Bu konuşmadan bir kaç parçayı burada aktarmak istiyorum. Oldukça ilgi gören bu konuşmamda bugünkü adıyla TBMM olan Meclis'in kuruluş dönemini anlattım. TBMM'nin kuruluşunu anlayabilmek, değerlendirebilmek için son Meclis-i Mebusan konusunu iyi bilmem, iyi anlamak gerektir. Ankara'da Milli Meclis olarak kurulması düşünülen meclis, İstanbul'daki mebusların da katılımını sağlamak adına Büyük (genişletilmiş) Millet Meclisi adını almıştır. Aynı meclis 1921 yılında da Türkiye Büyük Millet Meclisi adını almıştır. Son Meclis-i Mebusan'ın İstanbul'da toplanmasına Mustafa Kemal çok karşı çıkmıştır. Temel gerekçesi şudur: Vahdettin ve İstanbul Hükümeti İngiltere'ye tamamen bağımlı hareket etmektedirler, onlar böyle iken Meclis'in İstanbul'da Türk Milleti adına bağımsız çalışma yapabilmesi mümkün olamaz. Bu nedenle meclis Anadolu'da toplanmalıdır. Sivas Kongresi'nde Meclis'in açılması kararının getirdiği baskıyla Aralık 1918'de Meclis'i kapatan Vahdettin 30 Eylül 1919 tarihinde yeniden açılması kararını vermiştir. Ancak, mutlaka İstanbul'da açılacaktır.
Büyük tartışmalara sahne olan meclis açılma yeri, Mustafa Kemal'in bazı yakın arkadaşlarının da İstanbul'da açılması ısrarı üzerine böyle olmuştur. Mustafa Kemal Anadolu'dan seçilen mebuslarla Ankara'da görüşmüş ve onlara Misak-ı Milli ilanı konusunu anlatmıştır. Kendisi de mebus seçilen Büyük Başbuğ Mustafa Kemal ATATÜRK, İstanbul'a gitmemiştir. Toplamda 140 kişinin seçildiği son İstanbul Meclisinde Kuvay-ı Milliyeci mebuslar çoğunluk olduğu için Misak-ı Milli ilan edilmiştir. 12 Ocak 1920 tarihinde açılan Meclis-i Mebusan'ın bu ilanı İngiltere'yi, İstanbul hükümetini ve Vahdettin'i rahatsız etmiştir. Sonuç olarak 16 Mart 1920 tarihinde İstanbul Meclisi İngiltere tarafından basılmış ve Milliyetçi, Vatansever mebuslar tutuklanıp Malta'ya götürülmüşlerdir. İşte bunun üzerine harekete geçen Mustafa Kemal, meclisin Ankara'da toplanması kararını almıştır.
İstanbul'dan gelen 96 mebusla birlikte yeni seçilen milletvekilleri toplamda 436 kişi olarak Büyük Millet Meclisi 23 Nisan 1920 tarihinde açılmıştır. Bu açılıştan sonra Kuvay-ı Milliye'nin her yaptığı iş meclis kararı ile olmuştur. Bu büyük gün 1921 yılında Milli Bayram olarak kutlanmış, 1927 yılında Çocuk Bayramı olmuş, 1935 yılında Hakimiyet-i Milliye Bayramı olmuş ve 1981 yılında Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı olmuştur. 436 kişilik 1. Meclis'in 288 kişisi yükseköğrenim mezunu, 94'ü orta öğrenim mezunudur. Yani o günün şartlarında meclisin çok büyük çoğunluğu eğitimlidir. Çok ciddi tartışmaların yapıldığı 1. Meclis Nisan 1923 tarihinde yeniden seçim yapma kararı almış ve Haziran-Temmuz 1923 tarihinde 2. Meclis için seçim yapılmıştır. 1. Meclis Saltanatı kaldırmış, 2. Meclis de Cumhuriyet’i kurmuştur. Bugün neredeyse işlevsiz hale getirilmiş olan TBMM'nin gücünün ne zaman artabileceğini bilemiyoruz.