KAYBOLAN  BİR KÜLTÜR MİRASIMIZ EDİRNE KIRMIZISI

03/08/2019 07:35 1180

Kök boyalı Osmanlı – Türk halıları her zaman beğenilmiş ve tutulmuştur. Osmanlı pamuklu kumaşlarının Edirne kırmızısıyla olanların çok  ünlü olduğundan haberim yoktu.

            Edirne kırmızısı , tüm dünyaya ün salan ,  casusluk hikayelerine konu olan bir boya. Bir çok tüccarı , kaşifi , misyoneri ve maceracıları peşinden  koşturmuş.

            Tarihte ipekyolu’nun açılışı Asya- Avrupa arasında önemli bir  ticaret yolu oldu. Avrupalılar , Uzakdoğu’nun göz alıcı tekstil ürünlerini ve boyalarını böylece  gördü ve tanıdı. Bu da renkli tekstil ürünlerinde rekabeti getirdi. Özellikle Avrupalılar ünlü Edirne kırmızısını elde etmek için çok uğraştılar. Bunun için kimyasal araştırmalar yapılmış , Türkiye’den Fransa’ya bu boyanın ustaları çağırılmış.  Sonunda 1740 ta Fransa’da Edirne kırmızısı üretiliyor ve buna adrinopol adı veriliyor.

            Avrupalılar’ın Edirne kırmızısını elde etme amaçlarının  bir başka nedeni de, İspanya’nın kırmızı boya tekelini kırmaktı. Çünkü Amerika’daki İspanyollar, koşnil böceklerinden güzel bir kırmızı boya elde ediyor ve bunu da bir tekel gibi kullanıyorlar.

            Edirne kırmızısı Fransa ve İngiltere arasında ciddi bir rekabete de yol açmış.

            19.yüzyılın sonlarına kadar piyasada hem kök boya vardı , hem de muadilleri. Sentetik olanlar üç kat daha ucuzdu. Sentetik boyalar çok ucuz olunca Edirne kırmızısı da kaybolup gitti.