hayvan kıbleye doğru yatırılır. İki ön ve arka ayaklarından biri bir araya getirilerek bağlanır. Arka ayaklarından biri serbest bırakılmalıdır. Tekbir getirildikten sonra, Bismi’llâh-i Allah-ü Ekber diyerek keskin bir bıçak ile boğazının uygun yerinden kesilir. Kesimin hayvanın boğazındaki yumrunun baş tarafından değil de, vücut tarafından kesilmesi daha iyi olur. Hayvanın boğazında yemek borusu, nefes borusu ve iki kan damarı vardır. Kesimin geçerli olabilmesi için yemek ve nefes boruları ile iki kan damarından en az birinin kesilmiş olması gerekir. Hayvan öldükten sonra da derisine herhangi bir zarar vermeden usulüne uygun bir şekilde yüzülerek eti alınır.
Kurbanın Eti ve Derisi Nasıl Değerlendirilir? Kurban kanının yere akmasıyla birlikte esasen kurban ibadeti yerine getirilmiş olur. Eti konusunda kurban sahibi muhayyerdir. Etin tamamını yoksullara ya da hayır kurumlarına bağışlayabileceği gibi, eti üçe ayırıp, bir kısmını dağıtarak, bir kısmını eşi dostuyla yiyerek, bir kısmını da ailesine ayırarak değerlendirebilir. Müstehab olan da budur. Bununla birlikte kurban sahibi fakir olmasına rağmen bir şekilde kurban kesme imkânı bulmuşsa, etin tamamını ailesi için ayırabilir. Kurban sahibi kurbanının derisini satarak onunla bir ihtiyacını gideremez. Ancak, deriyi evinde demirbaş bir eşya olarak kullanması mümkündür. En doğrusu, deriyi güzelce tuzlayıp, bir fakire ya da hayır kurumuna bağışlamaktır.
Teşrik Tekbiri Nedir? Kurban bayramından bir gün önce, arafa günü sabah namazından itibaren, dördüncü günü ikindi namazına kadar (ikindi namazı dâhil) farz namazlardan sonra söylenmesi gereken tekbirlere Teşrik Tekbirleri denir. Toplam 23 vakittir.
***
Bu hafta; İslam’da Kurban nedir, kurban tarifi, kurban kesme zamanı, kurbanı kim kesmeli, kurban nasıl kesilir? gibi konu başlıkları adı altında dini bilgiler ışığında araştırma yazısı yazdım.
Klasik bayram yazısı yazmaktansa, İslami usule göre Kurban kesmenin önemini ve dikkat edilmesi gereken püf noktalarını siz değerli okurlarımızla paylaşmak istedim.
Şimdiden tüm İslam Âlemi’nin Mübarek Kurban Bayramı’nı kutlar, hayırlı bayramlar dilerim…
Yararlanılan Kaynaklar:
Çeşitli Fıkıh ve ilmihal Kitapları
DİB, Din İşleri Yüksek Kurulu Kararları
Buharî, Müslim ve Neseî
Buhari, Müslim, Neseî ve Ahmed
Abdullah b. Mahmûd b. Mevdûd el- Mavsılî, El-İhtiyar Li-Ta’lîlî’l-Muhtar, Ümit Yayınları: 4/230-233.