KÜRESELLEŞME VE ATATÜRK YAZI DİZİSİ - 1

31/05/2019 04:48 1254

 

Yeni bir yazı serisine başlamak düşüncesindeyim. Bu serinin, ilginç olduğu kadar, farklı bir bakış açısı getireceğini de ümit ediyorum.

Sadece bu hafta, konuyu çok özet şekilde yazmayı da düşündüm. Ancak, istenen sonucu veremeyeceği inancıyla bir yazı dizisi şeklinde olmasına karar verdim. Çünkü, dünyanın yaklaşık son iki yüz elli yılından söz ederken, kısa bir yazı ile yetinmek mümkün olamazdı.

Neyse, biz konumuza dönelim…

Bir kere her şeyden önce KÜRESELLEŞME nedir sorusundan başlayalım!

Küreselleşme, çok tarifi olan bir konudur. Yani, tek bir tarif ile küreselleşmeyi anlatmak gerçekten çok zordur. Çünkü, ekonomistler, hukukçular, toplum bilimciler, uluslararası ilişki uzmanları, siyasetçiler, tarihçiler, felsefeciler, hatta teknoloji üreticileri gibi birçok disiplinin uzmanları, kendi bakış açıları ile bir küreselleşme tarifi yapmaktadırlar. Ben ise, aslında, dünyanın geldiği bugünkü zamanda çok kısa bir tarif yaparak konuya yaklaşıyorum: KÜRESELLEŞME, İNSANLIĞI HER KONUDA TEKTİPLEŞTİRME PLANIDIR. Bu planın iyi veya kötü olması bu tariften ayrı bir konudur. Yalnız, benim bu tarifimde bir konu dolaylı vurgulanıyor. O da şudur; bu bir plan ise, bu planın bir yapanı var!

Genel bir toparlayıcı anlayışla küreselleşme ise, ülkelerin, serbest ilişkiler içerisinde birbirleri ile iletişimleridir dersek zannederim, zor da olsa bir çatı oluşturabiliriz diye düşünüyorum. Şu sorulabilir; bir tarif yapmalı mıyız? Evet, yapmalıyız. Çünkü, hem anlatım işi, hem de anlama işi en kolay bu şekilde olur.

Bugün, neredeyse, her olayın içine girecek kadar yaygınlaşmış olan küreselleşmenin, aslında, yeni bir konu olmadığını söyleyebiliriz. ŞÖYLE;

18. Yüzyıl sonlarında başlayan çalışmalar ve gelişmeler, o dönemin şartlarına göre Teknoloji devrimini gerçekleştirip 19. Yüzyılda insanlığı bambaşka bir ortama soktu. Böylece, denizlerde buharlı makinelerin yürüttüğü gemiler, karada demiryollarının devreye girmesi, telgrafın insan hayatına girmesi ile 19. Yüzyılın ilk yarısına varmadan, ulaşım ve iletişim çağı başlamış oldu. 19. Yüzyılın ikinci yarısında telefonun icadı ile birlikte, dünya, inanılmaz bir iletişim ve ulaşım imkânına kavuştu. Mesafeler küçüldü ve her şey birbirine yaklaştı. Bu, o dönem için inanılmaz bir durumdu.

Bu arada, 19. Yüzyılın ikinci çeyreğinden itibaren, sömürge zihniyeti de yeni bir aşamaya girmiş ve Avrupa ülkeleri, acımasız sömürü düzenini birbirleri ile yarışırcasına hayata geçirme gayretine düşmüş idi. Daha önceleri sömürü şekli farklı idi. Afrika’nın sahillerinde insan ticareti ile inanılmaz servetler kazanan Avrupa’lılar, söylediğimiz tarihlerde Livingston gibi araştırmacıların macera dolu çalışmaları ile Afrika’nın içerilerini keşfettiler. Sömürü, insan ticaretinden daha çok, doğal kaynakların sömürülmesine dönüştü. Bu sömürü, insan ticaretinden belki de daha ağır bir sömürü idi. Çünkü, Afrika’nın hem kaynakları sömürülüyor, hem de, insanlar katlediliyordu. Hatta, yarışta yeri olamaz diye düşünülebilecek Belçika bile, kralları II. Leopold sayesinde(!) vahşetin doruğuna çıkan acımasızlıklarla, sömürüden pay kapmaya çalışıyordu.

Sömürü konusunda, tamamlayıcı olmak ve eksik bırakmamak adına şu durumu da söylemeliyiz; sömürü sadece Afrika kıtasında sürmüyordu, elbette. Uzun zamandan beri süren, başta Çin, Hindistan olmak üzere diğer sömürgelerde de sömürü devam ediyordu.

Yine, 19. Yüzyıl içerisinde İngiltere, en son Fransa’yı da devre dışı bırakarak, dünya hâkimi rolünü üstlenmeye başlamıştı. Zaten, ilk ulusüstü şirket demekte beis olmayacak olan Hindistan Şark Şirketi, İngiltere’nin üzerinde güneşin batışını önleyecek bir şemsiye gibiydi. İngiltere, zenginliğini ve dünya hâkimi rolünü o dönem için belki de bu şirkete borçlu idi.

Bir konuyu daha açıklarsak, sonuca yaklaşacağız diye düşünüyorum.

Aslında, hocasından Ahlâk dersleri alan ve önce Ahlâk kitabı yazan Adam SMITH, 1776 yılında kısa adı Ulusların Zenginliği olan bir kitap yazıyor. Liberal Ekonomik Model’in, Klasik İktisat Teorisi’nin temellerini atıyor. Böylece, tam rekabetçi ticaret, serbest sermaye ve işgücü dolaşımı, diğer bir ifade ile üretim faktörlerinin dünyanın her yerinde serbestçe dolaşması gerekir diyerek, yepyeni bir model sunuyor. Ayrıca, SMITH, Görünmez El dediği, insanların hırsını kamçılayan bir anlayışla, refahın artacağını dünyaya sunuyordu. Bu Model, Merkantilistlerin ve takip eden Fizyokratlar’ın sonunu getiriyordu. Adam SMITH’in takipçisi olan David RICCARDO’nun yaptığı ilave düşüncelerle, 19. Yüzyıla Liberal İktisat Teorisi damgasını vuruyor.

Bütün bu anlattıklarımızı bir araya getirirsek, 19. Yüzyılın, ikinci yarısından itibaren bugünkü anlamıyla birebir örtüşmese bile, Küreselleşmenin 1. Dalgası diyebileceğimiz bir dünya gerçeği ile karşı karşıya olduğumuzu görebiliyoruz.

Bu haftalık bu kadar.

LÜTFEN TAKİP EDELİM!