Ayrıca, bu kurumların diğer bir önemli özelliği de, nitelikli araştırmacı ve geleceğin akademisyenlerini yetiştirecek, lisansüstü düzeyde araştırma ve eğitim veren fiziki ve kültürel alt yapısı tamamlanmış akademik gelenekleri olan üniversiteler olmalarıdır. Genelde bu kapsamdaki üniversiteler, araştırma ve eğitim çıktılarının önemli kısmını üretirler.
Araştırma üniversitelerinin ülkelerin hem temel hem de uygulamalı orijinal araştırmalarını yapmaları sebebiyle, daha çok proje kaynağı ve yetişmiş insan gücünü istihdam etmek için, daha fazla finansman gereksinimi olacaktır. Araştırma üniversitelerinin bir diğer önemli özeliği de, araştırma yapan nitelikli araştırmacıları cesaretlendiren ve üretkenliklerini ödüllendiren kuramlar olmalarıdır…
Bu bağlamda Araştırma üniversiteleri, liyakati öncelikle ilke edinen, akademik kriterleri, bilimsel hedefleri doğrultusunda belirlenmiş kurumlardır. Akademik kriterlerin ve liyakatin işletilmesinde kararlı, mükemmellik arayışına dayanan amansız bir takipçi konumundadırlar.
Araştırma üniversiteleri içindeki akademik kadroların büyük çoğunluğu tarafından yanındaki lisans ve lisansüstü öğrencilerini de araştırma faaliyetleri içerisine alarak araştırma ve akademik kültürün özümsenmesini sağlayan kurumlardır. Araştırma üniversiteleri ülkelerinin akademik kadrosu, çalışanı ve öğrencisi ile her yönden ulusal ve uluslararası ölçekte niteliklere sahip bilgi ağı oluşturan, bilgiyi geliştiren ve alanındaki en iyi olma seviyesini sürekli iyileştiren elit kurumlardır.
Araştırma üniversitesi, kendi alanında iyi olma ve çağı yakalama ve önünde olma konusunda, kendi içinde ve dışında, hem rekabetçi hem de aynı zamanda işbirlikçidir. Araştırma üniversitelerinin en güçlü yanlarından biri, önde oldukları alanlarda büyük araştırma ekiplerine sahip olmalarıdır. Takım halinde çalışmayı başaran ve birbirini motive etmeyi başaran kurumlardır.
Araştırma Üniversitesi Sayıları Neden Değiştirildi Anlaşılamadı…!!!
2017-2020 yılları arasında “11 Araştırma ve 5 Aday Araştırma Üniversitesi” olarak benimsenen program, 2021 yılında Araştırma Odaklı Misyon Farklılaşması programı ile 20 kamu üniversitesine ilave olarak 3 vakıf üniversitesinin eklenmesi şeklinde genişletilmiştir.
Ancak 3 yıl denenen programdan neden vazgeçildi ve sayının 11 + 5’den 20 (kamu) + 3 (vakıf) üniversite şeklinde neden değiştirildiği açıklanmadı. Bu sayılardan Türkiye’deki 203 üniversitenin %10’unun nitelikli kabul edildiği anlaşılıyor. Türkiye adresli üniversitelerin Dünya üniversiteleri içinde vakıf üniversiteleri dahil ilk 25’e kadar bir esnekliği olabileceği görülmektedir.
Yeniden düzenlenen programda “Aday Araştırma Üniversitesi” ve “Aday Araştırma Üniversitesi Adayı” gibi sınıflamalar kaldırılmış, tüm üniversiteler “Araştırma Üniversiteleri” performans puanlarına göre A1, A2 ve A3 olmak üzere 3 grupta sınıflandırmışlardır. Çizelge 1’de görüldüğü gibi;
- 70-100 arası puan alan üniversiteler A1 Üst Düzey Araştırma Üniversitesi,
- 35-70 arası puan alanlar A2 Yüksek Düzey Araştırma Üniversitesi,
- 20-35 arası puan alanlar A3 Orta Düzey Araştırma Üniversitesi olarak tanımlanmıştır.
YÖK Tarafından Yayınlanan Üniversitelerin Sınıflandırmaları;
Programda yer alan üniversitelerin performansları, Araştırma Üniversiteleri Performans İzleme Endeksi ekseninde “Araştırma Kapasitesi” (%25), “Araştırma Kalitesi” (%40) ve “Etkileşim ve İş Birliği” (%35) başlıkları altında YÖK ve TÜBİTAK ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının daha önce belirlediği 33 alt gösterge kapsamında değerlendirilmişlerdir.
2020 yılı YÖK değerlendirmeleri ile kıyaslandığında 2021 yılında üniversitelerin puanlarında görece artış olanların yanında azalmaların da olduğu görülmüştür. ODTÜ, Boğaziçi, İzmir Yüksek Teknoloji, Hacettepe, Ege, İstanbul, Erciyes, Çukurova üniversiteleri puanlarını artırmışlardır. Ancak sıralamaya yeni katılan Marmara, Dokuz Eylül, Fırat, Karadeniz Teknik Üniversiteleri büyük bir sıçrama ile araştırma Üniversitesi programında kendilerine yer bulmuşlardır.
Çizelge 1. 2021 yılı Araştırma Üniversiteleri ve performans puanları
Sıralama | Üniversite | Toplam | Kapasite | Kalite | İşbirliği | Sıralama |
1 | Orta Doğu Teknik Üniversitesi | 85,40 | 21,39 | 35,86 | 28,15 | |
2 | İstanbul Teknik Üniversitesi | A1 | 76,24 | 19,78 | 32,83 | 23,62 |
3 | Boğaziçi Üniversitesi | 70,34 | 14,59 | 27,50 | 28,24 | |
4 | İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü | 60,87 | 15,98 | 24,95 | 19,94 | |
5 | Yıldız Teknik Üniversitesi | 54,11 | 16,20 | 23,33 | 14,58 | |
6 | Ankara Üniversitesi | 53,07 | 13,29 | 20,52 | 19,26 | |
7 | İstanbul Üniversitesi | 50,06 | 15,03 | 16,29 | 18,74 | |
8 | Erciyes Üniversitesi | A2 | 48,65 | 9,00 | 20,57 | 19,09 |
9 | Hacettepe Üniversitesi | 48,49 | 15,89 | 20,91 | 11,69 | |
10 | Gebze Teknik Üniversitesi | 44,06 | 13,98 | 16,05 | 14,03 | |
11 | Ege Üniversitesi | 38,85 | 14,58 | 14,94 | 9,32 | |
12 | İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa | 37,36 | 11,81 | 5,63 | 19,91 | |
13 | Marmara Üniversitesi | 32,74 | 7,13 | 11,10 | 14,50 | |
14 | Bursa Uludağ Üniversitesi | 32,27 | 5,42 | 13,09 | 13,76 | |
15 | Dokuz Eylül Üniversitesi | 28,80 | 7,22 | 9,77 | 11,82 | |
16 | Atatürk Üniversitesi | 28,03 | 4,27 | 14,94 | 8,82 | |
17 | Gazi Üniversitesi | A3 | 27,96 | 11,40 | 10,49 | 6,07 |
18 | Çukurova Üniversitesi | 27,63 | 6,24 | 9,91 | 11,49 | |
19 | Fırat Üniversitesi | 23,18 | 1,87 | 12,21 | 9,10 | |
20 | Karadeniz Teknik Üniversitesi | 20,23 | 3,99 | 9,09 | 7,15 | |
******** | VAKIF ÜNİVERSİTELERİ; | |||||
1. | İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi | |||||
2. | Sabancı Üniversitesi | |||||
3. | Koç Üniversitesi |
27 Aralık 2021 Pazartesi günü devam edeceğiz…