TÜRKİYE DIŞ YATIRIM ALABİLİR Mİ

16/09/2019 19:47 771

 

Ekonomi dünyasını yakından ilgilendiren bir haber, bölgemiz açısından oldukça önem arz ediyordu. Yatırım dünyasında Ajansların ve TV haberlerinin ana konusu;

Çin'den İran'a 400 milyar dolarlık yatırım! Haberleri idi.

Çin hükümetinin, İran'a 25 yıllık bir stratejik anlaşma kapsamında enerji ve ulaştırma altyapı projeleri için 400 milyar dolarlık yatırım yapacağı belirtildi. İki ülke bu yatırımlarda ABD doları kullanmayacak.

06 Eylül 2019 Cuma Petroleum Economist'in İran Petrol Bakanlığı'na yakın bir kaynağa dayandırdığı haberine göre ağustos sonunda Pekin'i ziyaret eden İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif, 2016 yılında imzalanan 'Kapsamlı Stratejik İşbirliği Anlaşması' çerçevesinde hazırladıkları yol haritasını Çin yönetimine sundu.

İran'ın petrol ve doğal gaz sahalarında yeni üretim alanları açacak ve petrokimya endüstrisine yatırım yapacak olan Çin, İran ekonomisine büyük kısmı ilk beş yılda olmak üzere 280 milyar dolarlık girdi sağlayacak.

İran'ın ulaştırma ve imalat sanayi sektörlerine de 120 milyar dolarlık yatırım yapacak olan Çin, toplam 400 milyar doları bulunan projelerin yanı sıra en az 5000 kişilik bir askeri gücü de ülkede konuşlandıracak.

Çin ödemeyi ihracat yaptığı ülkelerin para birimleri ile gerçekleştirebileceği gibi kendi para birimi Yuan ile de yapabilecek. Böylece iki ülke, özellikle petrol ticaretinde doları bypass etmiş olacak.

İran yönetimi, Rusya'yla da benzer bir yatırım anlaşması yapmayı planlıyor.

Görüldüğü üzere, telaffuz edilen rakamlar, çok büyük rakamlar. Montanlı bir yatırım olduğu rakamlardan belli. İran tarihsel süreç te taa Perslerden bu tarafa, bölgede ağırlığını hissettirmiş, ağırlığı olan bir ülkedir. Bir de Rusya ile benzer anlaşma yaparsa, doğalgaz ve Petrolün de avantajı ile, bölgenin lider ülkesi olabilir. Burnumuzun dibindeki İran bunu yaparken, biz ne yapıyoruz?  ‘Doğrudan Yabancı Yatırımda’ ne durumdayız?

Doğrudan yabancı yatırım (DYY), liberalleşen dünya düzeniyle birlikte

ülkelerin ekonomileri ve kalkınmaları üzerinde oldukça etkili bir araç haline

gelmiştir. DYY’ler sermaye oluşumu, teknoloji, insan kaynakları gelişimi ve

yönetimi, ticaret ve rekabetçilik ile çevre kanalı yoluyla ülkelerin ekonomik büyüme

ve kalkınma süreçlerini etkilemektedir. Küresel ekonomi, çok kutuplu bir büyüme

perspektifi göstermektedir. Bu küresel eğilimde, gelişmekte olan ülkelerin (GOÜ)

uyguladıkları politikalar oldukça önem taşımaktadır. Nitekim GOÜ’lerin çektikleri

DYY’lerin büyüklüğü ve sektörel dağılımı, bu ülkelerin teknolojik gelişmelerine ve

sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmasına önemli derecede katkı

sağlamaktadır. Bu noktada, ülkelerin ulusal ve bölgesel düzeyde uygulayacakları

stratejilerin hem küresel hem de ülke ekonomileri bağlamında önemli etkileri

olmaktadır.

Ülkelerin büyüme ve sürdürülebilir kalkınmalarını destekleyecek DYY

girişlerini artırma çabaları, uluslararası DYY akımlarını belirleyen faktörlerin detaylı

incelenmesini de gerekli kılmıştır. Bu nedenle çalışmada uluslararası doğrudan

yabancı yatırımları analitik olarak incelemeye yönelik bir çekim modeli

oluşturulmuştur. Çekim modeli, son dönem uluslararası alanda yapılan ticaret ve

doğrudan yabancı yatırım çalışmalarında popülerlik kazanmıştır. Özellikle

uluslararası ticaretin temel belirleyicileri üzerine yapılan çalışmalarda kullanılan

çekim modeliyle bu çalışmada DYY akımlarının temel belirleyicileri tespit edilmiş

ve her ülke ikilisi için potansiyel DYY seviyesi hesaplanmıştır. Böylece, DYY

akımlarında GOÜ’ler lehine değişen küresel konjonktürde ülkelerin karşılıklı DYY

akımlarını etkileyen faktörler analiz edilerek Türkiye için oluşturulacak DYY

stratejisine ve dolayısıyla ülkemizin kalkınma sürecine katkı sağlaması

amaçlanmıştır. Çalışmada Türkiye’nin mevcut avantajları ve dezavantajları ortaya

konularak, küresel eğilimler çerçevesinde en yüksek fayda sağlayacağı politikalar,

öneri olarak sunulmaktadır.

DYY akımları açısından Türkiye’nin potansiyel yatırım düzeyinin tespiti,

alınacak politika tedbirlerine ışık tutacaktır. ‘Doğrudan Yabancı Yatırım’ için yapılan bir çalışmada, oluşturulan modelin  çıktıları Türkiye’ye uygulanmış, 60 ülke için potansiyel yatırım düzeyi hesaplanmış ve Türkiye’ye en fazla yatırım yapan 10 ülke, ayrıntılı olarak incelenmiştir. Bu çalışma ile Onuncu Kalkınma Planı ve “İş ve Yatırım Ortamının Geliştirilmesi” ‘Öncelikli Dönüşüm Programında’ yer alan özendirici ve verimlilik artışını

destekleyici DYY politikaları ile yatırım ortamının iyileştirilmesi alanlarında

uygulanacak politikalara katkı sağlanması amaçlanmıştır. Söz konusu katkıların

Türkiye’nin potansiyel seviyesinin ne düzeyde olduğunun belirlenmesi, genel DYY

görünümünün ortaya konması, kalkınmayı destekleyecek nitelikte yabancı

yatırımları çekebilmek için hangi politika araçlarında manevra alanımızın olduğunun

tespit edilmesi yönünde olması beklenmektedir.

SON SÖZ: ‘’DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM, TEKNOLOJİYİ BERABERİNDE GETİRİR.’’