LOZAN  ANTLAŞMASI NEDENİYLE

25/07/2019 21:41 578

24 Temmuz 1923 te imzalanan Lozan Antlaşmasının 98. yılındayız. Büyük önder Atatürk Lozanla ilgili şunları söylemiş. ‘’ Lozan , Türk Milleti aleyhine asırlardan beri hazırlanmış, Sevr muahedesiyle ikmal edildiği zannedilen büyük bir suikastın yıkılmasını ifade eden bir vesikadır’’.

            Türkler , tarih boyunca şerefle , özgürce yaşamışlardır. Böyle bir ulus asla esir edilemez. Bu gerçek, tüm dünyaya Lozanda bir kere daha ilan edilmiştir.

            Lozan Antlaşması , ulusumuzun dünyanın en güçlü devletleriyle savaşıp , zafer kazandığı kurtuluş savaşımızın da bir armağanı.

            1299 da kurulan Osmanlı Devleti zamanla gelişti , büyüdü , güçlendi. Viyana kapılarına kadar dayandı ve döneminin en güçlü imparatorluğu oldu. Sonra duraklama –gerileme  devrine girdi ve 1922 de tarihten silindi.

            Lozan’daki delegelerimizin başında dışişleri bakanı İsmet İnönü vardı. Konferans boyunca Atatürk’le çok yakın bir ilişki içinde idiler.Bir ara müzakereler durdu, İnönü yurda döndü. Sonra tekrardan görüşmeler başladı ve bu görüşmeler çok çetin tartışmalar olarak geçiyordu.  

            Kapitülasyonların kaldırılışı , Ermenistan – Kürdistan kurulması sorununun halli, büyük bir başarı idi. Ama tüm istediklerimizi alamadık Lozan’da. Örneğin Harp tazminatları gibi. Boğazlar , Hatay ve Irak sınırı sonraki günlere bırakıldı.

            Boğazların  kontrolü , emniyeti , Montrü Antlaşmasıyla 1936 da bize verildi. Hatay’ı ülkemize kattık. Irak sınırı gündeme gelince, İngilizler Şeyh Sait isyanını   çıkardı. Çünkü , daha önce Misakkı Milli sınırları içinde olan bu  bölgede zengin petrol kaynakları vardı ve bunlar İngilizlerin elindeydi.

            TBMM  tüm sorunların , hallini istemekteydi. Ama Atatürk neyi alıp neyi alamayacağımızı , nerede duracağımızı iyi biliyordu. İnönü’ye artık imzala diye talimat verdi. Bu yüzden başbakan Rauf Orbay, Lozan dönüşünde İnönü’yü karşılamadı ve görevinden ayrıldı.

            Lozan , TC Devletinin kuruluşuna da öncelik eden tarihi bir belge. Bu bakımdan çok önemli.